Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 2/2010 » Zastosowanie pasty Colgate Total Advanced w leczeniu zwiększonej nadwrażliwości zębiny – ocena kliniczna

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Mamy sprzęt do ręcznej obróbki krawędzi i ślizgów - serwis narciarski Warszawa

- reklama -

*Magdalena Dragan, Magdalena Napora

Zastosowanie pasty Colgate Total Advanced w leczeniu zwiększonej nadwrażliwości zębiny – ocena kliniczna

The usage of paste Colgate Total Advanced in treatment of dentine hypersensitivity – clinical estimate

Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Instytutu Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Renata Górska

Summary
Background: Dentine hypersensitivity is defined as transitional pain with differentiated intensity caused by mechanical, chemical, osmotics stimuli. Dental recession, periodontitis with clinical attatchment loss>3 mm, periodontal treatment, supra- and subgingival scaling, surgical treatment that may cause the removal of cementum layers from dental root surface, thus causing dental hypersensitivity. The prevalence of hypersensitivity ranges from 3 to 98%.
Objectives: The article presents the results of clinical study on efficacy of Colgate Total Advanced paste used in treatment of dentine hypersensitivity.
Material and Methods: The study group consisted of 21 people aged 18-35 with full dentition suffering from dentine hypersensitivity 2 weeks after scaling. On the first visit the questionnaire considering oral hygiene was given and periodontal examination was performed (CMF index, API, GI were assessed). As to establish the degree of dentine hypersensitivity, tooth's buccal surface reaction to dental unit syringe's air blast was evaluated (according to VAS scale).
The patients were given Colgate Total Advanced paste to be used twice a day for 2 weeks. Control examination (questionnaire and clinical) was performed after 2 weeks.
Results: 77% of patients were satisfied with the results of using Colgate Total Advanced paste. 90% of patients indicated the reduction of dental hypersensitivity pain. Gingival bleeding was reduced in 36% of patients using Colgate Total Advanced paste.
Conclusions: Colgate Total Advanced paste gives subjective clinical improvement in patients suffering from dentine hypersensitivity.

Key words: dentine hypersensitivity, Colgate Total Advanced.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Modelarstwo i rysunek w protetyce stomatologicznej

Protetyka stomatologiczna podręcznik dla studentów

Chirurgia stomatologiczna i szczękowo-twarzowa

Wstęp

Zwiększona wrażliwość zębiny definiowana jest jako przejściowy ból o zróżnicowanym natężeniu, wywołany bodźcami mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi lub osmotycznymi (1). Recesje dziąseł, choroby przyzębia przebiegające z utratą przyczepu łącznotkankowego>3mm, leczenie periodontologiczne, polegające na usuwaniu złogów kamienia nazębnego, naddziąsłowego i poddziąsłowego oraz zabiegi chirurgiczne, podczas których może dojść do usunięcia warstwy cementu z powierzchni korzenia sprzyjają nadwrażliwości zębiny. Zwiększona wrażliwość zębiny dotyczy najczęściej wargowej powierzchni zębów, szczególnie często kłów i przedtrzonowców, w okolicy przyszyjkowej, gdzie warstwa cementu jest cienka, a w trakcie leczenia okolica ta ulega dodatkowej ekspozycji na bodźce. Czynnikami sprzyjającymi powstawaniu nadwrażliwości zębiny są również zaburzenia budowy anatomicznej zębów i wyrostka anatomicznego, wady zgryzu oraz nieprawidłowe metody szczotkowania. Nadwrażliwość zębiny występuje w wyniku utraty szkliwa lub cementu i ekspozycji zębiny na określone bodźce (2, 3, 4). Bolesność może być przyczyną upośledzonej higieny jamy ustnej, co dodatkowo niekorzystnie wpływa na występowanie zwiększonej wrażliwości zębiny.

Zwiększona wrażliwość zębiny na bodźce zewnętrzne przez wiele lat była przedmiotem kontrowersyjnych opinii. W 1967 roku Brännström opublikował hydrodynamiczną teorię wrażliwości zębiny. Według niej, wypustki Tomesa znajdują się na obszarze nie większym niż ¹/₃ przymiazgowej długości kanalików zębinowych. Na pozostałej dozębinowej ²/₃ długości kanaliki zębinowe wypełnione są płynem o składzie podobnym do płynu tkankowego. Naprzemienne ruchy płynu kanalikowego w kierunku do miazgi i z powrotem do części obwodowych zębiny oraz zmiana ciśnienia stymulują wrażliwość zakończeń nerwów znajdujących się wokół odontoblastów (5, 6).

Częstość występowania nadwrażliwości zębiny waha się od 3-98% według różnych autorów. Według Chabańskiego, Gillam i współautorów występowanie nadwrażliwości zębiny w grupie pacjentów z przewlekłymi chorobami przyzębia wynosi 98% (7).

Ocena bólu jest subiektywna i trudna do oszacowania, ze względu na udział czynników fizjologicznych, psychologicznych i środowiskowych. Istnieje wiele narzędzi pomagających określić natężenie odczuwanego bólu. Najczęściej używaną metodą jest wizualna skala analogowa – Visual Analogue Scale (VAS). Jest to prosta metoda służąca do oceny zmiennej subiektywnej cechy lub postawy (np. bólu), która może przybierać wartości w sposób ciągły i nie daje się precyzyjnie zmierzyć dostępnymi urządzeniami. Określenie natężenia bólu za pomocą wizualnej skali analogowej polega na zaznaczeniu przez badanego punktu na linii np. o długości 10 cm, gdzie wartości 0 przypisuje się całkowity brak bólu, a 10 najsilniejszy ból jaki można sobie wyobrazić. Wyrażenie nasilenia bólu w wartościach numerycznych pozwala na porównanie jego nasilenia w badaniach kontrolnych u pojedynczego chorego jak i pomiędzy różnymi osobami. Metoda ta ze względu na swoją prostotę oraz uniwersalne zastosowanie jest jednym z częściej stosowanych narzędzi pomiaru natężenia dolegliwości bólowych.

Cel pracy

W pracy przedstawiono wstępne wyniki badania klinicznego pasty Colgate Total Advanced w leczeniu nadwrażliwości zębiny.

Materiał i metody

Grupę badaną stanowiło 21 osób w wieku od 18-35 lat z pełnym uzębieniem. Do badania zakwalifikowano pacjentów z objawami nadwrażliwości zębiny, 2 tygodnie po przeprowadzeniu zabiegu skalingu. Na pierwszej wizycie pacjenci dostali do wypełnienia 6-pytaniowy kwestionariusz dotyczący higieny jamy ustnej. Pytano o częstotliwość, czas i metodę szczotkowania oraz rodzaj używanej pasty do zębów. Następnie przeprowadzone zostało badanie stomatologiczne. Obliczono wskaźnik PUW, uproszczony wskaźnik API i uproszczony wskaźnik GI. W celu wyznaczenia stopnia nadwrażliwości zębiny oznaczano reakcję na strumień powietrza na powierzchni policzkowej zębów (ocena wg skali VAS). Pacjent określał odczuwane dolegliwości pod wpływem działania bodźca (strumień powietrza z dmuchawki unitu, czas – 3 sek.) w określonym punkcie skali. Metoda ta umożliwiła demonstrację intensywności bólu w postaci wartości liczbowej. Wskazania pacjentów zakwalifikowano jako:

– 0 – brak nadwrażliwości,

– 1-3 – nadwrażliwość łagodna,

– 4-7 – nadwrażliwość umiarkowana,

– 8-10 – silna nadwrażliwość.

Następnie pacjenci otrzymali pastę Colgate Total Advanced do stosowania 2 razy dziennie przez 14 dni. Badanie kontrolne wykonano po 2 tygodniach. Przeprowadzono badanie stomatologiczne, oznaczono wskaźnik PUW, API, GI oraz powtórzono badanie stopnia nadwrażliwości zębiny według skali VAS. Ponadto pacjenci dostali do wypełnienia 10 – pytaniowy kwestionariusz dotyczący subiektywnej oceny skuteczności pasty Colgate.

Wyniki

W grupie badanej większość pacjentów (12 osób) szczotkowało zęby 2 razy dziennie, 5 osób częściej niż dwa razy na dobę, a 4 po każdym posiłku. 9 osób szczotkowało zęby około 2 minut, a 7 około 1 minuty. 17 osób używało szczoteczki manualnej a tylko 4 osoby używały szczoteczki elektrycznej. 8 osób używało pasty z fluorem, 5 osób pasty znoszącej nadwrażliwość, 4 osoby pasty wybielającej.

Mediana wskaźnika PUW-z, oznaczonego podczas badania wstępnego wynosiła 9,0 (min 1, max 19), a wskaźnika PUW-p 11,0 (min 1, max 34).

W tabeli 1 przedstawiony został uproszczony wskaźnik API, GI uzyskany podczas badania wstępnego oraz podczas badania kontrolnego (po 2 tygodniach). Wskaźnik API uległ znacznej redukcji u wszystkich pacjentów (API – badanie wstępne min 12 – max 65, mediana uległa obniżeniu do API po 2 tygodniach min 7 – max 60 mediana wstępna 22,5 po 2 tygodniach 14). Wskaźnik GI u wszystkich pacjentów został zredukowany średnio o 27% z wartości min 11 – max 61 w momencie badania wstępnego do GI min 9 – max 38 po 2 tygodniach.

Tabela I.

	API - badanie wstępne	API - po 2 tyg.	GI badanie wstępne	GI - po 2 tyg.
Pacjent 1	15	10	18	16
Pacjent 2	37	28	61	30
Pacjent 3	22	14	32	22
Pacjent 4	28	14	36	18
Pacjent 5	43	27	33	30
Pacjent 6	50	45	55	32
Pacjent 7	12	7	11	9
Pacjent 8	16	13	12	10
Pacjent 9	23	12	18	11
Pacjent 10	31	22	19	17
Pacjent 11	60	45	45	38
Pacjent 12	55	45	50	30
Pacjent 13	65	60	38	25
Pacjent 14	37	30	30	20
Pacjent 15	43	35	28	20
Pacjent 16	33	27	20	20
Pacjent 17	30	22	25	20
Pacjent 18	23	17	48	35
Pacjent 19	40	37	60	45
Pacjent 20	15	10	25	15
Pacjent 21	21	15	37	24

Krwawienie z dziąseł w momencie badania wstępnego wystąpiło u 11 osób, podczas badania kontrolnego tylko u 7 pacjentów. 13 pacjentów zauważyło lekkie zmniejszenie objawów bólowych związanych z nadwrażliwością zębów, a 6 podało zdecydowaną poprawę. U 8 pacjentów poprawa nastąpiła po tygodniu stosowania pasty, a u 6 już po kilku dniach. 11 pacjentów podało, że mimo stosowania pasty ból związany z nadwrażliwością zębów nie ustąpił. U 7 dolegliwości bólowe ustały całkowicie po 2 tygodniach.

Według 11 pacjentów właściwości oczyszczające pasty były porównywalne do wcześniej stosowanych past. 9 osób uznało, że pasta Colgate ma lepsze właściwości czyszczące w porównaniu do wcześniej stosowanych past.

8 pacjentów podało, że uczucie świeżości po stosowaniu pasty Colgate utrzymuje się 15 minut, a 7 osób, że 5 minut. Wszyscy pacjenci uznali ze właściwości Colgate są porównywalne albo lepsze niż innych wcześniej stosowanych past. Żaden z pacjentów po zastosowaniu pasty Colgate nie zauważył niepożądanych dolegliwości, takich jak: podrażnienie dziąseł, podrażnienie tkanek miękkich, zaburzenia smaku, objawy żołądkowe, pieczenie języka, błony śluzowej jamy ustnej. 19 osób było zadowolonych z efektów zastosowanego preparatu Colgate. W skali od 1-5, 9 pacjentów podało, że jest zadowolona z Colgate (ocena 4), a 7 osób, że są bardzo zadowoleni (ocena 5).

Dyskusja

Podstawowe etapy postępowania z pacjentem cierpiącym na nadwrażliwość zębiny to:

– właściwa diagnoza, oparta na wykluczeniu innych przyczyn bólu zębów,

– określenie i eliminacja czynników etiologicznych,

– zastosowanie odpowiedniego leczenia.

Ze względu na fakt, że stosowanie leczenia periodontologicznego może powodować powstawanie powikłań pozabiegowych w postaci nadwrażliwości zębiny, uczucia bólu i dyskomfortu, należy podjąć odpowiednie środki profilaktyczne zapobiegające tego typu powikłaniom jak również poinformować pacjenta o możliwości wystąpienia takich powikłań oraz włączyć terapię specjalistyczną obejmującą stosowanie odpowiednich środków farmakologicznych.

Według piśmiennictwa istnieją dwa podstawowe podejścia do leczenia zwiększonej wrażliwości zębiny. Pierwsze oparte jest na zahamowaniu transmisji bodźców we włóknach nerwowych zaopatrujących zębinę. Zgodnie z tym podejściem stosowane są preparaty zawierające sole potasu, biostymulacja laserowa, a w wyjątkowych sytuacjach leczenie endodontyczne. Drugie podejście terapeutyczne oparte jest na blokowaniu kanalików zębinowych w celu zapobiegania ruchowi płynu w ich wnętrzu (teoria hydrodynamiczna). Oparte są na nim metody mechaniczne (polerowanie z użyciem płynów zawierających granulki hydroksyapatytu, lakierowanie, bonding), metody sprzyjające remineralizacji (preparaty zawierające związki fluoru i wapnia) jak również laseroterapia wysokoenergetyczna, zachowawcze wypełnianie ubytków twardych tkanek zęba oraz metody pokrywania recesji (8, 9, 10, 11).

Od wielu lat w profilaktyce stomatologicznej stosowane są związki fluoru. Powodują one remineralizację szkliwa i działają przeciwpróchnicowo. Fluor i związki fluoru stosowane są również w leczeniu nadwrażliwości zębiny-powodują zmniejszenie światła kanalików zębinowych. Klinicyści próbowali różnych metod leczenia nadwrażliwości zębiny włączając dostępne związki fluoru. Obecnie uważa się, że działanie fluoru polega na wytrącaniu kryształów CaF2 na powierzchni zębiny powodując zmniejszenie przepuszczalności zębiny i tym samym zmniejszenie jej wrażliwości (12, 13, 14, 15). Badania Ritter'a i współpracowników oceniające skuteczność działania lakierów fluorowych wykazały zmniejszenie nadwrażliwości zębiny już po jednej aplikacji utrzymujące się do 24 tygodni. Autorzy przypuszczają, że skuteczny efekt odwrażliwienia może utrzymywać się znacznie dłużej (16). Castillo i Milgrom wykazali w badaniach uwalnianie dużej ilości fluoru z 5% związku NaF przez 2 tygodnie po aplikacji, a także uwalnianie mniejszych ilości tego związku do 21 tygodni po leczeniu (17). Corona i współpracownicy porównywali skuteczność działania lakieru zawierającego 5% NaF i terapii laserowej w leczeniu nadwrażliwości zębiny. Wyniki ich badań świadczyły o skuteczności obu metod leczniczych, jednakże obserwacje kliniczne prowadzone były tylko przez 30 dni od leczenia (18).

Badania Cummins, Ayad i wsp. oraz Docino i wsp. wskazują na skuteczność preparatów zawierających aminokwas – argininę i węglan wapnia, które działając wspólnie uszczelniają otwarte kanaliki zębinowe i pomagają blokować transmisję bodźców ciepła, zimna, ciśnienia powietrza do receptorów odontoblastycznych. Arginina – naturalny aminokwas oraz wapń są naturalnymi składnikami śliny. Działają one wspólnie w celu zwiększenia naturalnych mechanizmów polegających na zamykaniu kanalików zębinowych przez odkładanie minerałów o budowie zbliżonej do zębiny w ich wnętrzu jak również na powierzchni zębiny – jako bogatej w wapń warstwy ochronnej. Podsumowując, istnieje wiele czynników wywołujących zwiększoną wrażliwość zębiny, co sprawia, że patologia ta występuje powszechnie w populacji i dotyka coraz większej liczby pacjentów. Z uwagi na fakt, że problem ten dotyczy w dużej mierze pacjentów z chorobami przyzębia konieczne są dalsze badania w celu wypracowania standardów postępowania przed i po leczeniu periodontologicznym, które pozwolą zapobiegać i skutecznie leczyć zwiększoną wrażliwość zębiny.

Wnioski

Pasta Colgate Total Advanced jest godna polecenia w leczeniu zwiększonej nadwrażliwości zębiny.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Onkologia dla stomatologów

Gnatofizjologia stomatologiczna

Podręcznik dla asystentek i higienistek stomatologicznych

Piśmiennictwo

1. Hollan GR et al.: Guidelines for the design and conduct of clinical trials on dentine hypersensitivity. J Clin Periodontol 1997; 24: 808-813. 2. Addy M: Etiology and clinical implications of dentine hypersensitivity. Dent Clin North Am 1990; 34: 503-514. 3. Uchida A et al.: Controlled clinical evaluation of a 10% strontium chloride dentifrice in treatment of dentin hypersensitivity following periodontal surgery. J Periodontol 1980; 51: 578-581. 4. Nishida M et al.: Hypersensitivity of the exposed root surfaces after surgical periodontal treatment. J Osaka Univ Dent Soc 1976; 16: 73-77. 5. Brännström M: The transmission and control of dentinal pain. In: Grossman Li, ed. Mechanism and control of pain. New York: Masson Publishing 1979; 15-35. 6. Brännström M, Astrom A: The hydrodynamics of dentin: its possible relationship to dental pain. Int Dent J 1972; 22: 219-227. 7. Chabanski MB et al.: Clinical evaluation of cervine dentine hypersensitivity in a population of patients referred to a specialist periodontology department: a pilot study. Jornal of Oral Rehabilitation 1997; 24: 666-672. 8. Hoyt WH, Bibby BG: Use of sodium fluoride for desensitizing dentin. JADA 1943; 30: 1372-1376. 9. Birang R et al.: Lasers Med Sci 2007; 22 (1): 21-24. 10. Braun A et al.: Quintessence Int 2007 Sep; 38 (8): 490-496. 11. Chomyszyn-Gajewska M: Zwiększona wrażliwość zębiny-współczesne poglądy na temat zapobiegania i leczenia. Dent Med Probl 2009; 46, 1. 12. Gangarosa LP Sr: Current strategies for dentistv-applied treatment in the management of hypersensitive dentin. Arch Oral Biol 1994; 39: 101S-106S. 13. Ehrlich J et al.: Residual fluoride concentrations and scanning electron microscopic examination of root surfaces of human teeth after topical application of fluoride in vivo. J Dent Res 1975; 54: 897-900. 14. Thrash W et al.: Effect of a fluoride solution on dentinal hypersensitivity. AM J Dent 1992; 5: 299-302. 15. Gaffar A: Treating hypersensitivity with fluoride varnishes. Compend Contin Educ Dent 1998; 19: 1088-1090. 16. Andre V. Ritter et al.: Treating cervical dentin hypersensitivity with fluoride varnish. J Am Dent Assoc 2006; 137, 7: 1013-1020. 17. Castillo JL, Milgrom P: Fluoride release from varnishes in two in vivo protocols JADA 2004; 135: 1696-1699. 18. Corona Sa et al.: Clinical evaluation of low-level laser therapy and fluoride varnish for treating cervical dentinal hypersensitivity. J Oral Rehabil 2003; 30: 1183-1189.

otrzymano: 2010-02-22
zaakceptowano do druku: 2010-04-14

Adres do korespondencji:
*Magdalena Dragan
Zakład Chorób Błon Śluzowych i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny
ul. Miodowa 18, 00-246 Warszawa
tel./fax: (22) 502-20-36
e-mail: sluzowki@am.edu.pl

Nowa Stomatologia 2/2010
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 2/2010:

- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt