Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2008, s. 225-232
*Bogdan Kędzia, Elżbieta Hołderna-Kędzia
Występowanie związków fenolowych w miodzie pszczelim
PRESENCE OF PHENOLIC COMPOUNDS IN BEE HONEY
Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu
Dyrektor Instytutu: dr hab. n. med. Przemysław M. Mrozikiewicz
Summary
To phenolic compounds occuring in bee honey belong free phenols (volatile compounds), phenolic acids also polyphenols in the form of flavonoids, distinguishing anthocyanins, procyanidins and pigments. Their total contents depends from species of plant from which bees collect nectar and it amounts 5-1260 mg/kg. In bright honeys the contents of phenolic compounds is usually lower than in the dark honeys.
The presented work discussed the qualitative and quantitative composition of phenolic acids and flavonoids which are the largest group of phenolic compounds occuring in bee honey. To the phenolic acids most often occuring in honey of Polish origin belong: chlorogenic acid, caffeic acid and ferulic acid and among of flavonoids such compounds like: chrysine, apigenin, luteolin (flavone), quercetin, kaempferol, myricetin, isorhamnetin (flavonols) also pinobanxine (flavanolol) and pinocembrine (flavonon). The total amount of phenolic acids in European honeys ist not higher than 100 mg/kg and in the Polish honeys is many times higher.
Związki fenolowe stanowią dużą grupę substancji występujących w świecie roślinnym. Są one pochodnymi fenolu (ryc. 1). W miodzie mogą one występować jako wolne fenole (substancje lotne miodu), w formie glikozydów fenolowych (w świeżych miodach), kwasów fenolowych, a także polifenoli, w postaci flawonoidów, wśród których wyróżnia się także antocyjany, procyjanidyny i garbniki. Z danych piśmiennictwa wynika, że w miodzie pszczelim istotna jest całkowita zawartość związków fenolowych, a także kwasów fenolowych i flawonoidów. Omawiane związki w dużym stopniu odpowiedzialne są za aktywność przeciwutleniającą tego produktu.
Ryc. 1. Budowa chemiczna fenolu.
Całkowita zawartość związków fenolowych
Polskie dane (1) wskazują, że całkowita zawartość związków fenolowych wynosi od 267 do 1260 mg/kg miodu (tab. 1).
Tabela 1. Całkowita zawartość związków fenolowych w miodach krajowych (wg 1).
Odmiana mioduŚrednia zawartość związków fenolowych (mg/kg)1
Akacjowy
Rzepakowy
Lipowy
Ze spadzi iglaste
Wrzosowy
Gryczany
Ze spadzi liściastej

267
355
390
645
760
953
1260

1W przeliczeniu na kwas galusowy
W miodach jasnych, takich jak miód akacjowy, rzepakowy i lipowy, była ona wyraźnie niższa (267-390 mg/kg) w porównaniu do miodów ciemnych ze spadzi iglastej, wrzosowego, gryczanego i ze spadzi liściastej (645-1260 mg/kg).
Wysoką zawartość związków fenolowych odnotowują także badacze amerykańscy (3). Podobnie jak w przypadku miodów polskich, niższą zawartością odznaczały się miody jasne (wierzbówkowy, akacjowy, nostrzykowy, sojowy), natomiast miód gryczany, zaliczany do miodów ciemnych, odznaczał się wysoką zawartością związków fenolowych (456-796 mg/kg) (tab. 2).
Tabela 2. Całkowita zawartość związków fenolowych w miodach amerykańskich (wg 3).
Odmiana mioduŚrednia zawartość związków fenolowych (mg/kg)1
Akacjowy
Wierzbówkowy
Nostrzykowy
Sojowy
Gryczany

46
62
128
296
456-796

1W przeliczeniu na kwas galusowy
Hiszpanie podają (4), że średnia zawartość związków fenolowych w 27 próbkach miodu nektarowego 6 odmian wynosiła 670 mg/kg, a średnia zawartość związków fenolowych w 19 próbkach miodu spadziowego wynosiła 1010 mg/kg.
Według późniejszych badań krajowych (2) ogólna zawartość związków fenolowych w miodach odmianowych kształtowała się w granicach od 166 do 291 mg/kg (średnio 226±30 mg/kg). Najwięcej związków fenolowych stwierdzono w miodzie gryczanym – średnio 242±24 mg/kg, a najmniej w miodzie lipowym – średnio 204±32 mg/kg. Wyniki przeliczane były na kwas galusowy.
Dość wysoką zawartością związków fenolowych odznaczały się miody jemeńskie (5) (tab. 3).
Tabela 3. Całkowita zawartość związków fenolowych w miodach amerykańskich (wg 3).
Odmiana mioduŚrednia zawartość związków fenolowych (mg/kg)1
Kwiaty tropikalne
Acacia edeworhi
Zizyphus spina-christi
Acacia ehrenbergina

75
100
115
246

1W przeliczeniu na katechinę
Zawartość omawianych związków mieściła się w miodzie różnych odmian w granicach 75-246 mg/kg.
Natomiast zawartość związków fenolowych badana w innych krajach europejskich i azjatyckich, a także oceniana przez innych badaczy amerykańskich była znacznie niższa. Całkowita zawartość tych związków w krajach europejskich (Niemcy, Włochy, Francja, Hiszpania, Portugalia, Holandia, Wielka Brytania, Dania, Szwajcaria (5, 6) mieściła się granicach 5-69 mg/kg, w miodach tunezyjskich i irańskich mieściła się w granicach 1-56 mg/kg (5, 7) i w amerykańskich wynosiła od 11 do 79 mg/kg (5, 8). Wśród badanych miodów nie udało się zauważyć zależności pomiędzy zawartością związków fenolowych i przynależnością do odmian miodów jasnych i ciemnych.
Z badań tych wynika, że najwięcej omawianych związków (powyżej 20 mg/kg) zawierają miody: rzepakowy, słonecznikowy, wrzoścowy, gryczany, sojowy, nostrzykowy i akacjowy europejski, irański z kwiatów tropikalnych oraz większość odmian miodu amerykańskiego. Najmniej związków fenolowych (poniżej 5 mg/kg) stwierdzono natomiast w miodach tunezyjskich (tymiankowym, rozmarynowym i wielokwiatowym).
Jak można zorientować się z powyższego przeglądu, zawartość związków fenolowych w miodzie może być bardzo wysoka (nawet powyżej 1200 mg/kg), jak i bardzo niska (poniżej 5 mg/kg). Wiąże się to prawdopodobnie także z dużą różnicą w aktywności przeciwutleniającej tych miodów, ponieważ właściwość ta w dużym stopniu zależna jest od obecności w miodzie związków fenolowych.
Warto jednak podkreślić, że polskie miody, zarówno ciemne, jak i jasne, wyróżniają się wysoką zawartością związków fenolowych, w granicach od 204 do 1260 mg/kg, podczas gdy większość miodów europejskich, afrykańskich i amerykańskich zawiera poniżej 100 mg/kg omawianych substancji.
Kwasy fenolowe
Kwasy fenolowe, nazywane często fenolokwasami, mają w swojej cząsteczce grupę hydroksylową (-OH), często jest ich więcej, a także grupę karboksylową (-COOH).
Z danych amerykańskich wynika (8), że miód zawiera następujące kwasy fenolowe: p-hydroksybenzoesowy, wanilinowy, syryngowy, p-kumarowy i cynamonowy (ryc. 2). Ich obecność badano w miodzie akacjowym, wierzbówkowym, nostrzykowym, sojowym i gryczanym. Najwięcej kwasów fenolowych stwierdzono w miodzie gryczanym (30,1 mg/kg), najmniej w miodzie akacjowym (1,5 mg/kg). Z kolei w największej ilości występował kwas p-hydroksybenzoesowy (14,8 mg/kg), a w najmniejszej ilości kwas syryngowy (0,60 mg/kg).
Ryc. 2. Budowa chemiczna niektórych kwasów fenolowych występujących w miodzie.
Badania krajowe (9) wskazują, że w miodach dominują kwasy: chlorogenowy, kawowy i ferulowy (ryc. 3) (tab. 4). Ich zawartość w miodach krajowych jest dość zróżnicowana (od 0,3 do 103,2 mg/kg). Najbardziej zasobne w wymienione kwasy fenolowe okazały się miody: lipowy, gryczany i wrzosowy, które zawierały średnio 36,6; 17,3 i 20,3 mg/kg powyższych kwasów fenolowych. Najmniej kwasu chlorogenowego, kawowego i ferulowego zawierały miody: wielokwiatowy, rzepakowy i akacjowy (od 0,7 do 2,2 mg/kg).
Ryc. 3. Budowa chemiczna kwasów fenolowych występujących w miodach krajowych.
Tabela 4. Zawartość dominujących kwasów fenolowych (chlorogenowego, kawowego i ferulowego) w miodach krajowych (wg 9).
Odmiana mioduLiczba próbZawartość dominujących kwasów fenolowych (mg/kg)
zakresśrednia
Lipowy
Gryczany
Wrzosowy
Wielokwiatowy
Rzepakowy
Akacjowy
4
3
1
6
1
2
9,9-103,2
1,7-39,4
20,3
0,3-2,2
2,2
0,7-0,8
36,6
17,3
20,3
0,7
2,2
0,8
Łącznie170,3-103,211,1
Natomiast w innej polskiej publikacji (10) znajdujemy jedynie wzmiankę o wykryciu w jednym z 15 badanych miodów kwasu galusowego (ryc. 4). Pozostałych kwasów fenolowych nie zidentyfikowano.
Ryc. 4. Budowa chemiczna kwasów fenolowych występujących w miodach nektarowych.
Piśmiennictwo zagraniczne przynosi wiele interesujących danych na temat występowania kwasów fenolowych w miodzie.
Andrade i wsp. (11) w miodach portugalskich z nektaru lawendy ( Lavandula stoechas L.) oraz różnych gatunków wrzośca ( Calluna sp.) wykryli i oznaczyli zawartość 11 kwasów fenolowych (tab. 5). Dużym zaskoczeniem dla badaczy była bardzo duża zawartość kwasu galusowego w miodzie lawendowym (średnio 2109 mg/kg), a także w miodzie wrzoścowym kwasów: p-hydroksybenzoesowago, syryngowego, p-kumarowego i elagowego, a także brak kwasu galusowego, co pozwala na chemiczne różnicowanie obu miodów odmianowych.
Tabela 5. Zawartość kwasów fenolowych w miodach portugalskich z nektaru Lavandula stoechas i Erica sp. (wg 9).
Kwasy fenoloweZawartość (mg/kg)
miód lawendowymiód
wrzoścowy
Galusowy
p-Hydroksybenzoesowy
Wanilinowy
Chlorogenowy
Kawowy
Syryngowy
p-Kumarowy
Ferulowy
m-Kumarowy
o-Kumarowy
Elagowy
2109,0*
0
5,0
5,0
0,6
0
0,4
1,9
0,6
0
0
0*
3,3
3,5
4,6
0,5
1,2
14,9
5,4
1,1
0,6
2,9
Łącznie2123,340,1
*Średnie z 20 próbek miodu

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2008-11-03
zaakceptowano do druku: 2008-11-27

Adres do korespondencji:
*Bogdan Kędzia
Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich
ul. Libelta 27, 61-707 Poznań
tel.: (0-61) 665-95-40
e-mail: bkedzia@iripz.pl

Postępy Fitoterapii 4/2008
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii