Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Medycyna 8/2000
Halina Gadomska
Rak jajnika - diagnostyka
Diagnosis of ovarian cancer
z I Katedry i I Kliniki Położnictwa i Ginekologii Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. n. med. Longin Marianowski
Streszczenie
Ovarian cancer is possible curable if treated early. However, early disease frequently causes no symptoms. Up to the present there is no efficent screening and detection tools to uncover disease at curable stage. The laboratory and imaging studies useful in early detection of ovarian more often noeplasm was reviewed.
Wczesne rozpoznawanie nowotworów odgrywa kluczową rolę w procesie leczenia i rokowania. Rak jajnika z powodu braku metody przesiewowej nie ma formy in situ spotykanej w innych nowotworach złośliwych. Brak charakterystycznych objawów klinicznych we wczesnym stadium rozwoju choroby oraz śródtrzewnowa lokalizacja narządu sprawia, że najczęściej (w 75%) jest rozpoznawany w wysokim (III i IV) stopniu zaawansowania klinicznego, a w fazie przedklinicznej - przypadkowo. Mimo intensywnych badań nad doskonaleniem metod rozpoznawczych i leczniczych w ciągu ostatniego ćwierćwiecza w Polsce udało się poprawić ogólny wskaźnik przeżywalności chorych w niewielkim stopniu (z 30 do 35%).
Kompleksowa diagnostyka nowotworu złośliwego jajników obejmuje:
- wywiad (wnikliwe zebranie wiadomości o aktualnych dolegliwościach, przeszłości położniczo-ginekologicznej, przebytych chorobach oraz chorobach w rodzinie),
- badanie fizykalne i ginekologiczne,
- badanie ultrasonograficzne,
- badania pomocnicze: radiologiczne: zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej, urografia, wlew kontrastowy, prześwietlenie klatki piersiowej, mammografia, tomografia komputerowa; rezonans nukleomagnetyczny; badania laboratoryjne; laparoskopia i laparotomia zwiadowcza.
Wybór metody postępowania diagnostycznego powinien uwzględniać istnienie czynników ryzyka u badanej kobiety, z których najistotniejszym są: wiek, rodność (wysoka zmniejsza ryzyko), status menopauzalny, warunki socjoekonomiczne (dobre), dieta (wysokotłuszczowa), wielkość, konsystencja, obustronne występowanie badanego guza, charakter dolegliwości towarzyszących lub ich brak.
WIEK
Wiek i status menstruacyjny silnie korelują z rozpoznawaniem raka jajnika. Ponad połowa kobiet operowanych z powodu guza jajnika po 50 roku życia miała nowotwór złośliwy, podczas, gdy tylko 10% kobiet poniżej 30 roku życia (8). U dziewcząt w wieku przedpokwitaniowym większość nowotworów wywodzi się z komórki rozrodczej. U kobiet po menopauzie występują nowotwory pochodzące z podścieliska jajnika, komórki rozrodczej i najczęstsze - nabłonkowe. W obydwu przypadkach z powodu dużej inwazyjności wymagają szybkiej weryfikacji operacyjnej. Wielu klinicystów uważa, że powiększenie jajnika u kobiety po menopauzie należy do czasu uzyskania wyniku badania histopatologicznego traktować jako proces złośliwy. Wymiary normalnego jajnika to 3,5 x 2,0 x 1,5 cm, w rok do dwóch lat po menopauzie - 2,0 x 5,0 x 0,5 cm, a 2 do 5 lat po menopauzie - 1,5 x 0,75 x 5 cm (praktycznie niewyczuwalne w badaniu zestawionym) (4).
OBJAWY
Brak typowych wczesnych objawów. W miarę wzrostu masy guza w wyniku ucisku na narządy sąsiadujące pojawia się uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, dyspepsja i inne łagodne zaburzenia żołądkowo- -jelitowe traktowane u kobiet starszych jako stosowne do wieku. W późniejszym okresie choroby daje się zauważyć powiększenie obwodu brzucha (masa guza + ascites), objawy dyzuryczne, niedrożność jelit, zatrzymanie moczu, wodonercze. Twarz zmienia się w kierunku facies ovarica. Wzrasta OB, badania laboratoryjne krwi mogą ułatwić wykluczenie innych schorzeń w miednicy mniejszej. U dziewcząt uwagę powinno zwracać nieprawidłowe owłosienie, przedwczesne dojrzewanie, a czujność budzić nieregularne miesiączkowanie. Raki jajnika rosną szybko i bezboleśnie. Ból występuje najczęściej jako objaw zaawansowanej choroby. We wczesnym stadium pojawiają się w przypadku skrętu guza, pęknięcia torebki lub infekcja.
BADANIE GINEKOLOGICZNE
Poza ogólnym stanem chorej oceniamy typ budowy i owłosienia, obfitość tkanki tłuszczowej, wypukłość powłoki brzusznej, badamy palpacyjnie sutki, węzły chłonne (nadobojczykowe!). W badaniu zestawionym podejrzane o złośliwość są guzy jajnika o niejednorodnej konsystencji i nierównej powierzchni zewnętrznej, nieruchome. Per rectum charakterystyczna jest obecność stożkowatych zmian w zat. Douglasa. Zmiany przerzutowe w sieci mogą być wyczuwalne w nadbrzuszu. Guz zlokalizowany w okolicy przydatków może dotyczyć jajnika, jajowodu, macicy, pozostałości rozwoju embrionalnego: przewodów Mullera lub Wolfa, pęcherza moczowego, wyrostka robaczkowego, nerki lub struktur zaotrzewnowych. W diagnostyce różnicowej należy brać pod uwagę stan zapalny, ropień przydatków, endometriozę, ciążę ektopową lub torbiel funkcjonalną. Jeśli nie jest pewna lokalizacja zmiany niezbędne jest badanie cytologiczne szyjki macicy, abrazja jamy macicy lub histeroskopia, ze względu na częste współistnienie niektórych nowotworów jajnika z rakiem endometrium (granulosa cell tumor, rak jasnokomórkowy, endometrioidalny). W literaturze amerykańskiej jako przydatną metodę wykrywania nowotworów jajnika uważa się punkcję zatoki Douglasa z wprowadzeniem roztworu soli fizjologicznej. Otrzymany aspirat po odwirowaniu ocenia się metodą Papanicolau (6). Podobne walory ma badanie płynu przy współistniejącym wodobrzuszu. W konwencjonalnym badaniu płynów wysiękowych trudność może sprawiać odróżnienie komórek nowotworowych od reaktywnego międzybłonka. Badania immunocytochemiczne służące wykrywaniu antygenów związanych z rakiem jajnika (CA 125) lub ocenie produktów onkogenów i genów supresorowych np. C-erbB-2, p53, pozwalają w znacznym procesie zidentyfikować ognisko pierwotne w płynach wysiękowych nieznanego pochodzenia. Punkcja guza jako metoda w diagnostyce onkologicznej budzi wiele kontrowersji zarówno co do wydolności jak i możliwości rozsiewu komórek nowotworowych podczas zabiegu. Według E. Smitha punkcja cienkoigłowa (śr. 0,6-0,7 mm) jest bezpieczna. Przerzuty wzdłuż kanału punkcyjnego stwierdził u 0,005% pacjentów (z badanych ponad 63 000). W wysokim stopniu zaawansowania klinicznego nowotworu, gdy operacja nie jest możliwa, a wręcz stanowi bezpośrednie zagrożenie życia - wynik badania bioptatu daje możliwość podjęcia leczenia alternatywnego.
ULTRASONOGRAFIA
Jest cennym badaniem przybliżającym poznanie etiologii i umiejscowienie zmiany w obrębie przydatków. Na wysokie prawdopodobieństwo procesu nowotworowego wskazują następujące cechy obrazu ultrasonograficznego: niejednorodna echogeniczność, brak ciągłości torebki, ogniska rozrostu egzofitycznego i endofitycznego, grube, nierówne przegrody, zmiany obustronne, obecność płynu w jamie otrzewnowej. W wyższym stopniu zaawansowania choroby uwidocznić można powiększenie zaotrzewnowych węzłów chłonnych, ogniska przerzutowe w wątrobie oraz pogrubienie przepony.
Wprowadzenie sondy dopochwowej z funkcją kolorowego Dopplera umożliwia także ocenę przepływów naczyniowych w obrębie badanego guza, współczynnika oporu (RI) i pulsacji (PI). Wzrost przepływów (nowotworzące się naczynia, położone centralnie), niski wskaźnik oporu przemawiają za procesem złośliwym (11). U kobiet po menopauzie bez żadnych objawów, badanie przesiewowe pozwala wykryć 3-4% guzów jajnika, z których około 3% to zmiany złośliwe we wczesnym stopniu zaawansowania.
BADANIA RADIOLOGICZNE
Urografia uwidocznia przemieszczenia układu moczowego spowodowane guzem, miejsca ucisku lub zwężenia. Nie może być jednak wykonywana w przypadku podwyższonego stężenia kreatyniny.
Wlew kontrastowy (lub kolonoskopia) pomaga w różnicowaniu pierwotnego raka jelita grubego, szczególnie, gdy zmiana zlokalizowana jest w lewym podbrzuszu. Zdjęcie klatki piersiowej z uwidocznieniem płynu w jamie opłucnowej, mammografia sugerująca podejrzane zmiany, również mają znaczenie diagnostyczne wobec stwierdzonego guza jajnika.
TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Berek J., Bast R.: Ovarian cancer screening. The use of complementary tumor markers to improve sensitivity and specificity for early detection. Cancer 19945, 76:2092. 2. Burke W. et al.: Recomendation for follow-up care of individuals with an inherted predisposition to cancer II BRCA1 and BRCA2 Cancer Genetics Studio Consorcium. JAMA 1997, 277:997-1003. 3. Carlson K.J. et al.: Screening for ovarian cancer. Ann Inter. Med. 1994, 121-124. 4. Di Saia P.J., Creasman W.T.: Ginekologia onkologiczna, PZWL Warszawa 1999. 5. Frank T.S.: Identyfikacja kobiet dziedzicznie obciążonych rakiem jajnika: kto i kiedy? Ginekologia po Dyplomie 1999, 1, 3:53-62. 6. Gitsch E., Janisch H.: Ginekologia. PWN Warszawa-Kraków 1991, 163. 7. Hammond C.B.: Menopause and hormonal replacement therapy: an overview. Obstet Gynecol 1996, 87:2-15. 8. Jakobs A.: Ovarian cancer. Clinical Symposia Ciba 1996, 48:2. 9. Mann W. et al.: Preoperative serum Ca125 levels in patients with surgical stage l invasive ovarian adenocarcinoma. J. Natl. Cancer. Inst. 1988, 80:208. 10. NIH Consensus Development Panel of Ovarian Cancer: NIH Consensus Conference. Ovawian Cancer. Screening. Treatment and follow up. JAMA 1995, 273:491-07. 11. Pisarski T.: Fizjopatologia jajnika. Tormedia Poznań 1998, 146-50. 12. Sawicki A., Spiewankiewicz B.: Współczesne metody obrazowania w ginekologii onkologicznej. Nowa Medycyna 1994, 2:19-20. 13. Zurawski V. et al.: Postoperative evaluation of serum Ca125 levels in normal for ovarian cancer. Gynecol. Oncol. 1990, 36:299.
Nowa Medycyna 8/2000
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna