Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 11/2009, s. 894-898
*Jacek J. Pruszyński
Rozpoznawanie objawów przemocy u pacjentów zgłaszających się do przychodni i oddziałów neurologicznych
Recognition of symptoms of violence in cases of patients showing up in ambulatories and neurological wards
Klinika Neurologii i Epileptologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Urszula Fiszer
Streszczenie
Wiele osób corocznie doznaje różnego rodzaju form przemocy, która niezależnie od tego, kogo dotyczy i w jakiej formie występuje, wywołuje zawsze utratę poczucia bezpieczeństwa, strach i osamotnienie. Przemoc objawiać się może pobiciem, uszkodzeniami ciała, maltretowaniem psychicznym, wyzyskiem materialnym, czy też zaniedbaniem opieki. Jednym z zadań pracowników służby zdrowia jest umiejętność rozpoznawania przejawów przemocy, jakiej mogą ulegać zgłaszający się do nich poszkodowani oraz metod postępowania w takich przypadkach. Dotyczy to szczególnie lekarzy stykających się z osobami, które doznały różnego rodzaju urazów. Oznacza to, iż wiedza o rozpoznawaniu objawów przemocy jest również przydatna personelowi przychodni i oddziałów neurologicznych, którzy zwykle, jako jedni z pierwszych, spotykają ofiary przemocy i kontaktują się z ich rodziną czy też opiekunami. Z tego powodu pracownicy opieki zdrowotnej, a zwłaszcza lekarze i pielęgniarki są zobowiązani do rozpoznawania przemocy i zaniedbań i powinni być wyczuleni na wszelkiego rodzaju niejasności we wzajemnych relacjach pacjenta i jego opiekuna. Brak czujności ze strony personelu medycznego może doprowadzić do przeoczenia nawet wyraźnych oznak przemocy i zaniedbań. Podejrzana jest zwłaszcza sytuacja, gdy opiekun nie odstępuje swojego podopiecznego podczas badania lub jest niechętny pomocy z zewnątrz. Istotnych informacji może nam też dostarczyć zaobserwowanie relacji opiekuna i podopiecznego, zwłaszcza jeśli spostrzegamy strach podopiecznego. Kolejnym ważnym objawem jest wystąpienie istotnych różnic pomiędzy wywiadem zebranym od ofiary i jej opiekuna lub też sytuacja, gdy wyjaśnienia są niejasne lub niewystarczające. Alarmującym sygnałem jest również sytuacja, gdy u tej samej osoby występują kolejne złamania i urazy a wywiad dotyczący okoliczności ich wystąpienia jest niejasny. Uwagę powinno przyciągnąć opóźnienie lub nieuzasadniona zwłoka w poszukiwaniu pomocy i zgłoszenie się do lekarza w kilka dni po doznanym urazie czy urazach. Należy pamiętać, że przemoc zwykle wywierana jest okresowo i ustaje w obecności świadków. Czasami objawem jest szybkie niewytłumaczalne pogorszenie stanu zdrowia lub liczne hospitalizacje i zgłoszenia do ośrodków opieki otwartej z powodu różnorodnych urazów oraz również częste zmiany miejsc, w których pacjent chce uzyskać pomoc lekarską.
Ofiarami przemocy powinien zajmować się zespół osób w składzie: lekarz, pielęgniarka, psycholog, pracownik socjalny, prawnik i policjant oraz w przypadku podejrzenia zaburzeń psychicznych – psychiatra. Zespół ten powinien sprawdzić, czy wcześniej były już podejmowane próby niesienia pomocy w związku z przemocą. W przypadku, gdy były one nieudane, powinni ocenić przyczyny niepowodzeń, w celu uniknięcia tych samych błędów. Końcowym etapem powinno być skonstruowanie planu postępowania, przy czym w zależności od sytuacji, ofiarę przemocy zdolną do czynności prawnych należy powiadomić o możliwościach postępowania i umożliwić jej dokonanie zgodnego z jej wolą wyboru.
Summary
Many people is afflicted by different types of violence every year, which causes lack of safeness, fear and feeling of loneliness, regardless of whom it touches, and in what form it does exist. The evidence of violence can be beating, injuries of body, mental maltreatment, material extortion and neglect. One of the tasks of health care workers is to recognize signs of violence, that are visible in case of our patients, and methods of proceedings in that cases. It concerns mostly the doctors that come in contact with different variations of injuries. In conclusion, the knowledge of recognizing the signs of violence is helpful to the personnel of ambulatories and neurological units, as they are one of the first that meet victims of violence and come in contact with their families and wardens. Due to this, medical personnel especially doctors and nurses are required to recognize signs of violence and negligence, and should be very sensitive to any ambiguity in patient – guardian relationship. The lack in medical personnel vigilance can lead to overlooking even the most visible signs of violence and negligence. Particularly suspicious situation is when the guardian refuses to leave the patient during medical examination or is reluctant to any help from outside. Additional information may be gathered by observing the patient – guardian relationship especially if we are able to see that patient is afraid of his or hers warden. Another important sign is an occurrence of visible differences between interview taken from the victim and his/her guardian or if the explanation of existing situation is blurry or insufficient. We should be alarmed if following fractures and injures occur and the interview concerning circumstances of their appearance is blurry. Our attention should be attracted to unjustified delay in seeking help and arriving at the doctor few days after the, resulting in injury, accident occurred. It is important to remember, that violence usually occurs periodically and ceases in presence of witnesses. Sometimes the symptoms are fast and inexplicable worsening of patients health, or numerous hospitalizations and applications to clinics due to various injures, as well as frequently changing places in which the patient can obtain the medical help. The victims of violence should be taken care of by a team composed of doctor, nurse, psychologist, social worker, lawyer, and a policemen. In case of suspicion of mental illness or disturbances a psychiatrist should be include as well. This teams aim is to check if ever before any action was taken in order to help the patient. If the actions taken before were insufficient, they are required to find out what was the reason of failure, so that previous mistakes won´t be repeated. The finishing phase should be constructing a plan of actions, depending on the situation, the victim able to carry out his or hers legal activities should be informed of possibilities of proceeding the case and allow her or him to make a choice consistent with his will.
Jednym z zadań pracowników służby zdrowia jest umiejętność rozpoznawania przejawów przemocy, jakiej mogą ulegać zgłaszający się do nich poszkodowani oraz metod postępowania w takich przypadkach. Dotyczy to szczególnie lekarzy stykających się z osobami, które doznały różnego rodzaju urazów. Oznacza to, iż wiedza o rozpoznawaniu objawów przemocy jest szczególnie przydatna personelowi oddziałów i przychodni neurologicznych, którzy w trakcie swojej pracy spotykają ofiary przemocy i kontaktują się z ich rodziną czy też opiekunami. Wiele osób corocznie styka się z objawami różnego rodzaju przemocy i wrogości, które niezależnie od tego, kogo dotyczą i w jakiej formie są doświadczane, wywołują utratę poczucia bezpieczeństwa, strach i osamotnienie. Przemoc objawiać się może pobiciem, uszkodzeniami ciała, maltretowaniem psychicznym, wyzyskiem materialnym, czy też zaniedbaniem opieki.
Przemoc fizyczna jest naruszeniem nietykalności cielesnej drugiej osoby i obejmuje, przede wszystkim zamierzone, czyli świadome i celowe powodowanie obrażeń cielesnych. Może polegać na potrącaniu, popychaniu, pobiciu, krępowaniu i nieprawidłowym karmieniu. Typowymi objawami przemocy fizycznej są rany, skaleczenia, siniaki, ślady po oparzeniach, więzach, czy też powtarzające się kontuzje lub złamania. Mogącym nas naprowadzić na rozpoznanie objawem jest zgłaszana przez pacjentów niezwiązana z żadną uchwytną chorobą bolesność występująca przy ruchach ciała. Do przemocy fizycznej należy też przemoc seksualna oznaczająca wszelkie formy zbliżeń płciowych bez zgody partnera lub z użyciem siły lub gróźb.
Przemoc psychiczna jest oddzielnym rodzajem przemocy i może występować bez udziału przemocy fizycznej. Określenie „przemoc psychiczna” lub „znęcanie się psychiczne” oznacza maltretowanie psychiczne doprowadzające do napięcia emocjonalnego i silnych przeżyć prowadzących do urazu psychicznego. Zaliczamy do nich agresję słowną, czyli groźby, wyzwiska, ostro wypowiadane polecenia nabierające cechy rozkazów. Sprawca przemocy psychicznej może krytykować i poniżać ofiarę, także w obecności innych ludzi. W tym typie przemocy sprawca może domagać się posłuszeństwa we wszystkich dziedzinach życia rodzinnego – podczas posiłków, ubierania, gospodarowania pieniędzmi, jak również może zmusić ofiarę do zrobienia czegoś, co jest dla niej wstydliwe lub upokarzające. Jedną z form przemocy psychicznej jest szantaż emocjonalny. Szantażysta maskuje presję wywieraną na ofierze, mówi o swoich dobrych intencjach, o tym jak wiele ofiara mu zawdzięcza, jak bardzo ją kocha i troszczy się o nią. Szantaż emocjonalny często rozwija się bardzo powoli, nieraz latami, tak, że można stać się jego ofiarą, nie zauważając tego. Często osoba podlegająca tej sytuacji sama dostarcza informacji szantażyście, opowiadając w dobrej wierze o swoich słabych punktach. Ofiara przestaje być pewna swoich racji, staje się zagubiona, zaczyna czuć się winna, prezentując obraz osoby zależnej i wycofującej się, a typową postawą jest postawa biernej rezygnacji. Im bliższy jest związek, tym więcej osoby poddane szantażowi emocjonalnemu są bardziej podatne na manipulowanie i mają więcej do stracenia. Wreszcie kolejną z form przemocy są nadużycia materialne, które mogą polegać na wyłudzaniu, oszustwach czy też niegospodarnym zarządzaniu majątkiem osób podległych. Opiekunowie mogą też zawłaszczać majątek lub oszczędności osoby od siebie zależnej. Nadużycia materialne bierzemy pod uwagę, gdy stwierdzamy niewyjaśnione, nagłe zmniejszenie zasobów pieniężnych lub zubożenie stanu majątkowego osób zależnych. Podejrzane są również sytuacje, w których z niejasnych przyczyn dochodzi do nietypowych transakcji lub z niejasnych powodów następuje zmiana testamentów, pełnomocnictw lub innych tego typu działań związanych z finansami.
Problem przemocy w rodzinie jest niestety bardzo często tematem tabu w środowiskach, gdzie występuje. Z różnych powodów osoby doświadczające przemocy nie mówią o tym na zewnątrz. Niektórzy wstydzą się swojej bierności lub nie chcą psuć opinii sprawcy, co w konsekwencji mogłoby, np. doprowadzić do utraty przez niego pracy. Prawie zawsze występuje lęk przed odwetem ze strony sprawcy i tym samym nasilenia się aktów przemocy.
Jedną z grup szczególnie narażonych na podleganie różnym rodzajom przemocy są ludzie starsi. Model społeczeństwa w którym darzeni są największym szacunkiem – kultura postfiguratywna, w której młodsze pokolenia przyswajają wzorce kulturowe od pokoleń starszych, a dojrzewanie pociąga za sobą przejmowanie roli dorosłego jest charakterystyczna dla społeczeństw kierujących się w swoim postępowaniu, przede wszystkim tradycją. Ten model społeczeństwa we współczesnym świecie zanika, między innymi z powodu szybkiego tempa przemian w większości sfer życia, za którymi trudno nadążyć ludziom starszym. Proces ten sprawia, iż osoby starsze przestają być partnerami dla ludzi młodych. Istotny jest również fakt niewystarczająco wyrazistego określenia wzajemnych zobowiązań w sytuacji, gdy w ramach jednej wielopokoleniowej rodziny współistnieją dwie generacje wymagające pomocy – młodzi dopiero przygotowujący się do dorosłego życia oraz wiekowe, schorowane osoby starsze (1). Niemniej jednak zjawisko dyskryminacji i przemocy wobec osób starych występowało znacznie wcześniej. W starożytnym Rzymie istniało przysłowie „ Sexagenarii ex ponte!”, które możemy przełożyć jako „Sześćdziesięciolatkowie z mostu!”, a rzymskie podania mówią, że w istocie zrzucano ich z mostu do Tybru. U Germanów, zwłaszcza w czasach panowania głodu, istniał zwyczaj zabijaniu starców i osób niedołężnych. Opisuje to, między innymi Prokopius w swoim dziele „ De bello gothico.” Sytuacja ta na przestrzeni dziejów ulegała poprawie, wprowadzono różne rodzaje zwyczajowych świadczeń rodzinnych, w myśl których rodzice po przekazaniu swojego dobytku korzystali z „dożywocia”, jakie zapewniało im przejmujące ich gospodarkę potomstwo (2). W ciągu ostatnich stu lat sytuację osób starszych znacząco zmieniło prawo do rent i emerytur, które uniezależniły osoby starsze od świadczeń ofiarowanych im przez ich rodzinę. Pojawiły się za to inne formy dyskryminacji i przemocy wobec osób starszych związane, między innymi z samowolnym dysponowaniem ich własnością i pieniędzmi.
Rozpoznanie

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Krzyżanowski J: Psychogeriatria. Warszawa. 2005; 71-82.
2. Biegeleisen H: Lecznictwo Ludu Polskiego. Kraków. Polska Akademia Umiejętności 1929; 371-378.
3. Twardowska-Rajewska J, Rajewska-de Mezer J: Nadużycia wobec seniorów w ich rodzinach. [W:] Bińczycka-Anhalcer M (red.): Przemoc i agresja jako problem zdrowia publicznego. Polskie Towarzystwo Higieny Psychicznej. Warszawa 2005; 446-448.
4. Durda R: Krzywdzeni na starość. Analiza danych telefonu „Niebieskiej linii”. Niebieska Linia 2006; 15-17.
5. Sygit E, Ossowski R: Przemoc wobec osób starszych ze względu na ich wiek, płeć i wykształcenie. Gerontologia Pol 2008; 16, 3: 163-168.
6. Bomba PA: Nadużycia wobec osób starszych: „Starość nie powinna boleć”. [W:] Rosenthal T (red.) et al.: Geriatria. Wydawnictwo Czekaj, Lublin 2009; 115-129.
7. Sadowska A: Agresywne zachowania chorych na Alzheimera. Niebieska Linia 2006; 24-26.
8. Lachs MS: Preaching to the unconverted: Education physicians about abuse. J Elder Abuse Neglect 1995; 7: 1-12.
9. Abrams WB et al.: MSD Podręcznik Geriatrii. Przemoc w stosunku do osób w podeszłym wieku oraz ich zaniedbanie i wykorzystanie. Wrocław, Urban & Partner 1999; 1516-1525.
10. Pruszyński JJ, Gębska-Kuczerowska: Niebezpieczna starość. Niebieska Linia 2006; 6/47: 8-10.
11. Dyer CB et al.: The high prevalence of depression and dementia in elder abuse or neglect. J Am Geriatr Soc 2000; 48: 205-208.
12. Pousada L, Osborn HH, Levy DB: Medycyna Ratunkowa. Wrocław, Urban & Partner 1999; 541-545.
13. Keim SM et al.: Przemoc wobec osób w podeszłym wieku. [W:] Medycyna ratunkowa na dyżurze. Warszawa, PZWL 2006; 389-392.
otrzymano: 2009-08-13
zaakceptowano do druku: 2009-10-06

Adres do korespondencji:
*Jacek J. Pruszyński
Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP
ul. Aleja Dwudziestolatków 3 m. 39, 02-157 Warszawa
tel.: 603-669-957
e-mail: jjpruszynski@wp.pl

Postępy Nauk Medycznych 11/2009
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych