Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 2/2010, s. 62-67
Dorota Olczak-Kowalczyk, *Justyna Grudziąż-Sękowska
Współzależność wad wymowy i wad zgryzu – doniesienie wstępne
Interdependence between malocclusion and articulatory disorders – preliminary communication
Zakład Stomatologii Dziecięcej Instytutu Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zakładu: dr hab. n. med. Dorota Olczak-Kowalczyk
Summary
Aim: In the logopaedic and medical literature, the opinions concerning the interdependence between the occurrence of malocclusion and articularory disorders are inconsistent. The aim of this study is to explain the genesis of simultaneous occurrence of the morphological disorders and defects of pronunciation. This can lead to a discovery of more efficient ways of counteraction to these disorders.
Material and methods: A study was performed on 50 patients of a dental ward for children, both with and without malocclusion. The anatomy and motorics of the articulatory organs, as well as the articulation and mispronunciation of the phones has been examined. Occlusal relationships and functioning of the masticatory system has been taken into account. Medical history was gathered before each examination.
Results: Speech defects has been observed in 57% patients with malocclusion. Malocclusion has been observed in 68% patients with defect of pronunciation. The analysis of the results of the study allows to explicitly attribute the most important part in the etiopathogenesis of malocclusion and defect of pronunciation to functional disorders of lips and tongue.
Conclusions: No direct interdependence has been observed. However, there exist some etiological factors, the simultaneous occurrence of which leads to the development of both malocclusion and defect of pronunciation. Understanding of what these factors are will result in a better cooperation between specialists, shortening of the duration of the treatment and minimization of the risk of relapse after the treatment is over.
Wstęp
>Ortodonci i logopedzi od dawna interesowali się fizjologią i morfologią układu stomatognatycznego oraz możliwymi wzajemnymi relacjami między nimi. W literaturze medycznej i logopedycznej można znaleźć sprzeczne opinie na temat współzależności pomiędzy występowaniem wad zgryzu i wad wymowy (1, 2, 3, 4, 5).
>Wyjaśnienie genezy zjawiska równoległego występowania nieprawidłowości morfologicznych i wad wymowy umożliwi skuteczne przeciwdziałanie tym zaburzeniom. Jest to dość złożony problem, który do tej pory nie doczekał się kompleksowego opracowania. Wynika to z różnorodności wad zgryzu i zaburzeń artykulacji oraz z mnogości przyczyn do nich prowadzących. Podstawowym staje się pytanie, czy to czynność warunkuje anatomię, czy jest jej wynikiem. To zagadnienie dzieli badaczy. Wiele przyczyn nakłada się na siebie.
>Bardzo trudno zaprojektować i przeprowadzić badanie, które dałoby statystycznie istotne wyniki. Moja propozycja jest jedynie próbą przeprowadzenia niewielkiego badania oraz logicznego wnioskowania na podstawie jego wyników oraz znalezionej literatury tematu.
>Cele badania są następujące:
>1. zbadanie sprawności obwodowego aparatu artykulacyjnego u 50. 7-8-latków z wadami wymowy i bez nich,
>2. przeprowadzenie artykulacji głosek w ww. grupie,
>3. określenie warunków zgryzowych w ww. grupie,
>4. określenie poziomu sprawności aparatu artykulacyjnego u dzieci z prawidłową wymową i u dzieci z nieprawidłową realizacją głosek,
>5. określenie sprawności aparatu artykulacyjnego u dzieci z normą zgryzową i z wadami zgryzu,
>6. określenie korelacji pomiędzy sprawnością artykulacji głosek a warunkami zgryzowymi,
>7. próba dojścia do przyczyn badanych zaburzeń przez analizę badania i wywiadów logopedyczno-ortodontycznych zebranych od rodziców.
Materiał i metody
>Przeprowadzono badania u 50 pacjentów z wadami zgryzu lub bez nich leczących się w jednej z dziecięcych poradni stomatologicznych na warszawskim Bródnie. Wszyscy uczestnicy badania mieli 7-8 lat. Każde z dzieci było oswojone z dentystą i miało leczenie stomatologiczne w fazie profilaktyki. Wizyty nie wiązały się z dyskomfortem dziecka, które było poinformowane o wyjątkowo innym celu wizyty.
>U wszystkich dzieci zbadano anatomię i motorykę narządu artykulacyjnego oraz zniekształcane głoski. Oceniono warunki zgryzowe oraz czynność narządu żucia – tor oddychania, sposób połykania i żucie. Wszystkie badania poprzedziło zebranie wywiadu od opiekuna dziecka. Każda z części badania miała swój niezależny formularz.
>W badaniu pominięto ważne elementy badania logopedycznego, takie jak orientacyjne badanie słuchu, słuchu fonemowego, kinestezji artykulacyjnej, rozumienia mowy, mowy ekspresywnej, płynności i prozodii mowy, fonacji. Uznano, iż informacje uzyskane z powyższych badań nie będą pomocne w uzyskaniu odpowiedzi na zadania sformułowane w celach pracy.
Wywiad logopedyczno-ortodontyczny
>Formularz wywiadu wypełniała osoba wykonująca badanie, która mogła rodzicom udzielić wyczerpujących odpowiedzi, dotyczących pytań. Pozwoliło to także na jasne i klarowne uzupełnienie rubryk, pozwalające na szybką analizę porównawczą z badaniem dziecka oraz z wywiadami innych dzieci.
>Karta szczegółowo obejmowała zagadnienia związane z przebiegiem ciąży, porodem i okresem okołoporodowym, przebiegiem okresu niemowlęcego, poniemowlęcego, przedszkolnego, a także wywiad rodzinny.
Badanie anatomii narządu mowy i czynności współwystępujących
>W czasie badania morfologii narządu artykulacyjnego zwrócono uwagę na budowę i ułożenie warg, budowę języka, wędzidełko języka, budowę podniebienia twardego i miękkiego oraz stan migdałków podniebiennych.
>Zbadano także oddychanie w spoczynku, oddychanie podczas mowy, sposób połykania, sposób odgryzania, a także sposób żucia.
>Oprócz obserwacji czynności, które dziecko wykonywało na polecenie, starano się zwrócić uwagę na ich spontaniczny, nawykowy przebieg.
Badanie sprawności narządów artykulacyjnych
>W tym etapie zbadano sprawność obwodowego aparatu artykulacyjnego. Dziecko naśladowało ruchy warg i języka wykonywane przez badającego, bez kontroli wzrokowej w lustrze, według karty badania motoryki artykulacyjnej. Poszczególne układy demonstrowane były pojedynczo (wzór (r) wykonanie przez dziecko). Za wykonanie każdego układu dziecko otrzymywało 1 punkt. Wyniki rejestrowano w karcie badania motoryki artykulacyjnej i tabeli wyników. Maksymalnie dziecko uzyskać mogło 12 punktów za sprawność warg i 12 za sprawność języka. Wyznaczono 2 grupy sprawności artykulatorów oddzielnie dla warg i języka. Narządami sprawnymi określano wargi lub język, kiedy dziecko wykonywało przynajmniej sześć ćwiczeń narządu. Poniżej tej wartości narządy określano jako niesprawne.
Badanie artykulacji głosek
>Badanie przeprowadzono według obrazkowego kwestionariusza badania mowy Grażyny Billewicz i Brygidy Zioło (6). Obejmował on wszystkie grupy spółgłosek i samogłoski występujące w języku polskim. W karcie mowy wskazano głoski wymawiane nieprawidłowo, określono również ich sposób wymowy.
Ocena warunków zgryzowych
>W badaniu ortodontycznym skupiono się na badaniu zewnątrzustnym, badaniu zwarcia łuków zębowych oraz na badaniu czynnościowym.
>Badanie zewnątrzustne obejmowało badanie symetrii twarzy oraz stosunek układu warg i bródki względem siebie i względem profilu twarzy. Oceniono zwarcie łuków zębowych względem trzech płaszczyzn przestrzennych. Badania czynnościowe polegały na przeprowadzeniu badania odwodzenia i przywodzenia żuchwy, badania wysuwania i cofania żuchwy, badania ruchów bocznych żuchwy, badania szpary spoczynkowej a także testów czynnościowych.
>Postawiono rozpoznania ortodontyczne wad zgryzu i nieprawidłowości zębowych według Orlik-Grzybowskiej.
Wyniki badań
>Wyniki badania zostały zestawione w tabeli wyników. Umieszczono w niej tylko okoliczności, które ujawniły się u badanych dzieci.
Wyniki badań sprawności obwodowego aparatu artykulacyjnego w zakresie sprawności warg i języka
>Średni poziom sprawności języka w badanej grupie wyniósł 8,58. Dziewiętnaścioro dzieci (38%) miało poziom sprawności tego narządu oznaczony jako niesprawny, zaś trzydzieścioro jeden (62%) jako sprawny.
>Średni poziom sprawności warg wyniósł 9,82. Dziewięcioro dzieci (18%) miało niesprawne wargi. U czterdziestu jeden badanych (82%) wargi uznane zostały za sprawne.
>Pięcioro badanych dzieci (10%) miało zarówno niesprawne wargi jak i język. Oba te narządy artykulacyjne były sprawne u dwudziestu siedmiu badanych (54%).
Wyniki badania artykulacji
>Wady wymowy wystąpiły u dziewiętnaściorga badanych dzieci (38%).
>Najczęściej zaburzonymi głoskami była grupa głosek przedniojęzykowo – zębowych. S,z,c,dz błędnie artykułowało 10 dzieci, t, d, n – 6 osób, s, z, c, dz, t, d, n – 5.
>Kolejną wadliwie realizowaną grupą była grupa głosek wargowych: p, b – 6 błędnych realizacji, m – 5, p, b, m – 5.
>Następną wadliwie artykułowaną grupą przez 6 osób były spółgłoski wargowo-zębowe v, f.
>Głoski przedniojęzykowo – dziąsłowe także często były wadliwie artykułowane. Sz, z, cz, dż wymawiane niepoprawnie były przez 5 dzieci, l – 3, r – 7, sz, ż, cz, dż, r, l – 1, r, l – 2.
>Wadliwa realizacja głosek środkowo – językowych ograniczała się do ś, ź, ć, dź i występowała u pięciorga badanych dzieci.
>U pojedynczych dzieci wystąpiły błędne realizacje więcej niż jednej grupy głosek.
>Najczęstszymi sposobami błędnej artykulacji głosek były: dorsalność, lateralność, dysdentalizacja, międzyzębowość.
Wyniki oceny warunków zgryzowych
>Wady zgryzu zdiagnozowano u dwudziestu trzech osób badanych (46%). Zaburzenia obejmowały:
>– 13 wad z grupy tyłozgryzów (8 tyłozgryzów całkowitych, 5 tyłozgryzów częściowych),
>– 6 wad z grupy zgryzów otwartych (4 zgryzy otwarte częściowe przednie, 2 zgryzy otwarte całkowite),
>– 3 wady z grupy przodozgryzów (2 przodozgryzy całkowite, 1 przodozgryz częściowy),
>– 1 wada z grupy zgryzów krzyżowych (zgryz krzyżowy całkowity),
>– 1 wada z grupy zgryzów przewieszonych (zgryz przewieszony jednostronny),
>– 3 przypadki nieprawidłowości zębowych.
>Czworo dzieci miało zaburzenia dwupłaszczyznowe – obejmujące dwie współistniejące wady zgryzu.
>Czworo dzieci z zaburzeniami dwupłaszczyznowymi miało:
>– zgryz otwarty częściowy przedni, tyłozgryz całkowity,
>– zgryz otwarty częściowy przedni, tyłozgryz częściowy,
>– przodozgryz całkowity, zgryz krzyżowy całkowity,
>– tyłozgryz całkowity, zgryz przewieszony jednostronny.
Ocena sprawności aparatu artykulacyjnego u dzieci z prawidłową wymową oraz u dzieci z nieprawidłową realizacją głosek
>Z wykonanych obliczeń statystycznych wynika, że wady wymowy wystąpiły u 9 osób z obniżoną sprawnością języka, 3 osób z obniżoną sprawnością warg oraz 5 osób z obniżoną sprawnością obu tych narządów.
>Wad wymowy nie stwierdzono u 5 osób z obniżoną sprawnością języka i u 1 osoby z obniżoną sprawnością warg.
>Wady wymowy wystąpiły u 2 osób z prawidłową sprawnością języka i warg.
>Wady wymowy objęły ogółem 19 osób, co stanowi 38% badanej populacji.
>Analiza wyników badania pozwala stwierdzić, iż z obniżoną sprawnością języka korelują nieprawidłowości w artykulacji głosek:
>– p, b, m – 2 osoby, u których wystąpiło także obniżenie sprawności warg,
>– p, b – 1 osoba, u której wystąpiło także obniżenie sprawności warg,
>– v, f – 2 osoby, z których u 1 wystąpiło obniżenie sprawności warg,
>– s, z, c, dz – 8 osób, z których u 5 wystąpiło obniżenie sprawności warg,
>– t, d, n – 5 osób, z których u wszystkich wystąpiło obniżenie sprawności warg,
>– sz, ż, cz, dż – 4 osoby, z których u jednej wystąpiło obniżenie sprawności warg,
>– r – 6 osób,
>– l – 2 osoby,
>– ś, ź, ć, dź – 4 osoby, z których u 1 wystąpiła obniżona sprawność warg.
>Z powyższych wyników wyciągnąć można wniosek, że obniżona sprawność języka może predysponować do zaburzeń artykulacji s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, r, l, ś, ź, ć, dź. Nie można wyciągnąć takich wniosków w stosunku do innych głosek, ponieważ poza obniżeniem sprawności języka wystąpiło także obniżenie sprawności warg. Znając jednak mechanizm artykulacji głosek t, d, n można podkreślić taką zależność.
>Z obniżoną sprawnością warg korelują następujące nieprawidłowości w artykulacji głosek:
>– p, b, m – 4 osoby, z których u 1 wystąpiło także obniżenie sprawności języka,
>– p, b – 1 osoba, u której wystąpiło także obniżenie sprawności języka,
>– v, f – 3 osoby, z których u 1 wystąpiło także obniżenie sprawności języka,
>– s, z, c, dz – 6 osób, z których u 5 wystąpiło także obniżenie sprawności języka,
>– t, d, n – 5 osób, z których u wszystkich wystąpiło obniżenie sprawności języka,
>– sz, ż, cz, dż – 1 osoba, u której wystąpiło obniżenie sprawności języka,
>– ś, ź, ć, dź – 1 osoba, u której wystąpiło obniżenie sprawności języka.
>Z podanych wyników można wysnuć wniosek, że obniżona sprawność warg może wpływać na wadliwą artykulacją głosek p, b, m, v, f, ewentualnie głosek s, z, c, dz.
>U osób z prawidłową sprawnością narządów artykulacyjnych wystąpiły zaburzenia realizacji następujących głosek:
>– s, z, c, dz – 1 osoba,
>– sz, ż, cz, dż – 1 osoba,
>– r – 1 osoba,
>– l – 1 osoba,
>– ś, ź, ć, dź – 1 osoba.
>W związku z niewielką liczbą wadliwych realizacji głosek przy prawidłowej sprawności języka i warg, stwierdzić można, iż sprawność narządów artykulacyjnych ma wpływ na wymowę głosek.
Ocena sprawności aparatu artykulacyjnego u dzieci z normą zgryzową oraz z wadami zgryzu
>Analiza statystyczna wyników badań doprowadziła do wyciągnięcia następujących wniosków.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Gluza-Klemm I, Gluza-Latała M, Klemm W: Wady zgryzu a wady wymowy – współpraca stomatologa z logopedą. Mag Stomatol 2003; 9: 30-31. 2. Raftowicz-Wójcik K, Matthews-Brzozowska T: Wady zgryzu u dzieci w wieku przedszkolnym z/bez wad wymowy. Czas Stomatol 2006; LIX, 5: 361-367. 3. Zadurska M et al.: Ocena współzależności występowania wad zgryzu, wad artykulacji i dysfunkcji narządu żucia u dzieci z przedszkoli warszawskich. Stomatol Współcz 2007; supl 2: 17-22. 4. Johnson NCL, Sandy JR: Tooth position and speech – is there a relationship? Angle Orthod 1999; 69, 4: 306-310. 5. Dera K, Bojda A: Występowanie wad zgryzu u pacjentów z wadami wymowy. As Stomatologii 2007; 2: 16-18. 6. Billewicz G, Zioło B: Kwestionariusz badania mowy. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2004. 7. Rehak G, Kovacs E, Frigyesi A: Związek między wadami zgryzu, nieprawidłowym połykaniem i seplenieniem. Czas Stomatol 1974; XXVII, 5: 559-562. 8. Zawadzka-Smolarska M: Związek wad zgryzu z wadami wymowy ze szczególnym uwzględnieniem seplenienia. Czas Stomat 1958; 11: 333-342. 9. Dominik K: Zgryz otwarty jako przyczyna zaburzenia mowy i jego leczenie przy współpracy logopedy. Logopedia 1975; 12: 40-46. 10. Konopska L et al.: Wady wymowy u osób ze zgryzem otwartym. Czas Stoma 2003; 56: 115-124. 11. Konopska L et al.: Zniekształcenia dźwiękowej formy wypowiedzi w tyłozgryzach, Magazyn Stomat 1998; 8(2): 28-32. 12. Konopska L, Rucińska-Grygiel B, Górniak D: Zaburzenia artykulacji u osób z doprzednimi wadami zgryzu. Magazyn Stomat 1998; 8: 32-37. 13. Szlachetko K: Nieprawidłowe połykanie w etiopatogenezie wad zgryzu w świetle piśmiennictwa. Czas Stomat 1965; 18: 1251-1255. 14. Nurzyńska-Januszko K: Wpływ niemowlęcego typu połykania na powstawanie wad wymowy. Szk Spec 1990; 50: 188-192. 15. Konopska L: Wymowa osób z wadą zgryzu. Szczecin: Wydawnictwo Media Druk 2007. 16. Blommer H: Speech defects associated with dental abnormalities and malocclusion. In: Travis LE, editor. Handbook of speech pathology and audiology. New York: Appleton-Century-Crofts 1971. 17. Porayski-Pomsta J (red.): Diagnoza i terapia w logopedii. Z prac Towarzystwa Kultury Języka. Tom VII. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa 2008. 18. Gruba J, Zadurska M, Siemińska-Piekarczyk B: Wybrane zagadnienia logopedyczne. Część II s, z, c, dz. Gliwice: Wydawnictwo Komlogo 2010. 19. Demel G: O potrzebie współpracy logopedii z ortodoncją. Logopedia 1975; 12: 79-81. 20. Kent K, Schaaf GN: The effects of dental abnormalities on speech production. Quintessence Int 1982; 12: 1353-1362. 21. Raftowicz-Wójcik K, Matthews-Brzozowska T: Wady zgryzu a wady wymowy – przegląd piśmiennictwa. Dent Med Probl 2005; 42(1): 149-154. 22. Mackiewicz B: Zapobieganie wadom zgryzu i wadom wymowy u dzieci. Pediatr Pol 1992; 67: 143-147. 23. Kawala B, Babijczuk T, Czekańska A: Występowanie dysfunkcji, parafunkcji i wad narządu żucia u dzieci w wieku przedszkolnym. Dent Med Probl 2003; 40, 2: 319-325. 24. Kydd WL: Maximum forces exerted on the dentition by the perioral and lingual musculature. J Am Dent Assoc 1957; 55: 646. 25. Mackiewicz B: Współzależność wad zgryzu i wymowy na tle przyczynowym. Magazyn Stomat 1992; 2, 2: 28-30. 26. Śmiech-Słomkowska G, Sypniewska G: Współwystępowanie wad zgryzu i wad wymowy u dzieci przedszkolnych. Czas Stomat 1983; 35: 533-539. 27. Orlik-Grzybowswka A: Podstawy ortodoncji. Warszawa: PZWL 1976; s. 213. 28. Stecko E: Zaburzenia mowy u dzieci – wczesne rozpoznawanie i postępowanie logopedyczne. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2002.
otrzymano: 2010-02-22
zaakceptowano do druku: 2010-03-30

Adres do korespondencji:
*Justyna Grudziąż-Sękowska
Zakład Stomatologii Dziecięcej Instytutu Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
ul. Miodowa 18, 00-246 Warszawa
tel.: (22) 502 20 30
e-mail: pedodoncja@wum.edu.pl

Nowa Stomatologia 2/2010
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia