Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 2/2010, s. 54-61
Iwona Prędecka, *Leopold Wagner
Ocena głębokości wnikania Sr uwalnianego z cementu szkło-jonomerowego Fuji VII w twarde tkanki zębów szczura – badanie doświadczalne
Evaluation of depth penetration of Sr released from glass – ionomer cement Fuji VII into hard tissues of rat teeth – experimental study
Zakład Propedeutyki i Profilaktyki Stomatologicznej Instytutu Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zakładu: dr. n. med. Leopold Wagner, prof. nadzw. WUM
Summary
A considerable achievement over the past few years has been the practice of enriching tooth fillings with strontium. These works led to a separation of a new group of materials, the so-called calcium-free glass ionomer cements (Ca-free GIC), termed also as strontium glass ionomer cements.
The purpose of this study was to evaluate the possibility to integrate and the penetration depth of strontium released from glass ionomer Fuji VII into the tooth hard tissue.
24 samples of rat molars with installed fillings from this substance were subjected to the qualitative microanalysis under scanning microscope using the EDS technique in experimental conditions.
The research results presented in this study indicate the possibility to discharge strontium ions from glass ionomer cements and to integrate them into the tooth hard tissue structure. Their amount depends on time and distance from the filling. It can be expected that introduction of strontium ions into filling materials can improve their cariostatic properties and contribute to effective prophylaxis of dental caries.
WSTĘP
>W jamie ustnej człowieka znajdują się trzy znaczące i wzajemnie powiązane układy wymiany jonowej: wypełnienie-ślina, wypełnienie-ząb i ślina-ząb. Reakcje te możliwe są dzięki dyfuzyjnym właściwościom szkliwa i wpływają na wielkość kryształu apatytu, modyfikują rozpuszczalność szkliwa oraz są niezbędne do procesów remineralizacyjnych (1). Obecnie stosowane materiały stomatologiczne zawierają w swym składzie związki chemiczne, które uwalniają m.in. jony: F-, Ca2+, Ba2+, Sr2+, Na+, Al3+ i Si4+.Według wielu autorów może to prowadzić do uzyskania lepszej ochrony przed pojawieniem się objawów próchnicy wtórnej (2, 3, 4). Najbardziej „wzbogacone” w mikro- i makroelementy są cementy szkło-jonomerowe (5, 6).
>Jony fluorkowe jako dodatek do materiałów wypełniających odgrywają nadal kluczową rolę w profilaktyce próchnicy wtórnej. Jednak zastosowanie innych jonów o udowodnionym działaniu kariostatycznym może być szczególnie korzystne w przypadkach gdy profilaktyka fluorkowa wiązałaby się z zaburzeniami mineralizacji. Ponadto wyniki niektórych badań dostarczają dowodów odnośnie toksycznego działania fluoru, np. u szczurów zaobserwowano przejściowy wzrost jego stężenia we krwi, po zastosowaniu materiałów wypełniających, które uwalniają F-. Można zatem stwierdzić, że materiały wypełniające stanowią dodatkowe źródło jonów fluorkowych o działaniu ogólnoustrojowym (7). Wobec powyższego bardzo interesujący wydaje się być udział innych pierwiastków np. strontu w procesach kariostatycznych, co pozwoliłoby obniżyć dawkę terapeutyczną fluoru.
>Stront (Sr, łac. strontium) jest pierwiastkiem chemicznym z II grupy układu okresowego. Sąsiedztwo z wapniem determinuje podobieństwo obu jonów pod względem wielu cech fizycznych i chemicznych co implikuje podobną rolą biologiczną. Pierwiastek ten może być tak samo przyswajany jak wapń przez organizm i zastępować go we wszystkich funkcjach. Może uczestniczyć w tych samych procesach biologicznych i gromadzić się w tkankach tam gdzie Ca, a więc w kościach i zębach oraz może zastępować go w hydroksy-apatytach podczas mineralizacji (8).
> Pierwsze doniesienia o możliwości kariostatycznego działania strontu pojawiły się w piśmiennictwie już w latach 40. minionego stulecia, a mimo to nadal nie wyjaśniono mechanizmu jego działania. Prawdopodobnie oddziaływuje on na powierzchnię szkliwa i może reagować z apatytami tworząc strontoapatyt. Reakcja wymiany z jonami wapnia czyni apatyt mniej wrażliwym na czynniki demineralizacyjne, jakimi są kwasy. Nie wszystkie jony wapnia w apatytach mogą wejść w reakcję wymiany, część z nich jest trwale połączona i dlatego w wyniku oddziaływania strontu powstaje apatyt wapniowo-strontowy (9, 10, 11, 12) o wzorze:
>Ca6Sr4(PO4)6(OH)2
>który zmniejsza rozpuszczalność tkanek twardych zęba (10, 13, 14). Substytucja wapnia jonami strontu może dotyczyć tylko 4 miejsc w sieci, a pozostałe 6 są bardziej oporne na wymianę. Powyższe zależności warunkujące stan równowagi Driessens określił wzorem:
>Ca10-xSrx(PO4)6(OH)2, gdzie 0≤X≤10 (15)
>Proces ten przebiega wieloetapowo i może trwać nawet kilka miesięcy, ale ulega znacznemu przyspieszeniu w wyższym pH (15).
>Z analizy piśmiennictwa wynika, że dotychczasowe badania nad kariostatyczną rolą strontu dotyczyły warunków, w których donorem tych jonów były pasty do zębów (16, 17), żele (18, 19, 20) i płukanki (16). Osiągnięciem ostatnich lat jest wzbogacanie strontem materiałów wypełniających, co doprowadziło do wyodrębnienia bezwapniowych cementów szkło-jonomerowych (ang. Ca-free GIC), określanych też jako strontowe cementy szkło-jonomerowe. Dodatek strontu przyniósł wymierną, praktyczną korzyść w postaci zwiększonego kontrastu na zdjęciach rentgenowskich (21). Ponadto bierze on udział w wymianie jonowej (21) i pełni rolę w chemicznym łączeniu z apatytami szkliwa (22).
>Obecny stan wiedzy nie pozwala jednoznacznie określić roli strontu w stomatologii, jak również brak jest badań wyjaśniających mechanizm jego działania. Dla jednoznacznego określenia możliwości kariostatycznych istotne jest również zbadanie głębokości wnikania jonów strontowych w tkanki twarde zęba w funkcji czasu. Szczególnie interesująca i najmniej zbadana wydaje się być rola strontu jako dodatku do materiałów wypełniających.
>Celem pracy była ocena możliwości wbudowania oraz głębokości wnikania strontu pochodzącego z materiałów wypełniających w tkanki twarde zębów szczurów na podstawie analizy jakościowej próbek przy zastosowaniu techniki EDS w mikroskopie skaningowym.
MATERIAŁ I METODY
>Do badań wybrano cement szkło jonomerowy Fuji VII firmy GC, który w swoim składzie zawiera stront.
Ryc. 1. Materiał Fuji VII w postaci kapsułki.
>Badania doświadczalne przeprowadzono na 24 zębach trzonowych szczurów rasy Wistar Wag.
>Zwierzęta otrzymywały paszę Labofeed H, która wg danych producenta (Producent Pasz Morawski, Kcynia), nie zawierała istotnych dla wyników ilości strontu, a jego poziom kształtował się poniżej progu detekcji, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie normami. Według danych Państwowego Zakładu Higieny poziom strontu w wodzie przeznaczonej do spożycia (WPS) w czasie prowadzenia badań wynosił 0,05-2,00 mg/l.
>Zwierzętom założono w zębach trzonowych (pierwszym i drugim) wypełnienia z cementu szkło-jonomerowego Fuji VII o średnicy 1,9 mm2.
Ryc. 2. Przygotowany szczur na stoliku zabiegowym.
>W kolejnych okresach badawczych (2, 4 i 12 tyg.) usuwano 8 zębów z wypełnieniami celem przeprowadzenia analiz doświadczalnych, a zwierzęta poddawano eutanazji.
>Grupę kontrolną stanowiły zęby zwierząt bez założonych wypełnień.
>Ocenę głębokości wnikania strontu w tkanki twarde zęba dokonano na podstawie mikroanalizy jakościowej próbek w mikroskopie elektronowym. Badania wykonano na Wydziale Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej. Wykorzystano w nich Skaningowy Mikroskop Elektronowy (SEM), model S3500N, firmy Hitachi wyposażony w detektor spektroskopii energodyspersyjnej (EDS) firmy Thermo Noran. Próbki, które stanowiły część koronową zęba wraz z wypełnieniem zostały przygotowane w sposób standardowy, poprzez zatopienie w żywicy chemoutwardzalnej. Następnie w wyniku szlifowania (papiery ścierne o gradacji od 320# do 1200#) oraz polerowania (sukno i zawiesina proszku diamentowego o wielkości do 3 do 1 mikrometra) uzyskano zgłady (przekrój poprzeczny przez szkliwo i zębinę wraz z wypełnieniem), które poddano analizie w SEM. Obserwacje były wykonywane przy użyciu detektora BSE (zbierającego elektrony wstecznie rozproszone), w trybie niskiej próżni, co pozwoliło na obserwowanie powierzchni nie przewodzącej próbki, bez konieczności napylania warstwy przewodzącej.
Ryc. 3. Przykładowy, przygotowany zgład.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2010-02-08
zaakceptowano do druku: 2010-02-26

Adres do korespondencji:
*Leopold Wagner
02-006 Warszawa, ul. Nowogrodzka 59
tel.: (22) 625 60 02
e-mail: zapips@o2.pl

Nowa Stomatologia 2/2010
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia