Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2004, s. 119-125
Tadeusz Wolski1, 2, Agnieszka Najda2, Elżbieta Hołderna-Kędzia1,2
Zawartość i skład olejków eterycznych oraz ekstraktów otrzymanych z owoców niektórych roślin z rodziny Umbelliferae (Apiaceae)wraz ze wstępną oceną przeciwbakteryjną ekstraktów
Content and composition of essential oils and extracts obtained from fruit of selected plants from Umbelliferae (Apiaceae) family with preliminary antibacterial estimation of extracts
1Katedra i Zakład Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych Akademii Medycznej w Lublinie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. med. Kazimierz Głowniak
2Katedra Warzywnictwa i Roślin Leczniczych Akademii Rolniczej w Lublinie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. med. Jan Dyduch
3Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu Dyrektor Instytutu: dr hab. med. Przemysław Mrozikiewicz
Summary
Content and composition of essential oils and extracts obtained from fruit of following species: Archangelica officinalis Hoffm., Pastinaca sativa L., Levisticum officinale Koch. and two varieties of Apium graveolens L. var. dulce Mill./Pers. were estimated. Quality and quantity composition of essential oils and extracts were investigated by the GC/MS method. Antibacterial activity of extracts was also determinated.
Olejki eteryczne stanowią heterogenną grupę produktów roślinnych o zróżnicowanym charakterze chemicznym, które wykazują szerokie spektrum właściwości farmakologicznych. Olejki eteryczne od dawna znane są jako zapachowe substancje roślinne stosowane do celów kosmetycznych, dezynfekujących, leczniczych i przyprawowych. Pod względem chemicznym olejki eteryczne stanowią wieloskładnikowe mieszaniny związków terpenowych i pochodnych fenylopropanu, a także związków zawierających substancje siarkowe, azotowe, pochodne acetylenu i inne. Związki występujące w olejkach mają charakter węglowodorów, alkoholi, aldehydów, ketonów, estrów i eterów. Zdolność do syntezy olejków eterycznych ma nieco ponad 2 000 gatunków należących do 250 rodzin roślin występujących na ziemi. Do jednej z rodzin, której cechą chemotaksonomiczną jest wytwarzanie olejków eterycznych, należy rodzina Umbelliferae ( Apiaceae) (4, 13).
Przedmiotem prezentowanych badań są olejki eteryczne występujące w owocach arcydzięgla lekarskiego ( Archangelica officinalis Hoffm.), pasternaku siewnego ( Pastinaca sativa L.), lubczyka ogrodowego ( Levisticum officinale Koch.) oraz dwóch odmian selera naciowego ( Apium graveolens L. var. dulce Mill./Pers.), a także otrzymanych z nich ekstraktów. Celem badań było oznaczenie składu jakościowego i ilościowego olejków eterycznych i ekstraktów otrzymanych z badanych surowców. Ponadto postanowiono określić aktywność przeciwbakteryjną uzyskanych ekstraktów roślinnych.
MATERIAŁ I METODY
Przedmiotem badań były owoce wymienionych wyżej roślin. W badanych surowcach oznaczano zawartość wody, białka metodą Lowry, sumę węglowodanów motodą Schoorla-Luffa (12) oraz zawartość olejków eterycznych w aparacie Derynga (9). Skład jakościowy i ilościowy poszczególnych składników olejków eterycznych wyznaczano metodą GC/MS przy użyciu aparatu ITS-40 (układ GC/ITMS firmy Finnigan MAT, USA) z kolumną DB-5 (J & W, USA) o długości 30 m, średnicy 0,25 mm i grubości filmu fazy stacjonarnej 0,25 mm. Temperatura dozownika wynosiła 280°C. Stosowano gradient temperatury (35°C przez 2 min, następnie przyrost o 4°C do 280°C). Analizę jakościową przeprowadzano na podstawie widm MS, porównując je z widmami biblioteki NIST oraz z biblioteką terpenów LIBR (TR) (Finnigan MAT, USA). Tożsamość związków potwierdzano indeksami retencji z danych piśmiennictwa i własnych (13). Skład ilościowy olejków eterycznych określano przyjmując, że suma poszczególnych związków olejkowych wynosi 100%.
Ekstrakty otrzymywano na drodze ekstrakcji 20 g badanych surowców (owoców) za pomocą n-heksanu, chlorku metylenu i 96% etanolu w stosunku 1:10 w aparacie Soxhleta w czasie 12 godzin. Otrzymane ekstrakty zagęszczano, a następnie rozpuszczano w 10 ml rozpuszczalnika użytego do ekstrakcji. Wstępną ocenę aktywności przeciwbakteryjnej określano według wcześniej opisanych metod (11). Do badań mikrobiologicznych użyto 5 szczepów bakterii referencyjnych: Staphylococcus aureus FDA 209P, Staphylococcus aureus kg+ AM, Enterococcus faecalis ATCC 8040 (l). Escherichia coli PZH O26B6 i Pseudomonas aeruginosa Sept. 85/2.
WYNIKI I ICH OMÓWIENIE
Zawartość wilgoci, sumy węglowodanów, białka ogólnego i olejku eterycznego w poszczególnych surowcach zamieszczono w tabeli 1.
Tabela 1. Zawartość wilgoci, sumy węglowodanów, białka ogólnego i olejku eterycznego w owocach badanych surowców.
Badany surowiec (owoce)Wilgotność (%)Węglowodany ogółem (%)Białko właściwego (%)Olejek eteryczny (%)
Archangelica officinalis 8,1 4,7 5,6 2,7
Pastinaca sativa 8,4 5,4 4,9- 2,3
Levisticum officinale 10,0 5,6 4,8 2,1
Seler- odmiana Zefir
- odmiana Helios
9,2
8,6
4,6
5,2
6,8
7,0
2,8
3,0
Owoc arcydzięgla lekarskiego
Z piśmiennictwa wynika, że w owocach arcydzięgla zawartość olejku eterycznego mieści się w przedziale 0,3-1,0%, a głównymi składnikami są a- i b-felandren oraz a-pinen (8). Charakterystycznymi składnikami tego olejku są tri- i pentadekanolidy występujące w ilości ok. 1,0%, nadające cechy sensoryczne olejkowi. Gawdzik i wsp. (3) prowadzili ekstrakcję nadkrytyczą ciekłym C02 (SFE) olejku eterycznego występującego w owocach arcydzięgla lekarskiego, który analizowali metodą GC/MS. W wyniku tych badań stwierdzono obecność 75 związków, a wśród nich a- i b-felandren, a-pinen, a-humulen, a-kopaen, a- i g-muurolen. Badania dotyczące zawartości poszczególnych składników olejku eterycznego oraz w ekstraktach (heksanowym i etanolowym) otrzymanych z owoców arcydzięgla lekarskiego podaje tabela 2.
Tabela 2. Skład jakościowy i ilościowy olejku eterycznego oraz ekstraktów otrzymanych z owoców arcydzięgla lekarskiego ( Archangelica officinalis Hoffm.) oznaczony metodą GC/MS.
Lp.ZwiązekZawartość (%)
Ekstrakty
OEHeksan Chlorek metylenuAlkohol etylowy
1.a-Tujeni.ś.---
2.a-Pinen 2,92,11,7-
3.Camphen 0,1-i.ś.-
4.Sabinen0,20,10,2-
5.b-Pinen 0,50,30,5-
6.Myrcene 1,41,20,5-
7.a-Felandren 2,32,60,6-
8.d3-Careni.ś.-i.ś.-
9.a-Terpin 0,3i.ś.i.ś.i.ś.
10.r-Cymen 1,51,00,8-
11.b- Felandren59,4 64,3 38,05,9
12.Cis-Ocimeni.ś.---
13.Trans-Ocimeni.ś.---
14.g-Terpineni.ś.---
15.Terpinoleni.ś.---
16.Isopentyl isovalerati.ś.---
17.Krypton 2,6-0,1-
18.Thymol methyl etheri.ś.-i.ś.-
19.Aldehyd kuminylui.ś.-i.ś.-
20.Tlenek borynylui.ś.---
21.a-Kopaen 3,31,91,20,4
22.b-Bourbonen 0,4i.ś.i.ś.-
23.Octyl butanoate 2,2-i.ś.-
24.b-Elemen 1,00,1i.ś.-
25.Longifoleni.ś.-i.ś.-
26.b-Kariofilen 0,4i.ś.i.ś.-
27.Z-trans-a-Bergamoten 0,80,3-0,3
28.a-Humulen 3,31,80,4-
29.g-Muuroleni.ś.---
30.Germakren D 3,11,8i.ś.0,4
31.a-Zingiberen1,51,1-i.ś.
32.Germakren Btr--i.ś.
33.a-Muurolen 1,20,30,2i.ś.
34.b-Bisabolen 0,61,00,30,1
35.g-Kadineni.ś.---
36.trans-b-Farnezen 1,70,90,3i.ś.
37.Elemol 0,1---
38.g-Elemen 1,30,2-i.ś.
39.Spatulenol 0,6---
40.Tlenek karyofylenui.ś.---
41.Germakren D-4-oli.ś.---
42.Tridekanolid 0,4---
43.Pentadekanolid 0,6-0,2-
44.Etyl plamitate --0,46,2
45.Xanthoxin-2,07,53,5
46.Bergapten-i.ś.7,72,4
47.Ethyl linolate --0,6 40,8
48.Ethyl oleate --0,4 24,3
49.Etyl oleate - isomer ---1,3
50.Etyl stearate ---1,5
51.Isopimpinellin --3,41,1
52.Xantotoxol -3,5 22,49,5
i. ś. - ilości śladowe
Porównując składy jakościowe olejku eterycznego i ekstraktów należy stwierdzić, że różnią się one znacznie składem chemicznym. Jak wynika z danych zawartych w tabeli 2 w olejku eterycznym otrzymanym z owoców arcydzięgla lekarskiego występowały 43 związki chemiczne, w ekstrakcie heksanowym 20, zaś w ekstrakcie chlorku metylenu 25. Tak znaczne różnice w ilości wykrywanych związków w badanym olejku i ekstraktach wynikają prawdopodobnie z możliwych strat powstałych w wyniku 6-godzinnego ogrzewania surowca z rozpuszczalnikami w aparacie Soxhleta oraz z różnicy rozpuszczalności ekstrahowanych związków w poszczególnych rozpuszczalnikach (14). Oceniając zawartość ilościową poszczególnych składników olejku eterycznego należy stwierdzić, że głównym jego składnikiem jest b-felandren występujący w ilości około 60%. Wysoka zawartość b-felandrenu uważana jest za cechę chemotaksonomiczną dla rodziny Umbelliferae ( Apiaceae) (5).
Uzyskane wyniki są zgodne z danymi piśmiennictwa, a owoce arcydzięgla mogą służyć do otrzymywania olejku arcydzięglowego, który może być stosowany w zapobieganiu powstawania nowotworów (l, 2, 10, 15). Na uwagę zasługuje wysoka zawartość furanokumaryn (ksantotoksyny i bergaptenu oraz izopimpineliny i ksantotoksolu) w ekstraktach otrzymanych przy użyciu chlorku metylenu i etanolu. Ten fakt wpływać może na aktywność przeciwdrobnoustrojową badanych ekstraktów.
Owoc pasternaku siewnego

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Postępy Fitoterapii 3/2004
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii