Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 12/2007, s. 563-565
*Maria Korzeniewska-Koseła
Gruźlica ośrodkowego układu nerwowego
Central nervous system tuberculosis
I Klinika Chorób Płuc Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Jan Kuś
Streszczenie
Gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest najcięższą postacią gruźlicy. Leczenie przeciwprątkowe należy rozpocząć niezwłocznie, gdy tylko dane kliniczne, laboratoryjne i radiologiczne wskażą na możliwość gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Zalecana długość leczenia wynosi nie mniej niż 9-12 miesięcy. Dodanie kortykosteroidów poprawia rokowanie zmniejszając ryzyko zgonu i inwalidztwa.
Summary
Tuberculous meningitis is the severest form of tuberculosis. Antituberculous therapy should be initiated as soon as clinical, laboratory, or imaging findings suggest tuberculous meningitis. Antituberculous therapy is recommended for at least 9 to 12 months. Adjunctive corticosteroid therapy may improve outcomes by reducing the the risk of disability or death.
Gruźlica ośrodkowego układu nerwowego obejmuje gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i gruźliczaki wewnątrzczaszkowe. Należy do najcięższych postaci gruźlicy, ze znaczną śmiertelnością. W krajach o dużej zapadalności na gruźlicę gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest zwykle chorobą małych dzieci, występującą od 3 do 6 miesięcy po zakażeniu pierwotnym. W krajach o małej zapadalności dotyczy głównie dorosłych i choć może być następstwem zakażenia pierwotnego, to jednak zwykle rozwija się w wyniku reaktywacji ogniska wytworzonego w przeszłości, pozostającego przez długi czas w uśpieniu. W Polsce w 2005 r. na gruźlicę opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu zachorowało 19 osób, w tym dwoje dzieci (1, 7).
Jak wiadomo, podczas zakażenia pierwotnego dochodzi do rozsiewu prątków gruźlicy drogą krwi do mózgu i rdzenia kręgowego, gdzie tworzą się podkorowo lub na oponach małe ogniska zapalne – gruzełki. Odstęp między rozsiewem krwiopochodnym a zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych jest różnie długi – od kilku tygodni do wielu lat. Szybki przebieg choroby zdarza się u małych dzieci lub u dorosłych z upośledzeniem odporności. Gruźlica ośrodkowego układu nerwowego może być komponentą rozsianej gruźlicy prosowatej. Rzadko jest wynikiem przejścia zakażenia przez ciągłość, np. z ucha, z kręgosłupa.
Gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Choroba rozpoczyna się przebiciem zawartości serowaciejącego gruzełka tzw. ogniska Richa do przestrzeni podpajęczynówkowej. W odpowiedzi na antygeny prątków gruźlicy rozwija się zapalenie, najsilniejsze na podstawie mózgu, gdzie gromadzi się gęsty, galaretowaty wysięk. Zapalenie uszkadza nerwy czaszkowe, hamuje krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego prowadząc do wodogłowia, obejmuje naczynia krwionośne, prowadząc do zawałów mózgu. Zmiany zapalne naczyń są przyczyną najgroźniejszych powikłań gruźlicy ośrodkowego układu nerwowego (1, 2, 5, 6).
Zapalenie ma różną intensywność, różne też są jego następstwa, co powoduje zmienność obrazu klinicznego choroby. Początek choroby bywa podstępny, z objawami prodromalnymi trwającymi 2-8 tygodni, takimi jak wzrost ciepłoty ciała, apatia, senność, zmiany osobowości od apatii do nadmiernego pobudzenia. Pojawiają się bóle głowy, nudności, wymioty, sztywność karku, w późniejszym okresie drgawki, szczególnie częste u dzieci. Chorzy mają światłowstręt, zaburzenia mowy, podwójne widzenie. Narastają zaburzenia świadomości. Występują objawy uszkodzenia nerwów czaszkowych (nn. gałkoruchowe, wzrokowy, przedsionkowo-ślimakowy). O uszkodzeniu nerwu wzrokowego świadczą szerokie, wolno reagujące na światło źrenice. Często występują niedowłady kończyn pojedyncze, połowicze lub paraparetyczne w wyniku zmian w naczyniach mózgu. Obecne mogą być objawy móżdżkowe (oczopląs) i piramidowe. Wielu chorych w chwili przyjęcia do szpitala jest nieprzytomna. U dzieci widoczny jest charakterystyczny zespół sztywności odmóżdzeniowej. U dzieci choroba rozwija się szybciej, objawy oponowe mogą wystąpić nagle. Dzieci rzadziej niż dorośli skarżą się na bóle głowy, mają zwykle dolegliwości brzuszne.
Choroba rozpoznawana jest w różnym okresie zaburzeń neurologicznych. W stadium pierwszym chorzy są w pełni świadomi, nie mają ogniskowych i uogólnionych objawów neurologicznych. Chorzy w drugim stadium choroby mają objawy zapalenia opon mózgowych, są senni, mogą mieć porażenie nerwów czaszkowych po jednej lub obu stronach. Chorzy w trzecim stadium są w śpiączce, mają drgawki, niedowłady lub porażenie kończyn. Badaniem dna oka stwierdza się obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (4, 5, 6).
U chorych na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych poszukiwać należy objawów, które wskazują na etiologię gruźliczą. Badanie radiologiczne klatki piersiowej pokazuje zmiany przemawiające za gruźlicą, czynną lub przebytą, u połowy dorosłych i u większości dzieci. Badanie komputerowe techniką wysokiej rozdzielczości wykazać może zmiany prosówkowe, nie widoczne na konwencjonalnych radiogramach. Odczyn tuberkulinowy jest zwykle dodatni, ale ujemny nie wyklucza gruźlicy. Wykrycie gruźlicy płuc u domowników przemawia za gruźliczym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych u dziecka (1, 2, 4).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 10 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Donald PR, Schoeman JF: Tuberculous meningitis. N. Eng. J. Med., 2004; 351, 17: 1719-1720.
2. Golden MP, Vikram HR: Extrapulmonary tuberculosis: an overview. Am. Fam. Physician, 2005; 72: 1761-1768.
3. Jakubowiak W, i wsp.: Zalecenia Narodowego Programu Zwalczania Gruźlicy. Warszawa 2001, wyd. 1.
4. Korzeniewska-Koseła M, Michałowska-Mitczuk D: Gruźlica pozapłucna. [W]: Gruźlica w Praktyce Lekarskiej, red. Rowińska-Zakrzewska E. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2000; 142-185.
5. Lam PhK, et al.: Diagnosis of pulmonary and extrapulmonary tuberculosis. [W]: Reichman and Hershfield´s Tuberculosis. Lung Biology in Health and Disease. wyd. 3, red. Raviglione MC, wyd. Informa Healthcare, USA, Inc. 2006; 219: 155-181.
6. Ormerod LP: Non-respiratory tuberclulosis. [W]: Clinical Tuberculosis. wyd. 3, red. Davies PDO, wyd. Arnold, London 2003; 125-153.
7. Szczuka I: Gruźlica i choroby układu oddechowego w Polsce w 2005 r. Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Warszawa 2006.
otrzymano: 2007-03-08
zaakceptowano do druku: 2007-07-30

Adres do korespondencji:
*Maria Korzeniewska-Koseła
I Klinika Chorób Płuc Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc
ul. Płocka 26, 01-138 Warszawa
tel.: (0-22) 431-21-43, fax: (0-22) 431-24-43
e-mail: m.korzeniewska@igichp.edu.pl

Postępy Nauk Medycznych 12/2007
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych