Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Medycyna 1/2000
Janina Kujawska-Tenner
Hospicjum św. Łazarza Towarzystwa Przyjaciół Chorych w Krakowie
St. Lazarus Hospice of the Society of Friends of the Sick in Cracow
Towarzystwo Przyjaciół Chorych HOSPICJUM w Krakowie
Prezes Towarzystwa: dr n. f. Jolanta Stokłosa
Historia pierwszego polskiego stowarzyszenia hospicyjnego rozpoczyna się w drugiej połowie lat 70. Idea ta zrodziła się w Grupie Studyjnej przy kościele Arka Pana w dzielnicy Nowa Huta w Krakowie. Grupy takie, tworzone wówczas w różnych parafiach, miały za zadanie dyskutowanie i opracowywanie poszczególnych zagadnień przedłożonych przez Synod archidiecezyjny obradujący w latach 1971-1978 w Krakowie. Liczący około 40 osób zespół w parafii kościoła Arka Pana w Nowej Hucie, prowadzony był przez obdarzoną charyzmą dziennikarkę i filozofa Halinę Bortnowską. W zespole tym podjęto m.in. temat „skutecznego współczucia”. Zastanawiano się, jak można wyrazić miłość i współczucie dla ludzi cierpiących, w tym chorych i umierających. Dzięki dyskusjom i własnym doświadczeniom opiekuńczym członkowie zespołu szukali sposobów wyrażania miłości i współczucia. Opierali się przy tym na dwóch lokalnych tradycjach. Pierwszą była tradycja Krakowskiego Ośrodka Pielęgniarstwa Domowego stworzonego w pierwszej połowie bieżącego wieku przez Hannę Chrzanowską. Zwracała ona uwagę na niedorozwój pielęgniarstwa w Polsce i podkreślała, że sukcesem opieki nie musi być wyleczenie, ale utrzymywanie i podtrzymywanie poczucia godności zniszczonego cierpieniem i osamotnionego człowieka. Drugą była tradycja opiekuńczej roli rodziny zachowana w wywodzącym się ze wsi środowisku robotników Nowej Huty. Do obyczajów tego środowiska należało opiekowanie się chorymi członkami swoich rodzin aż do ich śmierci. W tym czasie grupa osób z Zespołu Studyjnego podjęła – na zaproszenie ordynatora – ochotniczą pracę na oddziale chorób zakaźnych szpitala w Nowej Hucie. W okresach małego nasilenia chorób zakaźnych oddział ten przyjmował pacjentów w ostatniej fazie choroby nowotworowej. Zespół ten tworzył na oddziale chorób zakaźnych pierwsze w Polsce nieoficjalne hospicjum. Stopniowo członkowie zespołu zapoznawali się też z filozofią i realizacją założeń ruchu hospicyjnego w krajach zachodnich, gdzie rozwijał się on już od kilkunastu lat. W Polsce pojawiały się pojedyncze publikacje dotyczące tego ruchu (3, 6, 15, 20). Korespondowano z Hospicjum św. Krzysztofa w Londynie. W 1978 roku założycielka tego hospicjum i twórczyni światowego ruchu hospicyjnego Dame Cicely Saunders w czasie wizyty w Polsce spotkała się z Zespołem Studyjnym, co było nowym impulsem dla jego działania. W tym czasie powstała w zespole idea zbudowania w Nowej Hucie hospicjum. Miały tam zostać połączone religijne poszukiwania sposobu wdrażania miłości, polskie doświadczenia współpracy z rodzinami i ze środowiskiem parafialnym ze wzorem hospicjum św. Krzysztofa. Proboszcz parafii ks. Józef Gorzelany stworzył grupę przygotowującą projekt hospicjum i rozpoczął starania o miejsce na budowę, która miała stanąć na parceli sąsiadującej z kościołem. Wybuch „Solidarności” w 1980 roku z panującym wówczas przeświadczeniem, że wszystko jest możliwe, dodał skrzydeł dalszym działaniom. W 1981 roku do zwolenników budowy hospicjum przyłączyła się grupa lekarzy, przede wszystkim z Instytutu Onkologii. Zdano sobie sprawę z tego, że w ówczesnym czasie stworzenie w Polsce ośrodka wszechstronnej opieki nad ludźmi umierającymi wymaga zorganizowania zjednoczonej wspólnym celem, stabilnej, wiarygodnej, sprawnie działającej grupy ludzi gotowych pracować społecznie. 78 osób z Nowej Huty i nowych członków stworzyło wówczas komitet założycielski niezależnego (dziś powiedzielibyśmy pozarządowego) towarzystwa hospicyjnego. 29 września 1981 roku zostało zarejestrowane i uzyskało osobowość prawną Towarzystwo Przyjaciół Chorych HOSPICJUM w Krakowie (4). Było to pierwsze towarzystwo hospicyjne w krajach Europy Środkowej i Wschodniej należących wówczas do bloku tzw. krajów socjalistycznych. Zrzeszało ono ludzi, którzy niezależnie od światopoglądu gotowi byli realizować zawarte w Statucie cele, a mianowicie:
a. udzielanie osobom ciężko chorym w ostatnim okresie życia opieki medycznej, psychicznej, społecznej i duchowej przystosowanej do ich potrzeb,
b. udzielanie pomocy rodzinom tych chorych,
c. jednoczenie ludzi dobrej woli, gotowych udzielać społecznej pomocy.
Towarzystwo kierowane jest przez 9-osobowy Zarząd wyłaniający spomiędzy siebie prezesa. Zarząd wybierany jest co 3 lata przez Walne Zgromadzenie, jest obowiązany do organizowania corocznych zebrań sprawozdawczych.
Pierwszą siedzibą Towarzystwa było biurko w Instytucie Onkologii w Krakowie, pierwszymi pieniędzmi, datki od często anonimowych ofiarodawców, jakie napłynęły po opublikowaniu jesienią 1981 roku w prasie krakowskiej dwóch pierwszych artykułów o powstaniu Towarzystwa. Jedną z pierwszych inicjatyw było wysłanie w początku 1982 roku 3506 listów z życzeniami wielkanocnymi, informacjami o Towarzystwie wraz z czekiem i propozycją współpracy do zamieszkałych w całym kraju ludzi, których uznano za potencjalnie zainteresowanych ideą hospicyjną. Pozyskano w ten sposób wielu nowych członków. W 1983 roku opracowano i przyjęto logo Towarzystwa – dwie zachodzące na siebie dłonie. W 1986 roku siedzibą Towarzystwa stał się zakupiony mały dom, połowa „bliźniaka” w Nowej Hucie. Znalazł też tam miejsce ośrodek koordynujący opiekę domową, na regularnych dyżurach udzielano informacji rodzinom chorych, prowadzono szkolenie wolontariuszy oraz założono magazyn darów z zagranicy i wypożyczalnię sprzętu medycznego. Od 1997 roku Towarzystwo mieści się w budynku Hospicjum św. Łazarza. Odbyło się 17 zebrań sprawozdawczych i 6 walnych zgromadzeń sprawozdawczo-wyborczych. Towarzystwem kierowało w tym czasie 6 zarządów. Obecnie (połowa 1999 roku) do Towarzystwa należy około 5000 osób w Polsce i zagranicą a w jego pracach bierze udział około 120 wolontariuszy. Roczna składka członkowska ma dowolną wysokość. Towarzystwo stało się jednym z ośrodków inspirujących powstawanie nowych stowarzyszeń hospicyjnych w Polsce, jest aktywnym członkiem Ogólnopolskiego Forum Ruchu Hospicyjnego organizując zjazdy Forum (1994) i zebrania plenarne (1997, 1998). W 1990 roku Zarząd Towarzystwa wystosował do Ministerstwa Zdrowia, instytucji ustawodawczych i innych ośrodków opieki paliatywnej i hospicyjnej w Polsce pismo zwracające uwagę na potrzebę stworzenia w Polsce zinstytucjonalizowanej opieki nad ludźmi umierającymi przy współudziale społecznego ruchu hospicyjnego.
We wczesnych latach 80-tych problemy umierania i śmierci były praktycznie nieobecne w środkach masowego przekazu, nie stanowiły zainteresowania państwowej służby zdrowia ani nie były przedmiotem edukacji jej pracowników, a ogromna większość ludzi wypierała je ze swojej świadomości. Zagadnienia te zawsze budzą lęk. Obecnie jest już łatwiej o nich dyskutować, ale wówczas poruszanie ich spotkało się z powszechną niechęcią lub nawet z wrogością. Nieuleczalnie chorzy ludzie w ostatnim okresie życia byli zaniedbywani nie tylko przez służbę zdrowia, ale często również przez przestraszoną i bezradną rodzinę. Ostatni okres życia stawał się koszmarem złożonych cierpień fizycznych i emocjonalnych a wyzwoleniem była dopiero śmierć, często samotna, w szpitalu wśród obojętnego personelu. Opieka hospicyjna i paliatywna obejmująca chorego wraz z jego najbliższymi, chroniąca przed cierpieniami fizycznymi, łagodząca bóle psychiczne i duchowe może znacznie poprawić ostatni okres życia, a nawet zmienić go w czas pełen nowych wartości i spokoju. Włączający się czynnie w tę pracę członkowie Towarzystwa znali tę filozofię, ale tak samo jak reszta społeczeństwa bali się umierania i śmierci. Musieli więc zaczynać od przeformowania własnych osobowości, uczenia się i nabywania własnych doświadczeń praktycznych. W pierwszych latach dużą trudnością w budowaniu nowego podejścia do umierania i śmierci było odcięcie od literatury i kontaktów zagranicznych spowodowane wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981 roku. Przedstawicielowi Towarzystwa zaproszonemu na kurs przez Hospicjum św. Krzysztofa odmówiono wówczas paszportu. Członkowie Towarzystwa starali się jednak nie tylko rozwijać się sami, ale i przekazywać społeczeństwu ideę hospicyjną. Wydawano druki informacyjne i foldery, spotykano się w różnych środowiskach zawodowych i społecznych, organizowano koncerty, na których obok muzyki i poezji mówiono o idei hospicyjnej i próbach jej wprowadzania w naszym kraju oraz organizowano aukcje książek i ofiarowanych dzieł sztuki. Oryginalnym pomysłem była „hospicyjna niedziela”. W jedną z niedziel lutego 1989 po każdej mszy w kościele Arka Pana wierni, którzy akceptowali cele i budowę hospicjum, na wezwanie przedstawicielki Towarzystwa wrzucali drobną monetę do koszy ustawionych przy wejściu do kościoła. Zebrano 11 000 monet, co świadczyło, że przynajmniej 1/3 dorosłych mieszkańców parafii popierała działalność Towarzystwa. W latach 80-tych cenzura uległa złagodzeniu w porównaniu z okresem poprzednim i można było w ograniczonym zakresie korzystać ze środków masowego przekazu dzięki czemu ukazywało się coraz więcej publikacji o ruchu hospicyjnym. Propagowanie filozofii hospicyjnej i informowanie o jej rozwoju w Polsce jest nadal przedmiotem działania Towarzystwa. Teraz, po upadku tzw. systemu socjalistycznego, jest to znacznie łatwiejsze.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. A.D.: Zrozumienie czy spór? Gazeta Krakowska, 1985, 192:1-4. 2. A.D.: Hospicjum, porozumienie czy spór po raz drugi. Gazeta Krakowska 1985, 245:1-3. 3. Bortnowska H. (red.): Sens choroby, sens życia, sens śmierci. Znak, Kraków 1959. 4. Drążkiewicz J. (red.): W stronę człowieka umierającego. Instytut Socjologii UW Warszawa, 1989. 5. Grądalski T.: Leczenie zachowawcze obrzęku limfatycznego po operacji raka sutka. List do redakcji Nowotwory 1997, 47:642-643. 6. Kuebler Ross E.: Rozmowy o śmierci i umieraniu. Pax, Warszawa 1959. 7. Kujawska Tenner J. I wsp.: Zwalczanie bólów nowotworowych. Broszura MZiOS Warszawa, 1994. 8. Kujawska Tenner J.: Niektóre problemy etyczne w opiece paliatywnej. Nowotwory 1996, 46:241-247. 9. Kujawska-Tenner J.: Eutanazja i opieka paliatywna i hospicyjna. Nowotwory 1996, 46:764-771. 10. Kujawska-Tenner J.: The Beginning of Hospice Care under Communist Regime: The Cracow Experience rozdział [W:] Hospice Care on the International Scene wyd. Dame Cicely Saunders and Robert Kastenbaum Springer Publ. Company Inc., New York, 1997, 158-166. 11. Kujawska-Tenner J.: Opieka paliatywna i hospicyjna rozdział [W:] Leczenie Nowotworów Red. Pawlicki M. alfa-medica press, Bielsko-Biała 1996, 93-99. 12. Kujawska-Tenner J., Czosnowski R.: Ból totalny w rysunkach artysty umierającego na raka. Problemy nauki, dydaktyki i lecznictwa. Lublin 1998, 6:84-93. 13. Kujawska-Tenner J., Łuczak J.: Medycyna paliatywna – nowa specjalność medyczna. Onkol. Pol., 1998, 1, 2:87-98. 14. Łuczak J., Kujawska-Tenner J.: Medycyna Paliatywna Gazeta Lekarska 1998, 5:35-39. 15. Pearson L. (red.) Śmierć i umieranie. Postępowanie z człowiekiem umierającym. PWN Warszawa, 1973. 16. Raport Komisji Ekspertów ŚOZ. Leczenie bólu w chorobach nowotworowych. Cancer Pain Relief, wyd. Fundacja Pomoc Krakowskiemu Hospicjum, Kraków 1993. 17. Raport Komisji Eksportów ŚOZ: Leczenie bólu w chorobach nowotworowych i opieka paliatywna. Cancer Pain Relief and Palliative Care, wyd. Fundacja Pomoc Krakowskiemu Hospicjum, Kraków 1994. 18. Richardson E.: Opieka paliatywna dla pielęgniarek Palliative Care for Nurses wyd. Fundacja Pomoc Krakowskiemu Hospicjum Kraków 2 wydania 1995i 1997. 19. Statut Towarzystwa Przyjaciół Chorych Hospicjum 1981 Kraków. 20. Znak: miesięcznik, 26:241-242, 1974, 839-950.
Nowa Medycyna 1/2000
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna