Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 7-8/2007, s. 309-314
*Joanna Kopeć-Szlęzak1, Urszula Podstawka1, Anna Sikorska2, Agnieszka Gajewska1, Lech Konopka2
Znaczenie CD38 i ZAP-70 jako czynników rokowniczych w przewlekłej białaczce limfocytowej B (PBL-B)*
CD38 and ZAP-70 as prognostic factors in B-cell chronic lymphocytic leukemia (B-CLL)
1Zakład Cytobiologii Hematologicznej Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Joanna Kopeć-Szlęzak
2Klinika Chorób Wewnętrznych i Hematologii Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. Lech Konopka
Streszczenie
Wstęp i cel pracy. Czynniki rokownicze w przewlekłej białaczce limfocytowej B (PBL-B) oparte są na wskaźnikach biologicznych komórek białaczkowych B; są to m.in. ekspresja CD38 oraz ekspresja cytoplazmatycznej kinazy ZAP-70. Celem naszych badań było przeprowadzenie analizy ekspresji CD38 i ZAP-70 u chorych na PBL-B pod względem: a) proporcji chorych CD38+ i CD38- oraz ZAP-70+ i ZAP-70- w okresie rozpoznania, b) równoczesnego występowania CD38 i ZAP-70 w komórkach B PBL-B oraz c) „losów” chorych na PBL-B w zależności od ekspresji CD38.
Materiał i metody. Materiałem badawczym była krew obwodowa 90 chorych z rozpoznaną rutynowo PBL-B, u których oznaczano na komórkach białaczkowych B ekspresję CD38, a u 33 osób oznaczono równolegle cytoplazmatyczną kinazę ZAP-70. Zastosowano metody cytometrii przepływowej z użyciem przeciwciał monoklonalnych.
Wyniki i wnioski. Analiza ekspresji CD38 wykazała, że 22% chorych (z 90) było CD38 dodatnich, a odsetek komórek białaczkowych B CD38+ wahał się od 30 do 92. U 44% chorych stwierdzono w komórkach białaczkowych B obecność kinazy ZAP-70, a odsetek komórek ZAP-70+ wynosił od 21 do 84. Wśród 33 chorych stwierdzono 15% osób z jednoczesną ekspresją CD38 i ZAP-70 oraz 48% osób bez ekspresji CD38 i ZAP-70. Analiza kliniczna 30 chorych w okresie co najmniej rok od rozpoznania PBL-B wykazała, że z 10 osób CD38+ żyją 3 osoby, a z grupy 20 osób CD38-negatywnej żyje 12 osób (stadium 0/II wg Rai). Ekspresja CD38 i ZAP-70 u chorych na PBL-B jest nie zawsze równoległa, ale stanowi uznany czynnik rokowniczy przebiegu PBL-B i ich oznaczanie może być przydatne w badaniach rutynowych.
Summary
Introduction and the aim of study. Prognostic factors in B-cell chronic lymphocytic leukemia (B-CLL) are based on biological parameters of leukemic B cells, such as expression of CD38 and cytoplasmic kinase ZAP-70.
The aim of our study was to determine CD38 and ZAP-70 expression on B-cells in patients suffering from B-CLL: a) designation of CD38+ and CD38- and ZAP-70+ and ZAP-70- groups of patients at the moment of diagnosis, b) disclosure of CD38 and ZAP-70 expression concordance, c) prognostic prediction for CD38+ and CD38- groups of patients.
Material and methods. Leucocytes from peripheral blood of 90 B-CLL patients were studied. Expression of CD38 on B-leukemic cells was studied in all samples, and expression of ZAP-70 was determined in 33 samples. Multiparametric flow cytometry and monoclonal antibodies were used for determination of antigen expression.
Results and conclusions. 22% of B-CLL patients were CD38-positive, and range of CD38 expression on B-cells was 30% up to 92%. 44% of B-CLL patients were ZAP-70-positive, the range of ZAP-70 expression on B-cells was 21% up to 84%. Combined analysis of CD38 and ZAP-70 was performed on B-CLL cells of 33 patients and revealed: synchronous expression of both antigens in 15% cases, 48% patients were concordantly negative. Clinical analysis of 30 cases after one year revealed: 3/10 CD38+ patients are still alive, and in CD38-negative group 12/20 patients (Rai st. 0/II) are alive. CD38 expression was associated with faster progression of disease. CD38 and ZAP-70 expression, not always synchronous, seems to be a useful prognostic tool in B-CLL patients.
Słowa kluczowe: PBL-B, czynniki rokownicze, CD38, ZAP-70.
Wstęp
Zróżnicowanie przebiegu klinicznego przewlekłej białaczki limfocytowej B (PBL-B) stwarza potrzebę poszukiwania czynników rokowniczych. Aktualnie uznawane czynniki prognostyczne we wczesnych stadiach klinicznych oparte są na parametrach biologicznych komórek białaczkowych B takich, jak stan genów kodujących części zmienne łańcucha ciężkiego Ig, aberracje genowe, a także ekspresja CD38 na powierzchni komórek B oraz ekspresja cytoplazmatycznej kinazy ZAP-70 (Zeta Associated Protein 70 kDa) (1, 2, 3).
Wiele dyskusji wzbudza celowość stosowania ZAP-70 jako „zastępczego” określania zmutowanej (ZAP-ujemna) lub niezmutowanej (ZAP-dodatnia) postaci PBL-B (4, 5, 6). Tzw. niezmutowana forma PBL-B charakteryzuje się gorszym rokowaniem, a odsetek takich chorych określany jest na około 40% wszystkich badanych przypadków PBL-B (1, 7). Ekspresja ZAP-70 stwierdzona na początku choroby jest niezmienna w czasie jej trwania, a obecność ZAP -70 wiąże się ze zwiększoną aktywnością sygnalizacyjną zachodzącą poprzez receptor BCR (5) oraz wzrostem aktywności sygnalizacyjnej molekuły CD38 w komórkach białaczkowych PBL-B (4). ZAP-70 można oznaczać metodą PCR, a także przy pomocy cytometrii przepływowej, która to metoda obecnie podlega standaryzacji m.in. we Francji (8).
Ekspresja CD38 jest uznawana za przydatny czynnik rokowniczy w PBL-B, choć jej poziom może ulegać wahaniom w przebiegu choroby (3, 9, 10). Według niektórych autorów (11,12) jest to czynnik związany ze stanem mutacji Ig(V)H. Morabito i wsp. (13) sugerują, że ekspresja CD38 jest przejawem stanu aktywności komórek białaczkowych B, i polega m.in. na kontroli drogi sygnalizacyjnej prowadzącej do proliferacji i tym samym zwiększenia agresywności przebiegu PBL-B. Grupę chorych CD38+ cechuje większa aktywność telomerazy i wyższy odsetek komórek pozytywnych dla markera Ki-67, znakującego komórki proliferujące. Z piśmiennictwa ostatnich lat wiadomo także, że charakter ekspresji CD38 i ZAP-70 nie przebiega równolegle u tych samych chorych, ale niektórzy badacze uważają, że ekspresja CD38 i ZAP-70 stanowi uzupełniające się czynniki rokownicze w PBL (1, 14).
Celem naszych badań było przeprowadzenie analizy ekspresji CD38 i ZAP-70 u chorych na PBL-B w trzech aspektach: a) określenia proporcji chorych, u których w okresie rozpoznania występowały limfocyty B CD38+ oraz ZAP-70+, b) równoczesnego występowania ekspresji CD38 i ZAP-70 w komórkach białaczkowych PBL-B oraz c) „losów” chorych na PBL-B w zależności od ekspresji CD38 na komórkach białaczkowych B w okresie rozpoznania.
Materiał i metody
Materiał badawczy stanowiła krew obwodowa 90 chorych na PBL-B w czasie rozpoznania choroby, u których w sposób rutynowy stwierdzono PBL-B. Chorzy (39 kobiet i 51 mężczyzn) wykazywali w przeważającej części zaawansowanie kliniczne 0/II wg Rai (80% chorych). Ekspresję CD38 na komórkach białaczkowych B (CD19+CD5+) analizowano metodą cytometrii przepływowej z zastosowaniem przeciwciała monoklonalnego anty-CD38FITC (DAKO). Obecność kinazy tyrozynowej ZAP-70 oznaczano w komórkach białaczkowych B (u 33 chorych) przy pomocy zestawu Fix & Perm kit oraz przeciwciała anty ZAP-70PE i kontroli firmy (Caltag Laboratories), zgodnie z zaleceniami piśmiennictwa (2). Wyniki odczytywano w cytometrze przepływowym FACS CANTO BD. Za próg pozytywnej ekspresji CD38 u chorego przyjęto wartość 30% komórek białaczkowych B CD38+ (1), a w przypadku ZAP-70 – 20% komórek B (4). Ponadto dokonano analizy stanu klinicznego 30 chorych na PBL-B, po upływie co najmniej roku od rozpoznania. W opracowaniu wyników badań stosowano oznaczenie wskaźnika intensywności ekspresji molekuły CD38 (RFI – Relative Fluorescence Intensity) (15) oraz test korelacji wg Pearsona.
Wyniki
Ekspresja CD38
Stwierdzono, że chorzy z ekspresją CD38 powyżej przyjmowanego w piśmiennictwie „pozytywnego” progu (30%) na komórkach białaczkowych CD19+CD5+ stanowili 22% z liczby 90 przebadanych chorych. Odsetek limfocytów białaczkowych B CD38+ u poszczególnych chorych wahał się w granicach od 34 do 92. Połowa chorych nie wykazywała praktycznie ekspresji CD38 (poniżej 5% komórek B CD38+). Natomiast u 25 osób (28%) ekspresja CD38 na komórkach białaczkowych B występowała na 5% do 30% komórek, czyli była niższa od przyjmowanej wartości progowej występowania komórek z tym antygenem.
Analiza intensywności ekspresji CD38 na komórkach B CD38+ (oznaczana przy pomocy wskaźnika RFI) u chorych z ekspresją co najmniej 5% limfocytów B CD38+ wykazała dodatnią korelację pomiędzy wartością odsetka komórek B CD38+ a poziomem intensywności tej ekspresji (współczynnik korelacji r=0,32, p=0,03). Oznacza to, że wyższej wartości odsetka limfocytów B CD38+ towarzyszy większa intensywność ekspresji molekuły CD38 na poszczególnych komórkach białaczkowych B. Wśród chorych z limfocytami B CD38+ w okresie klinicznego zaawansowania choroby 0/II wg Rai znajdowało się 9 osób, a w okresie III/IV – 18 chorych. Chorzy z limfocytami B CD38- wykazywali głównie 0/II wg Rai okres zaawansowania klinicznego.
Stan kliniczny chorych z limfocytami B CD38+
i chorych z limfocytami B CD38-
W roku 2006 ustalono, że spośród 10 osób z obecnością limfocytów B CD38+ 7 chorych zmarło, a u jednego chorego doszło do progresji choroby (zaawansowanie IVa wg Rai), zaś dwóch pacjentów pozostaje nadal w okresie zaawansowania klinicznego IIa. Z grupy chorych z limfocytami CD38 ujemnymi 8 osób zmarło, a z 12 nadal żyjących pacjentów 11 pozostaje w tym samym okresie choroby (tj. 0/IIa), jaki stwierdzono przy rozpoznaniu PBL-B.
Ekspresja ZAP-70 w komórkach PBL-B
Spośród 33 chorych, u których oznaczano ZAP-70, obecność komórek B ZAP-70+ potwierdzono tylko u 13 osób (40% chorych). Dwóch chorych wykazywało wysoki odsetek komórek B ZAP-70 dodatnich (ponad 70% i 80%); u pozostałych chorych odsetek komórek B ZAP-70+ wynosił od 21 do 39, a średnia wartość odsetka komórek białaczkowych B wyniosła 35.
Ocena ekspresji ZAP-70 w porównaniu z ekspresją CD38 wykazała, że oba znaczniki występują równocześnie w limfocytach B tylko u 5 chorych (15% badanych) (ryc. 1).
Ryc. 1. Limfocyty B w krwi obwodowej chorego na PBL-B o immunofenotypie CD38+ZAP-70+. A- cytogram przedstawiający białaczkowe limfocyty B; B – histogram pokazujący ekspresję CD38 na limfocytach białaczkowych B, C – histogram pokazujący ekspresję kinazy ZAP-70 w komórkach białaczkowych B.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2007-01-24
zaakceptowano do druku: 2007-04-02

Adres do korespondencji:
*Joanna Kopeć-Szlęzak
Zakład Cytobiologii Hematologicznej
Instytut Hematologii i Transfuzjologii
ul. Indiry Gandhi 14, 02-776 Warszawa
tel. (0-22) 349-61-66, fax: (0-22) 349-64-55
e-mail: facsiht@ihit.waw.pl

Postępy Nauk Medycznych 7-8/2007
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych

Pozostałe artykuły z numeru 7-8/2007: