Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2016, s. 298-306
*Beata Piłat1, Ryszard Zadernowski2
Owoce rokitnika (Hippophae rhamnoides L.) – bogate źródło związków biologicznie aktywnych
Fruits of sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) – rich source of biologically active compounds
1Katedra Przetwórstwa i Chemii Surowców Roślinnych, Wydział Nauki o Żywności, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Kierownik Katedry: prof. dr hab inż. Eulalia Julitta Borowska, prof. zw.
2Wydział Rolniczo-Ekonomiczny, Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży
Dziekan Wydziału: dr inż. Andrzej Borusiewicz
Streszczenie
W artykule przedstawiono odżywcze, medyczne i terapeutyczne właściwości rokitnika (Hippophae rhamnoides L.) w leczeniu różnego rodzaju dolegliwości chorobowych. Roślina ta jest powszechnie wykorzystywana w różnych częściach świata ze względu na wysoką wartość odżywczą i unikalne właściwości lecznicze. Właściwości lecznicze rokitnika zostały potwierdzone badaniami biochemicznymi i farmakologicznymi wykonanymi w XX wieku. Wszystkie części rokitnika takie jak owoce, liście i nasiona zawierają wiele związków biologicznie czynnych. Są one bogatym źródłem naturalnych przeciwutleniaczy tj: kwas askorbinowy, tokoferol, karotenoidy, flawonoidy, białka, witaminy (zwłaszcza witamina C), składniki mineralne, lipidy (zwłaszcza nienasycone kwasy tłuszczowe, kwas palmitooleinowy – omega-7), cukry, kwasy organiczne (kwas jabłkowy) i fitosterole. Badania na zwierzętach i ludziach wskazują, że owoce rokitnika mogą mieć właściwości kardioochronne, przeciwmiażdżycowe, przeciwnowotworowe, immunomodulujące, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, wspomagają gojenie się ran. Owoce i liście rokitnika zwyczajnego mogą być stosowane w żywieniu ludzi i zwierząt. Dlatego też warto byłoby przeprowadzić badania, a tym bardziej w klinikach i promować stosowanie na dużą skalę, owoców oraz produktów z owoców, nasion i liści rokitnika zwyczajnego.
Summary
The article presents the nutritional, medical and therapeutic properties of sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) in the treatment of various symptoms of disease. This plant is widely used in different parts of the world due to its high nutritional value and unique medicinal properties. The therapeutic properties of sea buckthorn have been confirmed by biochemical and pharmacological studies, made in XX century. All parts of sea buckthorn such as: fruit, leaves and seeds contain many biologically active compounds. They are a rich source of natural antioxidants such as ascorbic acid, tocopherol, carotenoids, flavonoids, and contains proteins, vitamins (especially vitamin C), minerals, lipids (especially unsaturated fatty acids, palmitooleic acid – omega -7), sugars, organic acids (malic acid) and phytosterols. Studies in animals and humans indicate that sea buckthorn may have different beneficial effects: cardioprotective, anti-atherogenic, antioxidant, anticancer, immunomodulatory, antibacterial, antivirals, wound healing and anti-inflammatory. Sea buckthorn fruits and leaves can be used in human and animal nutrition. Therefore, it would be worthwhile to carry out research, and even more so in the clinics and promote fruit and products of sea-buckthorn berries, seeds and leaves of use on a large scale.



Wstęp
Rokitnik jest rośliną, którą wyróżnia bogactwo składników biologicznie aktywnych zgromadzonych w owocach, korze, korzeniach, liściach i kwiatach. Wszystkie wymienione części morfologiczne wykorzystywane są przez przemysł farmaceutyczny, spożywczy i kosmetyczny. Największe zastosowanie i uznanie znajdują owoce. Ocenia się, że w tej niewielkiej jagodzie znajduje się ponad 190 różnorodnych związków biologicznie aktywnych, wspomagających leczenie wielu chorób, np. związanych z układem krążenia, układem moczowym, cukrzycą. Substancje obecne w owocach rokitnika biorą udział w uszczelnieniu błon komórkowych, a także w regulacji poziomu cukru we krwi (1-3). Biologicznie aktywne substancje o właściwościach lipofilnych i hydrofilnych rozmieszczone są w skórce owocu, miąższu i nasionach, których udział stanowi odpowiednio 7,75, 68 i 23% (4).
Substancje lipofilne to przede wszystkim: kwasy tłuszczowe ω-3, -6 i -7, triacyloglicerole, lipidy częściowe, fosfolipidy i glikolipidy oraz rozpuszczone w lipidach tokoferole, fitosterole, karotenoidy i olejki eteryczne. Natomiast frakcja hydrofilna to przede wszystkim sok komórkowy bogaty w takie składniki, jak: witaminy, białka, aminokwasy, polifenole oraz kwasy organiczne (askorbinowy, jabłkowy, cytrynowy).
Opracowany sposób przetwarzania owoców rokitnika, z podziałem na frakcję hydrofilną i lipofilną, pozwolił na stworzenie nowych innowacyjnych produktów, takich jak: soki, nektary, koncentraty, proszki, syropy. Są to produkty bogate w składniki odżywcze i aktywne biologicznie, wspomagające układ odpornościowy (witamina C, karotenoidy, biopierwiastki) oraz produkty z grupy litofilnych, takie jak: oleosomy, olej rokitnikowy, preparaty lecytynowe (fosfolipido-karotenoidowe) (4).
W Polsce uprawiane są uszlachetnione odmiany rokitnika, wyhodowane w Instytutach Ogrodnictwa Rosji i Białorusi. Są to najczęściej odmiany Podarok Sadu, Awgustinka, Botaniczeskaja, Nivelena, Trofimowskaja oraz Plamiennaja (4-7).
Wymienione odmiany różnią się nie tylko cechami fizycznymi owoców (wielkością, teksturą, wybarwieniem), ale również składem chemicznym, cechami genetycznymi i warunkami agroklimatycznymi (6, 7). Ustalono, że o składzie chemicznym i wartości owoców rokitnika decydują różnorodne czynniki, np. środowisko, obszar geograficzny, agrotechnika, warunki klimatyczne, stan fizjologiczny roślin i stopień dojrzałości.
W pracy porównano ilościowy i jakościowy skład wtórnych metabolitów owoców krzewów rokitnika uprawianych w Polsce i owoców zebranych w innych częściach świata, przede wszystkim pochodzących z Azji. Określono właściwości bioaktywne poszczególnych składników i wskazano na ich pozytywne oddziaływanie na organizm człowieka.
Składniki odżywcze
Analizując jakościowy skład chemiczny owoców rokitnika, można stwierdzić, że metabolity pierwotne, tj. białka, węglowodany, składniki mineralne oraz błonnik, w ograniczonym stopniu charakteryzują się właściwościami bioaktywnymi. Są to przede wszystkim niezbędne odżywcze składniki owoców lub budulcowe wspomagające procesy trawienne, np. błonnik dietetyczny. Wyjątek stanowią lipidy, którym przypisywane są nie tylko właściwości odżywcze, ale również profilaktyczne i lecznicze. W tabeli 1 zestawiono średnie wyniki kilkuletnich badań dotyczących składu chemicznego owoców rokitnika, pozyskanych z odmian uprawianych w Polsce (4-9).
Tab. 1. Podstawowy skład chemiczny owoców rokitnika pochodzących z odmian uprawianych w Polsce (4-9)
SkładnikiZawartość
Sucha masa (%)12,72-14,61
Ekstrakt (%)8,67-10,17
Metabolity pierwotne
Substancje ogółem (%)10,20-12,20
Cukry ogółem (%)4,94-5,72
Cukry redukujące (%)1,59-1,83
Pektyny (%)0,18-0,30
Białko (%)0,92-2,15
Składniki mineralne (mg/kg)190-212
Lipidy ogółem (%)3,67-6,17
Błonnik (%)3,87-4,25
Wybrane substancje biologicznie aktywne
Kwasy organiczne (%)1,60-2,41
Witamina C (mg/100 g)87,45-149,37
Związki polifenolowe (mg/100 g)128,66-282,75
Karotenoidy (mg/100 g)7,94-28,16
Fosfolipidy ogółem (mg/100 g)123,40-181,16
Fitosterole (mg/100 g)7,68-47,84
Tokoferole (mg/100 g)3,35-6,27
Większość biologicznie aktywnych substancji rokitnika zaliczana jest do metabolitów wtórnych o różnorodnych właściwościach oddziaływania na organizmy żywe.
Substancje biologicznie aktywne frakcji hydrofilnej owoców rokitnika
O wartości owoców rokitnika decydują przede wszystkim metabolity wtórne o właściwościach hydrofilnych i lipofilnych, takie jak: kwas L-askorbinowy (witamina C), tokoferole, fitosterole, biopierwiastki, karotenoidy oraz związki polifenolowe, stanowiące bogate, a zarazem różnorodne źródło substancji biologicznie aktywnych. Ich ilość oraz wysoka biodostępność wielokrotnie przewyższają ich zawartość w innych surowcach roślinnych (owocach, warzywach, nasionach).
Witamina C
Pierwszą bardzo ważną substancją biologicznie aktywną owoców, zaliczaną do grupy związków hydrofilnych, jest kwas askorbinowy (witamina C). Informacje o zawartości witaminy C w owocach rokitnika są bardzo zróżnicowane i podawane w szerokim przedziale od 360 mg/100 g w odmianach pochodzących z upraw europejskich (6-10) do 2500 mg/100 g w gatunkach owoców uprawianych na terenie Chin (10-13).
Niektórzy autorzy (1, 14, 15) podają, że owoce rokitnika mają więcej witaminy C niż pomarańcze i cytryny. Określając średnią zawartość kwasu askorbinowego w owocach rokitnika na poziomie 695 mg/100 g suchej masy (s.m.), z wcześniejszych badań wynika, że zawartość kwasu askorbinowego w uprawianych w Polsce odmianach rokitnika mieściła się w przedziale 665-1004 mg/100 g s.m. i w znacznym stopniu uwarunkowana jest odmianowo (4, 6, 7, 12) . Nesterowicz i wsp. (12) informują, że brak w owocach rokitnika enzymu askorbinazy jest przyczyną dużej stabilności kwasu askorbinowego przy jednocześnie niskim poziomie kwasu dehydroaskorbinowego. Należy jednak podkreślić, że na tak szeroki przedział wartości witaminy C mogą mieć wpływ błędy metodyczne powstałe podczas jej oznaczania. Dopiero zastosowana w ostatnich latach technika HPLC pozwala na weryfikację dotychczasowych wyników. Ostatnie badania potwierdziły, że zawartość witaminy C w owocach rokitnika rosnącego w Polsce waha się w przedziale 87,45-149,37 mg/100 g s.m. owoców (8). Ponadto w owocach rokitnika występują niewielkie ilości innych witamin, takich jak kwas foliowy, B1, B2 i K (11, 16).
Kwasy organiczne
O smakowitości owoców rokitnika decyduje zawartość cukrów i kwasów organicznych. Owoce rokitnika są bogatym źródłem kwasów organicznych, których przeciętna ilość wynosi 2,1-3,2 g/100 ml soku otrzymanego z owoców zebranych z krzewów uprawianych w Rosji do 3,5-9,1 g/100 ml w soku owoców pozyskanych w Chinach (10, 11). W owocach z upraw polskich zawartość kwasów organicznych wynosiła 1,60-2,41 g/100 g s.m. (4, 10). Natomiast Green (17) oznaczył w owocach rokitnika obecność takich kwasów, jak: jabłkowy (1,31 g/100 g), cytrynowy (0,071 g/100 g), szczawiowy i chinowy. Z przytoczonych danych wynika, że ponad 90% kwasów organicznych występujących w owocach rokitnika stanowi suma kwasu jabłkowego, cytrynowego i chinowego (11, 17). Typowy cierpki smak owoców powodowany jest wysoką zawartością kwasu jabłkowego (0,8-3,2 g/100 ml), podczas gdy smak ściągający jest związany z obecnością kwasu chinowego (1,2-2,1 g/100 ml soku) (7).
Aminokwasy
W owocach rokitnika zidentyfikowano od 18 do 22 aminokwasów, z których około połowa to aminokwasy egzogenne, tj. takie, które muszą być dostarczone do organizmu z zewnątrz (10, 18, 19). Chen (20) oznaczył w soku rokitnikowym otrzymanym z owoców pozyskanych w Chinach 18-19 wolnych aminokwasów, wśród których osiem (treonina, walina, metionina, leucyna, lizyna, tryptofan, izoleucyna i fenyloalanina) to aminokwasy egzogenne. Podobny skład ilościowy i jakościowy aminokwasów występuje w owocach odmian uprawianych w Polsce (4).
Olejki eteryczne
Większość badaczy uważa, że owoce rokitnika Hippophae rhamnoides L. mają unikalny zapach, który jest nieporównywalny z innymi owocami. Zapach ten tworzą mieszaniny estrów alkoholi i kwasów krótkołańcuchowych. Bal i wsp. (10) analizując piśmiennictwo, ustalili, że owoce rokitnika zawierają 3-etylometylobutan, butylopentan, 2-metylopropylo-3-metylobutan, 3-pentylometylobutan i etyloheksan. Hirvi i Honkanen (21) w owocach pozyskanych z krzewu Hippophae rhamnoides zidentyfikowali w sumie 60 olejków eterycznych, wśród których dominowały etylobutan i 3-metylobutan.
Biopierwiastki
W przypadku owoców rokitnika znaczną część składników mineralnych stanowią pierwiastki biologicznie aktywne wchodzące w skład otoczki białkowej oleosomów (4). Ilość składników mineralnych w owocach pozyskanych z krzewów rokitnika uprawianych w Polsce wynosiła 0,33-0,43%, w tym ilość popiołu w miąższu stanowiła 0,28%, w nasionach 2,12%, a w skórce 0,79% (4). W owocach odmian azjatyckich zawartość popiołu jest wyższa i mieści się w przedziale 1,76-1,8%. W miąższu popiół stanowi 0,91-1,34%, w nasionach 1,76-1,92%, podczas gdy w skórce 2,5-3,8% (8, 15). Najwyższa zawartość popiołu w owocach zebranych z krzewów rosnących w Pakistanie wynosiła 3,12-3,26% (10). Wysoki poziom popiołu jest wynikiem zwiększonej zawartości suchej masy. Ocenia się, że w owocach rokitnika występują co najmniej 24 pierwiastki, w tym m.in. azot, fosfor, żelazo, mangan, bor, wapń, glin, krzem i potas (4, 10, 11, 18). Dominującym pierwiastkiem jest potas, a jego zawartość mieści się w przedziale 10,12-14,84 mg/kg w miąższu oraz 9,33-13,42 mg/kg w nasionach (10). W polskich odmianach suma wymienionych pierwiastków wynosi 190-212 mg/kg, a dominującymi pierwiastkami są: sód, wapń i magnez (4).
Substancje bioaktywne frakcji lipofilnej owoców rokitnika
Lipidy
Większość owoców pozyskiwanych z drzew i krzewów naszej strefy klimatycznej gromadzi lipidy w nasionach oraz w niewielkiej ilości w skórce. Zawartość lipidów w miąższu owoców jest znikoma. Wyjątek stanowią owoce rokitnika, które w odróżnieniu od owoców drzew i krzewów jagodowych charakteryzują się znaczną ilością lipidów zgromadzonych w miąższu w postaci kuleczek, tzw. oleosomów. Zawartość lipidów w owocach świeżych stanowi 3,67-6,17% (4, 7). Otrzymane wartości odnoszą się do tzw. lipidów całkowitych, wyodrębnionych mieszaniną chloroform-metanol (2:1). Lipidy owoców rokitnika składają się z kwasów tłuszczowych, wśród których dominują kwas palmitynowy i palmitooleinowy, których udział w ogólnej ilości kształtuje się na poziomie odpowiednio 32-39 i 36-41%. Około 10-20% pozostałych kwasów tłuszczowych stanowią kwasy: oleinowy i linolowy (22). Natomiast Cakir (23) podaje, że zawartość kwasu palmitooleinowego w lipidach owoców zebranych z krzewów rosnących w Azji wynosiła 47,8%, a kwasu palmitynowego 29,3%.
Karotenoidy

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Christaki E. Hippophae Rhamnoides L. (Sea Buckthorn): a Potential Source of Nutraceuticals. Food and Public Health 2012; 2(3):69-72. 2. Erkkola R, Yang B. Sea buckthorn oils: towards healthy mucous membranes. Agro Food Ind Hi-tech 2003; 3:53-57. 3. Basu M, Prasad R, Jayamurthy P i wsp. Antiaterogenic effects of seabuckthorn (Hippophae rhamnoides) seed oil. Phytomedicine 2007; 14:770-77. 4. Piłat B. Owoce rokitnika (Hippophae rhamnoides L.) jako źródło substancji biologicznie aktywnych. Praca doktorska. Bibioteka UWM Olsztyn 2014. 5. Piłat B, Bieniek A, Zadernowski R. Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides L.) jako alternatywna roślina sadownicza. Pol J Natur Sc 2015; 30, 4:417-30. 6. Piłat B, Zadernowski R, Bieniek A. Charakterystyka chemiczna różnych odmian rokitnika. Bromat Chem Toksykol 2012; XLV, 3:897-901. 7. Czaplicki S. Nasiona żmijowca jako źródło bioolejów roślinnych stabilizowanych olejem rokitnikowym. Praca doktorska. Biblioteka UWM Olsztyn 2005. 8. Teleszko M, Wojdyło A, Rudzińska M i wsp. Analysis of Lipophilic and Hydrophilic Bioactive Compounds Content in Sea Buckthorn (Hippophaë rhamnoides L.) Berries. J Agric Food Chem 2015; 63(16):4120-9. 9. Lipowski J, Marszałek K, Skąpska S i wsp. Charakterystyka owoców wybranych odmian rokitnika pospolitego (Hippophae rhamnoides L.) uprawianych w Polsce. Przem Ferm Owoc-Warz 2012; 56(7/8):18-22. 10. Bal LM, Venkatesh M, Naik SN i wsp. Sea buckthorn berries: A potentiel source of valuable nutrients for nutraceuticals and cosmoceuticals. Food Res In 2011; 44:1718-27. 11. Zeb A. Chemical and Nutritional Constituents of Sea Buckthorn Juice. Pak J Nutr 2004; 3(2):99-106. 12. Nesterowicz J, Zadernowski R, Markiewicz K i wsp. Charakterystyka owoców wybranych odmian rokitnika. Natural Sciences 1999; (3):235-44. 13. Kallio H, Yang B, Peippo P. Effects of different origins and harvesting time on vitamin C, tocopherols and tocotrienols in sea buckthorn (Hippophae rhamnoides) berries. J Agric Food Chem 2002; 50:6136-42. 14. Zheng J, Kallio H, Linderborg K i wsp. Sugars, sugar alcohols, fruit acids, and ascorbic acid in wild Chinese sea buckthorn (Hippophaë rhamnoides ssp. sinensis) with special reference to influence of latitude and altitude. Food Res. Int. 2011; 4:2018-26. 15. Tiitinen KM, Hakala MA, Kallio HP. Quality Components of Sea Buckthorn (Hippophaë rhamnoides) Varieties. J Agric Food Chem 2005; 53(5):1692-99. 16. Bekker NP, Glushenkova AI. Components of certain species of the Elaeagnaceae family. Chem Nat Compounds 2001; 37:97-116. 17. Green C. Physicochemical properties and phenolic composition of selected saskatchewan fruits: buffaloberry, chokecherry and sea buckthorn. A Thesis Submitted to the College of Graduate Studies and Research in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy in the Department of Applied Microbiology and Food Science University of Saskatchewan Saskatoon. 2007. 18. Zheng J, Yang, B, Trèpanier M i wsp. Effects of genotype, latitude, and weather conditions on the composition of sugars, sugar alcohols, fruit acids, and ascorbic acid in sea buckthorn (Hippophaë rhamnoides ssp. mongolica) berry juice. J Agric Food Chem 2012; 60(12):3180-9. 19. Zhang W, Yan J, Duo J i wsp. Preliminary study of biochemical constitutions of berry of sea buckthorn growing in Shanxi province and their changing trend. Proceedings of international symposium on sea buckthorn (H. rhamnoides L.), Xian, China, 1989; Oct 19-23:96-105. 20. Chen T. Studies of the biochemical composition of Hippophae and its quality assessment in Gansu Province. Hippophae 1988; 1:19-26. 21. Hirvi T, Honkanen E. The aroma of the fruit of sea buckthorn, Hippophae rhamnoides L. Zeitschrift für Lebensmitteluntersuchung und-Forschung 1984; A 179: 387-8. 22. Zadernowski R, Nowak-Polakowska H, Lossow B i wsp. Sea-buckthorn lipids. J Food Lipids 1997; 4:165-7. 23. Cakir A. Essential oil and fatty acid composition of the fruits of Hippophae rhamnoides L. (Sea Buckthorn) and Myrtus communis L. from Turkey. Biochemical Systematics and Ecology 2004; 32:809-16. 24. Zeb A, Mehmood S. Carotenoids Contents from Various Sources and Their Potential Health Applications. Pakistan Journal of Nutrition 2004; 3 (3):199-204. 25. Andersson SC, Olsson ME, Johansson E i wsp. Carotenoids in sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) berries during ripening and use of pheophytin as a maturity marker. J Agric Food Chem 2009; 57(1):250-8. 26. Yang B, Kallio HP. Sea buckthorn (Hippophae L.). [In:] Seabuckthorn (Hippophae L.), a Multipurpose Wonder Plant. Vol. II: Biochemistry and Pharmacology. Editor-in-Chief: Viren-dra Singh – 2006. A multipurpose wonder plant. Vol. II. Biochemistry and Pharmacology. Daya Publishing House Delhi 2007. 27. Mörsel JT, Mörsel C. Die Beurteilung der Qualität von Sanddornerzeugnissen. Flüss Obst 2003; 70(5):272-5. 28. Heilscher K, Mörsel JT: Sanddornbeere – altbekannt und sehr innovative. Flüss Obst 2002; 5:311-24. 29. Andersson SC, Rumpunen K, Johansson E i wsp. Tocopherols and tocotrienols in Sea Buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) berries turing ripening. J Agric Food Chem 2008; 56(15):6701-6. 30. Zadernowski R, Naczk M, Amarowicz R. Tocopherols in sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) berry oil. J Am Oil Chem Soc 2003; 80:55-8. 31. Kallio H, Yang B, Peippo P. Effects of different origins and harvesting time on vitamin C, tocopherols and tocotrienols in sea buckthorn (Hippophae rhamnoides) berries. J Agric Food Chem 2002; 50:6136-42. 32. Kallio H, Yang B, Peippo P i wsp. Triacylglycerols, glycerophospholipids, tocopherols, and tocotrienols in berries and seeds of two subspecies (ssp. sinensis and mongolica) of Sea buckthorn (Hippophaë rhamnoides). J Agric Food Chem 2002; 50(10):3004-9. 33. Rajchal R. Sea buckthorn (Hippophae saliciofolia) management guide. Submitted to the Rufford Small Grants for Nature Conservation 2009. 34. Yang B, Karisson RM, Okaman PH i wsp. Phytosterols in sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) berries: Identification and effects of different origins and harvesting times. J Agric Food Chem 2001; 49:5620-9. 35. Moreau RA, Whitaker BD, Hicks KB. Phytosterols, phytostanols, and their conjugates in foods: structural diversity, ­quantitative analysis, and health promoting uses. Prog Lipid Res 2002; 41:457-500. 36. Moreau RA, Norton RA, Hicks KB. Phytosterols and phytostanols lower cholesterol. Intern News on Fats, Oils and Related Materials 1999; 10:572-7. 37. Cenkowski S, Yakimishe NR, Przybylski R i wsp. Quality of extracted sea buckthorn seed and pulp oil. Canad Biosyst Engin 2006; 48:3-9. 38. Sabir SM, Aqsood H, Ahmed SD i wsp. Chemical and nutritional constituents of sea buckthorn (Hippophae rhamnoides ssp. turkestanica) beries from Pakistan. Ital J Food Sci 2005; 17(4):455-62. 39. Rösch D, Bergmann M, Knorr D i wsp. Structure antioxidant efficiency relationships of phenolic compounds and their contribution to the antioxidant activity of sea buckthorn juice. J Agric Food Chem 2003; 51(15):4233-9. 40. Zadernowski R, Naczk M, Czaplicki S i wsp. Composition of phenolic acids in Sea Buckthorn (Hippophaë rhamnoides L.) berries. J Am Oil Chem Soc 2005; 82(3):175-9. 41. Guan TTY, Cenkowski S, Hydamaka A. Effect of drying on the nutraceutical quality of sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L. ssp. sinensis) leaves. J Food Sci 2005; 70: E514-8. 42. Biswas A, Bharti VK, Acharya S i wsp. Sea buckthorn: new feed opportunity for poultry in cold arid Ladakh region of India. World’s Poultry Sci J 2010; 707-14. 43. Suryakumar G, Gupta A. Medicinal and therapeutic potential of Sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.). J Ethnopharmacol 2011; 138:268-78. 44. Gao X, Ohlander M, Jeppsson N i wsp. Changes in antioxidant effects and their relationship to phytonutrients in fruits of Sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) during maturation. J Agric Food Chem 2000; 48:1485-90. 45. Yu L. Effects of Hippophae rhamnoides juice on immunologic and antitumor functions. Acta Nutr Sin 1993; 15:280-3. 46. Zhong F. Effects of the total flavonoid of Hippophae rhamnoides on nonspecific immunity in animals. Shanxi Med J 1989; 18(1):9-10. 47. Chen Y, Zhong X, Liu T i wsp. Study on the effects of the oil from Hippophae rhamnoides in hematopoiesis. Chin Herbal Drugs 2003; 26(8):572-5. 48. Suomela JP, Ahotupa M, Yang B i wsp. Absorption of flavonoids derived from Sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) and their effect on emerging risk factors for cardiovascular disease in humans. J Agric Food Chem 2006; 54:7364-9. 49. Eccleston C, Baoru Y, Tahvonen R i wsp. Effect of an antioxidant-rich juice (sea buckthorn) on risk factors for coronary hearth disease in humans. J Nutr Biochem 2002; 13:346-54. 50. Wang B, Lin L, Ni Q i wsp. Hippophae rhamnoides Linn. For treatment of diabetes mellitus: a review. J Med Plants Res 2011; 5:2599-607. 51. Lavinia S, Gabi D, Drinceanu D i wsp. The effect of medicinal plants and plant extracted oils on broiler duodenum morphology and immunological profile. Roman Biotech Lett 2009; 14:4606-16. 52. Kaushal M, Sharma PC. Nutritional and antimicrobial property of sea buckthorn (Hippophae sp.) seed oil. J Sci Ind Res 2011; 70:1033-6. 53. Upadhyay NK, Kumar R, Mandotra SK i wsp. Safety and healing efficacy of sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) seed oil on burn wounds in rats. Food Chem Toxicol 2009; 47:1146-53. 54. Kumar R, Kumar GP, Chaurasia OP i wsp. Phytochemical and pharmacological profile of Sea buckthorn oil: a review. Res J Med Plant 2011; 5:491-9. 55. Tiwari S, Bala M. Hippophae leaves prevent immunosuppresion and inflammation in 60Co-γ-irradiated mice. Phytopharmacol 2011; (1):35-48. 56. Cybula M, Wszelaki M. Lecznicze zastosowanie oleju rokitnikowego. Post Fitoter 2001; (2-3):24-5. 57. Kim H, Cho H, Seo Y-K i wsp. Inhibitory effects of sea buckthorn (Hippopha? rhamnoides L.) seed on UVB-induced photoaging in human dermal fibroblasts. Biotechnol Bioproc Eng 2012; 17:465-74.
otrzymano: 2016-03-24
zaakceptowano do druku: 2016-04-15

Adres do korespondencji:
*dr inż. Beata Piłat
Katedra Przetwórstwa i Chemii Surowców Roślinnych Wydział Nauki o Żywności Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Pl. Cieszyńki 1/322, 10-957 Olsztyn
tel. +48 (89) 523-37-70
e-mail: beata.pilat@uwm.edu.pl

Postępy Fitoterapii 4/2016
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii