Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2008, s. 240-246
*Daniel Załuski, Helena D. Smolarz
Eleutherococcus senticosus – przykład rośliny adaptogennej
ELEUTHEROCOCCUS SENTICOSUS – AN EXEMPLARY ADAPTOGENIC PLANT
Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
Kierownik Katedry i Zakładu Botaniki Farmaceutycznej dr hab. Helena Danuta Smolarz, prof. nadzw. UM
Summary
Eleutherococcus senticosus (Rupr. et Maxim.) Maxim. known as Acanthopanax senticosus Rupr. et Maxim. belongs to the Araliaceae family. The distribution of this plant includes Russia, Japan, China, Korea and Mandshuria. Eleutherococcus senticosus contains many biologically active substances: eleutherosides (e.g. eleutheroside B and E), flavonoids, senticoside, triterpenic saponins, vitamins, minerals, essential oil and complex polysaccharides as ingredients isolated from roots and leaves. 80% of all glycosides isolated from this species are eleutherosides B and E. Eleutheroside E is the most pharmacologically active substance that increases the nonspecific resistance of an organism. In traditional Chinese and Russian medicine it is used to stimulate the immune system. Eleutherococcus senticosus increases lymphocyte proliferation, T – dependent antibody responses and macrophage phagocytosis. Polysaccharides isolated from this species are ideal candidates for therapeutics with anti-tumor and wound-healing action. Eleutherococcus senticosus is known to be effective for reducing many kinds of stress or fatigue. The extract from this plant reduces cardiovascular stress response and increases resistance to stress. Eleutherococcus senticosus shows antioxidant and anticancer properties and inhibits inflammatory action. Eleutherococcus senticosus is an example of an adaptogenic plant, moreover it plays a significant role in disease prevention and health promotion. The term adaptogen was originally coined in 1947 by N. V. Lazarev. Adaptogens could be synthetic or natural substances. Natural adaptogens are produced by many plants and mashrooms, e.g. Rhodiola rosea, Schisandra chinensis, Aralia mandshurica, Ganoderma lucidum, Lentinula edodes.
Charakterystyka gatunku
Eleuterokok kolczasty ( Eleutherococcus senticosus Rupr. et Maxim. lub Acantopanax senticosus Rupr. et Maxim.) należy do rodziny araliowatych ( Araliaceae) (ryc. 1) (1). W Rosji znany jest jako Siberian ginseng, a także „Eleuterokokk koljucij” (2). W krajach dalekiego wschodu, m.in. w Japonii znany jest pod nazwą,,Ezo-ukogi”, natomiast przez chińczyków nazwany został,,Ciwujia”.,,Ci” znaczy – kolczasty, a,,Wujia” – pięciopalczasty liść (3). W Niemczech natomiast nazywany jest,,Taigawurzel”(2). Inna nazwa to Hedera senticosa (4), Taiga root, Tsu wu cha, Wild pepper, Wu cha sang, Wu cha seng, Wu jia pi, Eleuthero, Pai wu cha pi, Gashi ohgap (2).
Ryc. 1. Eleutherococcus senticosus
Obszar występowania tego gatunku obejmuje głównie północno-wschodnią Azję: Chiny, Koreę, Japonię, Mandżurię, Syberię. Eleutherococcus senticosus jest krzewem dorastającym do 2,5 m wysokości, sporadycznie osiągającym 4 m, bardzo silnie rozgałęzionym. Pędy pokryte są jasnoszarą korą, z których wyrastają liczne, cienkie kolce, ustawione skośnie ku dołowi. Z płytko umieszczonego w ziemi kłącza wyrastają drobne korzenie i rozłogi. Palczastopięciodzielne liście (ryc. 2) osadzone są na ogonkach długości ok. 10 cm. Poszczególne listki są eliptyczne, na nerwach pokryte rudawymi włoskami. Brzeg liścia ostro podwójnie piłkowany. Środkowe 3 listki są większe od 2 bocznych. Kwiaty osadzone są na długich szypułkach, kwiaty męskie są bladofioletowe, żeńskie są żółte. Gatunek ten kwitnie w lipcu, owocuje we wrześniu. Owocem jest czarny pestkowiec (ryc. 3) (5-7).
Ryc. 2. Eleutherococcus senticosus – liście.
Ryc. 3. Eleutherococcus senticosus – owoce.
Kierunki działania w organizmie
Eleutherococcus senticosus jest znaną od 4000 lat rośliną leczniczą, w medycynie chińskiej stosowaną w celu zwiększenia sił witalnych człowieka. Badania fitochemiczne i biologiczne prowadzone w szerokim zakresie przez naukowców rosyjskich po wykryciu tego gatunku na terenach Rosji przez Maximovicha i Schrenka w 1955 roku, wykazały jego wielokierunkową aktywność biologiczną oraz dużą różnorodność składników chemicznych (8).
Z badań nad gatunkami z rodziny Araliaceae wynika, że wyciągi z kłączy Eleutherococcus senticosus charakteryzują się aktywnością biologiczną zbliżoną do aktywności wyciągów z korzeni Panax ginseng,znanego jako żeń-szeń. Szerokie spektrum działania ekstraktów z eleuterokoka kolczastego obejmuje właściwości przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne, przeciwutleniające, immunostymulujące, immunomodulacyjne i przeciwdepresyjne. Ponadto ekstrakty z Eleutherococcus senticosus korzystnie wpływają na procesy koncentracji i uczenia się (9, 10).
Eleutherococcus senticosus zaliczany jest do tzw. roślin adaptogennych. Adaptogeny są substancjami, które pozwalają organizmowi reagować na fizyczne, chemiczne i biologiczne czynniki stresujące poprzez zwiększenie nieswoistej odpowiedzi organizmu przeciwko danemu rodzajowi stresora. W ten sposób organizm przystosowuje się do nowych warunków (10). Twórcą terminu, „adaptogen” był rosyjski naukowiec Lazarev (11).
Koncepcja adaptogenu została poszerzona przez Brekhmana i Dardymova. Według nich, żeby daną substancję można było zaklasyfikować jako adaptogenną, powinna ona spełniać trzy kryteria (12):
– nie może być toksyczna dla organizmu, nie może zakłócać jego prawidłowego funkcjonowania;
– powinna przyczyniać się do wzrostu odporności organizmu przeciwko szerokiemu spektrum czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych;
– powinna wywierać normalizujący efekt na różne organy i układy w organizmie.
Adaptogeny są związkami pozyskiwanymi z roślin adaptogennych, np.: różeniec górski ( Rhodiola rosea), cytryniec chiński ( Schisandra chinensis), aralia mandżurska ( Aralia mandshurica), morwa indiańska ( Morinda citrifolia) oraz z grzybów, np.: grzyby reishi ( Ganoderma lucidum), shiitake ( Lentinula edodes), maitake ( Grifola frondosa) (10). Mogą być również otrzymywane w drodze syntezy chemicznej (13). Aby daną roślinę zaklasyfikować do roślin adaptogennych, powinna ona w swoim składzie zawierać trzy klasy związków chemicznych: triterpeny, fenylopropany i oksylipidy (10).
Eleutherococcus senticosus jest jedną z silniej działających roślin adaptogennych. Jej działanie adaptogenne polega na zwiększeniu nieswoistej odpowiedzi immunologicznej organizmu przeciwko czynnikom stresującym oraz szkodliwym związkom chemicznym. Ponadto powoduje ogólne polepszenie stanu fizycznego i psychicznego organizmu. Jej adaptogenne działanie ujawnia się także poprzez regulację syntezy ATP, kwasów nukleinowych i białek w tkankach (2).
Gaffney i wsp. (9) przedstawili mechanizm przeciwstresowego działania Eleutherococcus senticosus. Według nich roślina hamuje aktywność transferazy katecholowej (COMT). Uwalniana z nadnerczy w czasie stresu noradrenalina (NO) jest wychwytywana przez receptor noradrenaliny znajdujący się w błonie komórkowej. W pobliżu tego receptora znajduje się także transferaza katecholowa, która powoduje konwersję noradrenaliny do nieaktywnego metabolitu normetanefryny. Ekstrakt z Eleutherococcus senticosus powoduje hamowanie tego enzymu, przyczyniając się równocześnie do wzrostu wiązania noradrenaliny do receptora. Za hamowanie aktywności COMT odpowiedzialne są dwa eleuterozydy: eleuterozyd B i E, które strukturalnie przypominają noradrenalinę.
Drugi kierunek działania przeciwstresowego ekstraktów z Eleutherococcus senticosus związany jest ze wzrostem poziomu glukozo-6-fosforanu w komórkach. Pod wpływem stresu, we krwi powstają kompleksy β-lipoprotein z glukokortykoidami. Powstały kompleks hamuje transport glukozy przez błonę komórkową, skutkiem czego jest zahamowanie aktywności heksokinazy, uczestniczącej w przemianie glukozy do glukozo-6-fosforanu w procesie glikolizy. Ekstrakt z Eleutherococcus senticosus zwiększa poziom glukozo-6-fosforanu, którego rozkład prowadzi do uwolnienia energii w postaci ATP (2).
Eleutherococcus senticosus wykazuje działanie przeciwwirusowe. Wyniki badań przeprowadzonych przez Glatthaar-Saalmuller i wsp. (14) ujawniły wysoką skuteczność hamowania proliferacji RNA wirusów, takich jak rinowirus (HRV), wirus RSV oraz influenza A. Nie stwierdzono aktywności w stosunku do DNA wirusów: HSV-1 i Adeno 5. Wykazano, że wyciągi hamowały namnażanie wirusa na etapie replikacji.
Obszerne badania nad aktywnością przeciwzapalną związków występujących w Eleutherococcus senticosus wskazują na szczególne znaczenie ekstraktów, jako substancji odpowiedzialnych za działanie przeciwzapalne.
Według Jung i wsp. (15) ekstrakty z Eleutherococcus senticosus mogą brać udział w hamowaniu stanu zapalnego poprzez aktywację makrofagów oraz hamowanie indukowalnej syntazy tlenku azotu (iNOS) na etapie transkrypcji. Ekspresja iNOS następuje pod wpływem produktów bakteryjnych, np. endotoksyny – lipopolisacharydu (LPS) oraz cytokin: IL-1β, IFN-γ, TNF-α. W indukcji ekspresji enzymu jest zaangażowany czynnik transkrypcyjny NF-κB (16). NF-κB aktywując w określonej kolejności liczne geny warunkujące odpowiedź komórkową na czynniki zapalne, stanowi bardzo ważny składnik swoistego mechanizmu immunologicznej kontroli procesu zapalnego. Stanowi on wspólny element wielu szlaków sygnalizacji wewnątrzkomórkowej (17). NO zmniejsza aktywność iNOS na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego, bezpośrednio wpływając na cząsteczkę enzymu, translację, stabilność mRNA i proces transkrypcji oraz pobudzając wytwarzanie cytokin, takich jak IL-8, TGF-β (16). Psychologiczne lub fizjologiczne czynniki stresujące powodują uwalnianie NO, co może indukować reakcję zapalną. Wyniki badań sugerują, że Eleutherococcus senticosus hamuje mechanizm zapalny poprzez blokowanie ekspresji iNOS na drodze hamowania NIK (NF-κB inducing kinase). Prawdopodobnie za tę właściwość gatunku odpowiada β-sitosterol i kwas kawowy (18).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2008-10-24
zaakceptowano do druku: 2008-11-12

Adres do korespondencji:
*Daniel Załuski
Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej
Uniwersytet Medyczny w Lublinie
ul. Chodźki 1, 20-093 Lublin
tel.: (0-81) 742-37-02
e-mail: daniel_zaluski@onet.eu

Postępy Fitoterapii 4/2008
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii