Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2017, s. 223-228 | DOI: 10.25121/PF.2017.18.3.223
*Bogdan Kędzia, Elżbieta Hołderna-Kędzia
Pinocembryna – flawonoidowy składnik krajowego propolisu o działaniu opóźniającym rozwój choroby Alzheimera
Pinocembrin – flavonoid component of domestic propolis with delaying effect of the development of Alzheimer’s disease
Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu
Dyrektor Naukowy Instytutu: prof. dr n. techn. Ryszard Kozłowski
Streszczenie
Do leków najczęściej stosowanych w opóźnianiu rozwoju choroby Alzheimera należą inhibitory esterazy acetylocholinowej, a także antagoniści kwasu glutaminowego. Leki te, mimo korzystnych właściwości terapeutycznych, obarczone są jednak w dużym stopniu działaniami niepożądanymi, co ogranicza ich dłuższe stosowanie lub wręcz zmusza chorych do rezygnacji z terapii. Stąd poszukiwania innych preparatów skutecznych w leczeniu choroby Alzheimera, niewykazujących efektów ubocznych. Na podstawie przedstawionych badań można stwierdzić, że pinocembryna odznacza się działaniem ograniczającym gromadzenie się w tkance mózgowej amyloidu β, działaniem zmniejszającym przepuszczalność bariery krew-mózg, opóźnianiem apoptozy neuronów, działaniem przeciwutleniającym, a także wyraźnie zaznaczonym działaniem poprawiającym orientację przestrzenną i funkcje poznawcze. W tym kontekście omawiana substancja stwarza potencjalne możliwości zastosowania jej w zapobieganiu i leczeniu choroby Alzheimera. Ze względu na to, że krajowy propolis jest bogatym źródłem pinocembryny, może on stanowić dogodną formę dla wykorzystania tej substancji do celów leczniczych.
Summary
The most commonly used drugs for delaying the development of Alzheimer’s disease include acetylcholine esterase inhibitors and glutamic acid antagonists. These drugs, despite their beneficial therapeutic properties, are burdened to a large extent with undesirable effects, limiting their longer-term use or provoking patients to give up therapy. Hence the search for other formulations effective in treating Alzheimer’s disease, with no side effects not showing side effects.
Based on the studies presented, it is possible to assume, that pinocembrin has been shown to inhibit the accumulation of amyloid β in brain tissue, blood-brain barrier permeability reduction activity, retarded apoptosis, antioxidant activity, as well as a clearly marked improvement of spatial orientation and cognitive functions.
In this context, pinocembrin offers potential opportunities for its use in the prevention and treatment of Alzheimer’s disease. Due to the fact that domestic Polish propolis is a rich source of pinocembrine, it can be a convenient source for the use of this substance for therapeutic purposes.
Wstęp
Choroba Alzheimera jest postępującą chorobą neurodegeneracyjną, charakteryzującą się występowaniem płytek starczych, splotów neurowłókienkowych oraz ubytkiem neuronów w strukturach mózgu. Płytki starcze stanowią złogi zewnątrzneuronowe amyloidu β (Aβ), a szczególnie peptydu tego amyloidu o sekwencji β40-43, natomiast sploty neurowłókienkowe zlokalizowane są wewnątrz neuronów i stanowią kompleks hiperfosforylowanego białka tau. Zmiany chorobowe występują głównie w rejonie kory mózgowej i hipokampa i upośledzają procesy poznawcze, takie jak: pamięć, zdolność abstrakcyjnego myślenia, orientacja przestrzenna, a także funkcjonalne, a mianowicie mowę i umiejętności ruchowe. Prowadzą one stopniowo do otępienia, zobojętnienia na czynniki zewnętrzne, znieruchomienia i zaburzeń funkcji fizjologicznych (1, 2).
Do leków najczęściej stosowanych w opóźnianiu rozwoju choroby Alzheimera należą inhibitory esterazy acetylocholinowej (donepezil, rywastygmina, galantamina), a także antagoniści kwasu glutaminowego (memantyna). Leki te, mimo korzystnych właściwości terapeutycznych, obarczone są jednak w dużym stopniu działaniami niepożądanymi, co ogranicza ich dłuższe stosowanie lub wręcz zmusza chorych do rezygnacji z terapii (2).
Stąd poszukiwania innych preparatów skutecznych w leczeniu choroby Alzheimera, niewykazujących efektów ubocznych. W tym celu prowadzone są próby stosowania izolowanych substancji roślinnych (kwas γ-liponowy, hupercyna A, kwas rozmarynowy), ekstraktów roślinnych (Bacopa monnieri, Withania somnifera, Ginkgo biloba, Panax ginseng), izolowanych substancji zwierzęcych (acetylo-L-karnityna, fosfatydyloseryna, kwas dokozaheksaenowy), produktów spożywczych (olej kokosowy), witamin (witaminy z grupy B, witaminy D i E) oraz produktów pszczelich (mleczko pszczele, pyłek kwiatowy, propolis) (3-8).
Bardzo obiecujące są badania neurobiologiczne nad flawonoidowym składnikiem propolisu, a mianowicie nad pinocembryną (9, 10), dlatego wydawało się celowe bliższe omówienie tego związku, jako możliwego do wykorzystania w praktyce w leczeniu choroby Alzheimera.
Pinocembryna jako składnik propolisu
Propolis pozyskiwany przez pszczelarzy jest mieszaniną żywiczno-balsamicznych substancji, z domieszką innych produktów pszczelich (wosk, obnóże pszczele, pierzga) oraz zanieczyszczeń mechanicznych. Przyjmuje się, że surowy propolis zawiera ok. 60% substancji biologicznie aktywnych i ok. 40% substancji balastowych. W celu ich usunięcia, surowy propolis poddaje się zazwyczaj ekstrakcji za pomocą 70% etanolu (w stosunku 1:10). Po odparowaniu alkoholu uzyskuje się półpłynną pozostałość o zawartości ok. 67% suchej masy. Uzyskany w ten sposób zagęszczony etanolowy ekstrakt z propolisu (EEP) służy do sporządzania stałych form preparatów leczniczych (11).
W skład EEP, otrzymanego z surowego propolisu krajowego, zbieranego przez pszczoły głównie z pączków liściowych topoli czarnej, w największej ilości wchodzą związki flawonoidowe (ok. 45%). Dużą grupę związków stanowią także kwasy fenolowe (ok. 30%) i ich estry (ok. 10%) (12).
Badania Kalety (13) wykazały, że w 10% ekstraktach etanolowych z propolisu, pochodzącego z różnych rejonów kraju (badania obejmowały 15 próbek propolisu), zawartość związków flawonoidowych wahała się w zakresie od 6,2 do 18,8%. Wśród flawonoidów w największej ilości znajdowała się pinocembryna (śr. 4,7%). W mniejszych ilościach wykrywano pinobanksynę (śr. 3,1%), galanginę (śr. 2,2%) i chryzynę (śr. 2,1%).
Na tej podstawie można przyjąć, że propolis krajowy jest bogatym źródłem pinocembryny – związku należącego do grupy flawanonów (ryc. 1).
Ryc. 1. Struktura chemiczna pinocembryny (5,7-dihydro-ksyflawanonu)
Jeśli założyć, że wydajność ekstrakcyjna propolisu wynosi średnio 22% (14), to w zagęszczonym ekstrakcie etanolowym z propolisu (EEP) znajduje się od 8,4 do 31,0% pinocembryny (13).
Jest to stwierdzenie bardzo istotne, ponieważ propolis pochodzący z innych krajów świata może zawierać tylko śladowe ilości pinocembryny (propolis brazylijski) lub może wcale nie zawierać tego flawonoidu (propolis pochodzący z Wysp Kanaryjskich) (12).
Charakterystyka neurobiologiczna choroby Alzheimera
Istnieją co najmniej dwie teorie próbujące wyjaśnić powstawanie choroby Alzheimera. Jedna z nich zakłada gromadzenie się w tkance mózgowej amyloidu β (Aβ), co daje początek całej kaskadzie zmian prowadzących do rozwoju tej choroby (1, 2, 15). W myśl drugiej teorii początkiem choroby Alzheimera jest udar mózgu. Powstające w związku z tym zaburzenia przepuszczalności krew-mózg stanowią podstawę do gromadzenia się amyloidu β w strukturach mózgowych (9).
Pierwsza z wymienionych hipotez neurobiologicznych choroby Alzheimera zakłada, że w starzejącym się organizmie ludzkim dochodzi do stopniowego zwyrodnienia i obumierania neuronów mózgowych w następstwie zmian strukturalnych niektórych białek oraz uszkodzenia szlaków przekazywania sygnałów (1, 2). W strukturach mózgu, szczególnie kory mózgowej i hipokampa, zaczynają pojawiać się różnorodne formy patologiczne, m.in. zbudowane z amyloidu β blaszki starcze (przestrzenie pozaneuronowe) oraz sploty neurowłókienkowe złożone z nadmiernie ufosforylowanego białka tau (twory wewnątrzneuronowe). Powodują one stan zapalny komórek nerwowych. Dochodzi do zaburzeń poziomu wapnia, uwolnienia cytochromu C, gromadzenia chromatyny, uszkodzenia jąder komórkowych i fragmentacji DNA, a to w konsekwencji prowadzi do śmierci neuronów (15).
Ponadto stwierdzono, że przewlekły stan zapalny tkanki mózgowej powoduje aktywację komórek mikrogleju i astrocytów. W wyniku tego procesu następuje uwalnianie mediatorów zapalnych, takich jak cytokiny (TNF-α, IL-1β, IL-6), wolne rodniki tlenowe (ROS) i tlenek azotu (NO). Następstwem tych zmian jest zaburzenie ciągłości bariery krew-mózg, co umożliwia napływ komórek obwodowego układu odpornościowego (limfocyty) i powoduje dalsze pogłębianie się stanu zapalnego (1, 2).
Warto dodać, że peptydy amyloidu β mają zdolność wiązania się z różnymi receptorami zlokalizowanymi na komórce nerwowej. Jednym z najważniejszych jest receptor dla produktów zaawansowanej glikacji (ang. receptor for advanced glycation end products – RAGE). Liu i wsp. (15) wykazali, że pinocembryna blokuje receptor RAGE i uniemożliwia wiązanie się amyloidu β ze strukturami mózgowymi. A zatem jest to jedno z możliwych rozwiązań dotyczących zapobiegania odkładaniu się amyloidu β w tkance nerwowej w postaci blaszek starczych i usuwania go wraz z prądem krwi poza struktury mózgowe (15).
Druga hipoteza dotycząca powstawania choroby Alzheimera zakłada, że dużą rolę odgrywa w tym procesie uszkodzenie naczyń mózgowych w wyniku udaru lub mikroudarów mózgu. Ma to zaburzać przepuszczalność bariery krew-mózg, a także spowalniać krążenie krwi w naczyniach kapilarnych mózgu. W konsekwencji oczyszczanie struktur mózgowych z amyloidu β ulega osłabieniu i sprzyja jego odkładaniu się w tkance mózgowej.
To z kolei zwiększa proces zapalny i prowadzi do stresu oksydacyjnego. Liu i wsp. (9) nazwali ten stan patologiczny jednostką nerwowo-naczyniową (ang. neurovascular unit – NVU). NVU obejmuje krwionośne naczynia mózgowe, otaczające je astrocyty (komórki glejowe gwiaździste), neurony i inne komórki podporowe (mikroglej okołonaczyniowy), które łączą funkcje komórek nerwowych z miejscowym przepływem krwi, a także regulują przepuszczalność przez śródbłonek mózgowy składników odżywczych, peptydów i elementów morfotycznych krwi. W wyniku zaburzenia ciągłości bariery krew-mózg dochodzi do przemieszczania się do struktur mózgowych komórek obwodowego układu odpornościowego, m.in. limfocytów.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2017-05-17
zaakceptowano do druku: 2017-07-20

Adres do korespondencji:
*prof. dr hab. n. farm. Bogdan Kędzia
Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich
ul. Wojska Polskiego 71B, 60-630 Poznań
tel.: +48 (61) 845-58-67
e-mail: bogdan.kedzia@iwnirz.pl

Postępy Fitoterapii 3/2017
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii