Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2017, s. 209-214 | DOI: 10.25121/PF.2017.18.3.209
*Jakub Frankowski
Właściwości odżywcze i lecznicze sorgo (Sorghum Moench)
Nutritional and therapeutic properties of sorghum (Sorghum Moench)
Zakład Hodowli i Agrotechniki Roślin Włóknistych i Energetycznych, Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu
Dyrektor Naukowy Instytutu: prof. dr n. techn. Ryszard M. Kozłowski
Streszczenie
Sorgo (Sorghum Moench) jest jednoroczną rośliną jarą dnia krótkiego o cyklu fotosyntezy typu C4. Zajmuje piąte miejsce wśród zbóż na świecie. Intensywne prace hodowlane doprowadziły do powstania w ostatnich latach wielu nowych odmian sorgo, które są zdolne do wydania nasion w klimacie umiarkowanym, w tym także w Polsce. Na cele spożywcze można wykorzystywać w pełni dojrzałe ziarno sorgo. Ich głównym składnikiem jest skrobia. W porównaniu z kukurydzą są one bogatszym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Ponadto stanowią dobre źródło witamin z grupy B oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, a także makro- i mikroelementów. Ziarno sorgo jest również dobrym źródłem związków polifenolowych, w tym kwasów fenolowych, flawonoidów i tanin. Co więcej, charakteryzuje się wysoką zawartością przeciwutleniaczy, dzięki czemu obniża poziom cholesterolu HDL we krwi, pomaga w obniżaniu masy ciała, a z uwagi na niski indeks glikemiczny polecane jest osobom chorym na cukrzycę. Liczne badania wykazały dodatkowo korzystne oddziaływanie ziarna sorgo na niektóre rodzaje nowotworów. W związku z tym spożywanie ziarna sorgo może mieć pozytywny wpływ na nasze zdrowie, dlatego warto urozmaicić nim codzienną dietę.
Summary
Sorghum (Sorghum Moench) is an annual, short day with C4 photosynthesis cycle plant. It ranks fifth place in worldwide importance among cereal crops. In recent years, intensive breeding has led to the emergence of new varieties of sorghum, which are capable of producing seeds in temperate climate, including in Poland. But, only fully mature sorghum grains are able to be used for nutritional purposes. The main ingredient in the grains is starch. Compared to corn, sorghum grains are better source of polyunsaturated fatty acids. In addition, they are a good source of B vitamins and fat-soluble vitamins as well as macro- and microelements. Sorghum is also a good source of poliphenolic compounds: phenolic acids, flavonoids and tanins. It is also characterized by high antioxidant content, which lowers HDL cholesterol in the blood and helps with weight loss. Moreover, it is recommended for people with diabetes because of its low glycemic index. Numerous studies have also shown the positive impact of sorghum on certain types of cancer. Consequently, eating sorghum can have a positive effect on our health, therefore it is recommended to add it to the daily diet.
Wstęp
Sorgo (Sorghum Moench), należące do roślin wiechlinowatych (Poaceae), jest jednoroczną rośliną jarą dnia krótkiego o cyklu fotosyntezy typu C4 (1, 2). Zajmuje piąte miejsce wśród zbóż na świecie (3). Na większą skalę uprawia się sorgo dwukolorowe (Sorghum bicolor L.) i trawę sudańską (Sorghum sudanense L.), a także ich liczne mieszańce (4-6). Są one wartościowymi roślinami żywieniowymi, dlatego też ponad 35% światowej produkcji ziarna sorgo (szacowanej na ponad 60 mln ton rocznie) jest podstawowym produktem żywieniowym dla ludzi w wielu krajach Afryki czy w Indiach (7-9). Ponadto stanowi ono paszę dla zwierząt, a pozostała biomasa, w postaci łodyg i liści, może być wykorzystywana na cele energetyczne (10, 11).
Uprawa sorgo w Polsce
W Polsce sporadycznie uprawiane są różne podgatunki i formy sorgo dwukolorowego. Nie są one jednak wykorzystywane w przemyśle spożywczym, gdyż w warunkach glebowo-klimatycznych Polski większość dostępnych na rynku odmian nie osiąga pełnej dojrzałości nasion (1, 2). Jednakże intensywne prace hodowlane doprowadziły do powstania w ostatnich latach wielu nowych odmian sorgo, które są zdolne do wydania nasion w klimacie umiarkowanym, w tym także w Polsce (12-15). Przykładem mogą być doświadczenia polowe prowadzone od kilku lat w Zakładzie Doświadczalnym Stary Sielec, należącym do Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu, gdzie rokrocznie uzyskiwane jest z powodzeniem w pełni dojrzałe ziarno sorgo (ryc. 1, 2).
Ryc. 1. Łan sorgo ziarnowego w Zakładzie Doświadczalnym Stary Sielec, należącym do Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu
Ryc. 2. Dojrzewające nasiona sorgo uprawianego w Polsce
Odmiany sorgo uprawiane w Polsce na nasiona są niższe od tych przeznaczonych na biomasę. Wytwarzają one źdźbła o wysokości dochodzącej do ok. 2,5 m. Liście mają natomiast od 0,5 do 0,8 m długości i pokryte są warstwą wosku, który chroni je przed nadmierną transpiracją. Dodatkowo sorgo ma bardzo dobrze rozwinięty wiązkowy system korzeniowy, sięgający do 2 m w głąb ziemi (1, 2). Ma mniejsze wymagania glebowe niż kukurydza, przez co może być uprawiane także na lekkich, piaszczystych glebach. Co więcej, lepiej wytrzymuje okresowe susze, gdyż sorgo bardzo oszczędnie gospodaruje wodą (14-16). Jest to istotna cecha, szczególnie przy niedoborze opadów atmosferycznych często występujących na obszarze centralnej Polski. Ponadto uprawa sorgo jest o około 30% tańsza niż kukurydzy, gdyż nie wymaga ono tak intensywnej pielęgnacji. Spowodowane jest to mniejszymi nakładami na ochronę chemiczną plantacji, ponieważ sorgo nie ma jeszcze naturalnych szkodników na terenie Polski (1, 14). Z tego względu prowadzenie ekologicznej uprawy tych roślin jest o wiele łatwiejsze i tańsze w porównaniu z innymi gatunkami.
Jednakże sorgo ma bardzo wysokie wymagania termiczne, przez co jego plon w głównej mierze zależy od rozkładu temperatur w trakcie sezonu wegetacyjnego. Zbioru biomasy dokonuje się od końca września do połowy października, przed wystąpieniem pierwszych jesiennych przymrozków. Powodują one bowiem zmniejszenie zawartości cukrów w świeżej masie, co obniża jej jakość (2, 17).
Wartość żywieniowa nasion sorgo
Nasiona sorgo mają podobną budowę oraz zbliżony skład chemiczny do ziarniaków prosa, gdyż te gatunki są ze sobą dość blisko spokrewnione (18). Na cele spożywcze można wykorzystywać w pełni dojrzałe ziarna sorgo. Ich skład chemiczny zmienia się w trakcie rozwoju (8). Większość egzotycznych odmian sorgo fizjologiczną dojrzałość ziarna uzyskuje w okresie ok. 50 dni po zapyleniu (19). Głównym składnikiem nasion jest skrobia. W zależności od odmiany w 100 g ziarna jej zawartość wynosi od 65 do 80 g. Oprócz tego są one także źródłem białek (7-15 g), innych polisacharydów (do 10 g) oraz lipidów (1,5-6 g) (8, 20). Średnia wartość energetyczna zmielonych całych ziaren sorgo wynosi 356 kcal/100 g (21).
Przykładowe zestawienie zawartości substancji odżywczych w ziarnach sorgo przy wilgotności wynoszącej 8-12% przedstawiono w tabeli 1.
Tab. 1. Zawartość substancji odżywczych w ziarnach sorgo (8)
Substancje odżywcze (g/100 g świeżej masy)
Węglowodany:
– skrobia, w tym:
– amyloza
– amylopektyna
65-80
57-75
12-22
45-55
Białka
– α-kafiryny
– β-kafiryny
– γ-kafiryny
– inne białka
7-15
4-8
0,2-0,5
0,7-1,6
2-5
Tłuszcze1,5-6
Popiół1-4
Zawartość związków wielkocząsteczkowych w ziarnie sorgo jest podobna do kukurydzy i zbóż (21). W przypadku sorgo nie wykazano znaczącej różnicy w zawartości skrobi pomiędzy odmianami, nawet tymi różniącymi się kolorem nasion (22). Jednakże należy mieć na uwadze, iż sorgo zawiera skrobię oporną na trawienie, zwłaszcza dla niemowląt (7). Właściwość ta wykorzystywana jest także do walki z otyłością. Ponadto potrawy przygotowane z odmian sorgo o wysokiej zawartości tanin dłużej zalegają w żołądku, zwiększając i przedłużając uczucie sytości (3). Charakteryzują się one także niskim indeksem glikemicznym, dlatego polecane są osobom z cukrzycą (8, 23). Ziarno sorgo może również stanowić wartościowe źródło pożywienia dla osób zmagających się z innymi chorobami i dolegliwościami, co zostało omówione w dalszej części niniejszej pracy.
Część białek zawartych w ziarnie sorgo nie jest przyswajalna dla człowieka. Około 60% spośród tych związków organicznych stanowią kafiryny – grupa prolamin, która występuje tylko w tych roślinach (24, 25). Są one niewrażliwe na działanie proteaz, co wpływa na ogólnie niską wartość odżywczą białek zawartych w nasionach (9, 26). W ziarnach obecne są również albuminy, globuliny i gluteliny, które (podobnie jak prolaminy) stanowią główne źródło białek zapasowych ziarniaków (27, 28).
Ziarno sorgo w porównaniu z kukurydzą jest bogatszym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, gdyż zawiera większą ilość związków charakteryzujących się występowaniem podwójnego wiązania między atomami węgla w cząsteczce (29). Pod względem ilościowym najwięcej jest w nim kwasów: linolowego (49%), oleinowego (31%), palmitynowego (14%), linolenowego (2,7%) oraz stearynowego (2,1%) (30, 31).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2017-05-17
zaakceptowano do druku: 2017-06-23

Adres do korespondencji:
*mgr inż. Jakub Frankowski
Zakład Hodowli i Agrotechniki Roślin Włóknistych i Energetycznych Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich
ul. Wojska Polskiego 71 b, 60-630 Poznań
tel.: +48 (61) 845-58-61
e-mail: jakub.frankowski@iwnirz.pl

Postępy Fitoterapii 3/2017
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii