Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 2/2010, s. 82-86
Andrzej Miskiewicz1, Grzegorz Szparecki2
Aktualne kierunki badań nad polimorfizmem genów warunkujących choroby zapalne przyzębia
Current research trends about gene polymorphisms conditioning susceptibility to periodontitis
1Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Instytutu Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Renata Górska
2Katedra i Zakład Histologii i Embriologii Warszawski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Jacek Malejczyk
Summary
The periodontitis group consists of inflammatory diseases in tissues surrounding structure of the tooth, which contribute to its proper location and physiological as well as morphological norm. Peridontium diseases occur as an effect of disturbance in balance between role of plaque pathogens and immunological response of the host. This balance is constitutively influenced by so called risk factors, such as: age, sex, social status, addictions, general diseases (for instance diabetes mellitus), hygiene of the oral cavity as well as genetic factors. Stronger influence of inflammation results in loss of connective tissue fibers and proteolysis of periodontium fibers and osseous tissue of alveolar process, what leads to pathological mobility of teeth and hemorrhage during clinical examination.
According to the current state of knowledge genetic background modulate immunological response of the host to microorganisms colonizing the plaque. This statement was the beginning of vehement development of research in this branch of knowledge during the last twenty years. The most spectacular discovery of this period was the correlation between IL-1alfa and beta genes and periodontium diseases susceptibility.
Therefore, as far as up-to-date state of science allows such conclusion, it is justified to claim that susceptibility to periodontitis is determined by genotype. However the role of specific polymorphisms of specific genes in genome working as a whole in particular individual or racial/ethnic population is not yet clarified and requires further research.
>Zapalenia przyzębia to grupa chorób dotycząca tkanek otaczających ząb, które występują w wyniku zaburzenia mechanizmów równowagi pomiędzy oddziaływaniem patogenów płytki nazębnej, a układem immunologicznym gospodarza. Na równowagę tego układu w sposób konstytutywny wpływają tzw. czynniki ryzyka takie jak: wiek, płeć, status społeczny, stosowanie używek, choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca), higiena jamy ustnej oraz czynniki genetyczne. Przewaga procesów zapalnych wyraża się w utracie przyczepu łącznotkankowego i kości wyrostka zębodołowego co prowadzi do patologicznej ruchomości zębów i krwawienia w trakcie badania.
>Według aktualnego stanu wiedzy uwarunkowania genetyczne modulują odpowiedź gospodarza na drobnoustroje zasiedlające płytkę nazębną. Stwierdzenie to stało się punktem wyjścia do burzliwego rozwoju badań w tej dziedzinie w ciągu ostatnich dwudziestu lat, z których najbardziej spektakularnym odkryciem było powiązanie polimorfizmu genów kodujących IL-1α i β ze wzrostem zapadalności na choroby przyzębia.
>Zatem w świetle najnowszych badań naukowych wydaje się słuszne stwierdzenie, iż wrażliwość lub podatność osobnicza na indukcję chorób zapalnych przyzębia jest uwarunkowana w dużej mierze przez genotyp. Jednakże rola poszczególnych polimorfizmów dotyczących konkretnych genów działających w konstelacji genomu odpowiedniej jednostki czy też konkretnej populacji pod względem rasowym i etnicznym nie jest jeszcze precyzyjnie wyjaśniona i wymaga dalszych badań.
>Celem pracy jest przedstawienie najnowszych kierunków badań nad polimorfizmem genów w populacji światowej, omówienie ich potencjalnej roli w patogenezie zapaleń przyzębia oraz przedstawienie propozycji badania wariantów genetycznych dla populacji polskiej. Omówione zostaną warianty genów dla:
>– IL-1α i β
>– CD14
>– TLR 2
>– TLR 4
>– FcγRIIa
>– MMPs oraz TIMP
>– TNF-α
>– fMLP-R
>– HLA
IL-1
>Do przedstawicieli tej grupy cytokin prozapalnych zaliczamy 10 wariantów interleukiny, jednak najbardziej istotne z punktu widzenia reakcji zapalnej przyzębia są interlekuiny pleotropowe 1α i 1β. Cytokiny te wydzielane są w odpowiedzi na stymulację przez antygeny nie tylko bakteryjne, lecz także wirusowe i grzybicze. W tradycyjnym modelu oddziaływania endotoksyn na niszczenie tkanek przyzębia IL-1β wraz z TNF-α jest wydzielana przez makrofagi. Jej rolą jest stymulacja syntezy i wydzielania enzymów proteolitycznych, przez fibroblasty. Enzymy te degradują tkanki w bezpośrednim sąsiedztwie zęba.
>W 1997 r. Kenneth Kornman, opublikował, kluczową do dziś, pracę nad polimorfizmem interleukin 1α i 1β oraz TNF-α (1).
>Zbadano następujące polimorfizmy w sekwencjach promotorowych:
>– IL-1α -899 C>T
>– IL-1β -511 C>T
>– IL-1β +3953 G>T
>– IL-1RN (intron 2) VNTRN
>– TNF-α -308 G>A
>Przeprowadzono reakcję PCR z użyciem odpowiednich starterów, następnie trawienie enzymami restrykcyjnymi oraz elektroforezę. Wyniki badań zostały przedstawione w postaci trzech grup związanych ze stopniem zaawansowania chorób przyzębia oraz skorelowane z czynnikami ryzyka, w tym paleniem tytoniu oraz wiekiem.
>W grupie osób niepalących papierosów stwierdzono wyraźną korelację między ciężkością zapalenia przyzębia, a genotypem składającym się z: IL-1α -899 oraz homozygotycznym pod względem polimorfizmu IL-1β +3953. Stwierdzono że w grupie osób z ostrym zapaleniem przyzębia wymieniony genotyp występuje u ok. 65% badanych, a w grupie osób z niewielkim nasileniem zapalenia genotyp ten występuje tylko u ok. 23%.
>Natomiast wśród osób palących tytoń, różnice wynikające z genotypu (IL-1α -899, IL-1β +3953) nieznacznie się zacierają. W grupie osób z ostrym zapaleniem przyzębia ww. genotyp występuje u 58% pacjentów, w grupie ze średnim nasileniem u 11,9%, a wśród badanych z niewielkim nasileniem choroby u 10,2%. Kolejnym czynnikiem rozpatrywanym był wiek pacjentów. W grupie osób niepalących od 40. do 60. lat podany wyżej genotyp był obecny u 78,9% pacjentów z nasilonym zapaleniem przyzębia, podczas gdy u pacjentów z niewielkim nasileniem choroby dany genotyp stwierdzono u 16% pacjentów.
>Praca Kornmanna potwierdziła istotne założenia teoretyczne dotyczące etiopatogenezy chorób przyzębia, tym samym przyjęto za słuszny wpływ czynników ryzyka na zachowanie równowagi w oddziaływaniach pomiędzy płytką bakteryjną, a układem odpornościowym człowieka.
>W wyniku dalszych prac nad polimorfizmem tej grupy cytokin zidentyfikowano następujące warianty genetyczne związane z zapaleniem przyzębia (2):
>– IL-1α +4845 C>T
>– IL-1β +3954 C>T
>– TNF-α -308 G>A
>Badanie przeprowadzono na populacji tureckich pacjentów z klinicznie potwierdzonym agresywnym zapaleniem przyzębia o różnym stopniu nasilenia objawów i zmian morfologicznych. Stwierdzono że częstość występowania heterozygot pod względem allelu IL-1α +4845 w grupie pacjentów było na poziomie 65% podczas gdy w grupie kontrolnej dany genotyp wykryto u 35% osób.
>Ponadto stwierdzono, że homozygoty pod względem allelu IL-1β +3954 występowały u pacjentów na poziomie 62%, a w grupie kontrolnej nie stwierdzono występowania powyższego genotypu.
>Przedstawione badanie wskazuje na istotny wpływ polimorfizmu IL-1β oraz częściowo IL-1α w indukcji nadmiernej odpowiedzi zapalnej u pacjentów z agresywnym zapaleniem przyzębia. Podobnie jak we wcześniejszych pracach Kornmana nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu polimorfizmów TNF-α na choroby zapalne przyzębia.
CD14
>Receptor CD14 stanowi część wrodzonego systemu odporności. Występuje w formie przezbłonowej na makrofagach i neutrofilach (ekspresja około 10-krotnie mniejsza), oraz na komórkach dendrytycznych. Ponadto hepatocyty i monocyty wydzielają jego formę rozpuszczalną sCD14, która po asocjacji na błonie komórkowej innych komórek zapewnia im możliwość rozpoznawania LPS. Jest ona koreceptorem dla bakteryjnego lipopolisacharydu, z którym łączy się tylko w obecności białka wiążącego lipopolisacharyd (LBP). Oprócz tego CD14 może również łączyć się, choć z mniejszym powinowactwem, z innymi PAMP.
>Potencjalny związek z chorobami przyzębia wykazuje polimorfizm:
>– CD14 -260 C>T
>Wariant -260 C>T wpływa na zwiększoną aktywność transkrypcyjną genu CD14, stąd brana jest pod uwagę potencjalna rola tego polimorfizmu jako induktora nadmiernej odpowiedzi immunologicznej. U osobników homozygotycznych pod względem występowania T w tej pozycji stwierdza się wysoki poziom sCD14 i zwiększenie gęstości tych receptorów na monocytach.
>W badaniach klinicznych w grupie osób z przewlekłym zapaleniem przyzębia genotyp CD14 -260 T/T był częściej stwierdzony niż warianty C/T i C/C (3). Wykryto go (-260 T/T) u 34% pacjentów z zapaleniem przyzębia, podczas gdy występowanie tego genotypu w grupie kontrolnej było na poziomie 20%. Nie stwierdzono innych istotnych statystycznie różnic między grupą kontrolną a grupą pacjentów. Dodatkowo zidentyfikowano kolejne 4 polimorfizmy genu CD14, które wpływają na poziom receptora rozpuszczonego we krwi (4):
>? CD14 -1619
>? CD14 -1359
>? CD14 -1145
>? CD14 -809
>Genotyp -1359 C/T ma wpływ na przebieg zapalenia przyzębia w populacji czeskiej (5). Ponadto nie wykryto związku między ciężkością objawów a polimorfizmem w pozycji -159 u Czechów, Japończyków ani niemieckich mężczyzn (6). Niemniej jednak zmiana nukleotydu w tym locus ma związek z wczesną aktywnością chorobową, oraz z zapadalnością u niemieckich kobiet.
TLR
>Receptory TLR należą do rodziny powierzchniowych PRR, będącej jednym z najstarszych filogenetycznie mechanizmów obrony nieswoistej przed rozmaitymi patogenami. Ich zadaniem jest aktywacja komórek – głównie leukocytów krwi obwodowej – poprzez czynnik transkrypcyjny NF-kB. Do tej pory zidentyfikowano 13 receptorów TLR, jednak najważniejsze dla rozwoju chorób przyzębia i ich przebiegu wydają się być receptory TLR2 i TLR4. Rozpoznają one rozmaite składniki ścian komórkowych bakterii, oraz powierzchniowe białka otoczki wirusowej.
>Dla TLR 2 wyróżniono następujące polimorfizmy (7):
>? Arg677Trp
>? Arg753Gln
>Powyższe warianty wykazują związek z upośledzeniem transdukcji sygnału przez błonę komórkową. Ponadto dla TLR 4 wykazano istnienie polimorfizmów (3, 7):
>? Asp299Gly
>? Thr399Ile
>Pomimo spodziewanych efektów w licznych badaniach klinicznych nie potwierdziły się przypuszczenia wiążące zapadalność na choroby przyzębia z wariantem genetycznym TLR.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2010-02-22
zaakceptowano do druku: 2010-04-14

Adres do korespondencji:
*Renata Górska
Zakład Chorób Błon Śluzowych i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny
ul. Miodowa 18, 00-246 Warszawa
tel.: (22) 502 20 36
e-mail: sluzowki@wum.edu.pl

Nowa Stomatologia 2/2010
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia