Komentarz do artykułu „Leczenie przeciwpłytkowe w okresie okołooperacyjnym”

Z zainteresowaniem przeczytali?my artykuł zatytułowany: „Leczenie przeciwpłytkowe w okresie okołooperacyjnym” opublikowany w 2 numerze tegorocznego wydania czasopisma „Anestezjologia i Intensywna Terapia” [1]. Autorzy omawiajš w nim wpływ leków przeciwpłytkowych na ryzyko krwawień okołooperacyjnych, jak również problem monitorowania leczenia przeciwpłytkowego.

Artykuł ten zawiera wiele bardzo ważnych informacji i porusza niezwykle istotny temat – warto aby zapoznali się z nim przede wszystkim klinicy?ci zajmujšcy się chorymi w okresie okołooperacyjnym. Trudno nam jedynie zgodzić się z zawartym w artykule stwierdzeniem, iż złotym standardem w monitorowaniu funkcji płytek pozostaje tromboelastografia. Wydaje się, że jak dotšd nie ma jednej ustalonej metody monitorowania funkcji płytek krwi.

W ?lšskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu do oceny funkcji płytek krwi stosujemy agregometr optyczny i impedancyjny oraz aparat PFA-100, do naszej dyspozycji jest również tromboelastograf. „Złotym standardem” (jeżeli w ogóle można użyć takiego okre?lenia) pozostaje agregometria optyczna wprowadzona do laboratorium w latach sze?ćdziesištych ubiegłego stulecia [2]. Okre?la się jš tak, ponieważ pojawiła się jako pierwsza, nie jest ona jednak pod żadnym względem metodš referencyjnš. Jest to metoda do?ć kłopotliwa, wymaga jednorazowego pobrania względnie dużej ilo?ci krwi, długotrwałej preparatyki i wyszkolonego personelu laboratoryjnego do przeprowadzenia powtarzalnych pomiarów. Prostsza i szybsza w zastosowaniu jest metoda agregacji impedancyjnej wprowadzona w latach osiemdziesištych [3]. Obie wspomniane metody stosuje się jednak raczej w badaniach podstawowych. W zastosowaniu klinicznym swoje miejsce znajdujš raczej aparaty przyłóżkowe (tzw. point-of-care), wymagajšce jedynie niewielkiej ilo?ci pełnej krwi umieszczanej w specjalnie przygotowanej komorze pomiarowej. Pierwszym z szeroko stosowanych aparatów tego rodzaju było urzšdzenie o nazwie PFA-100, obecnie pojawiły się też kolejne takie jak VerifyNow, Cone-and-Plate(let) i inne [4].

Pomimo dużej różnorodno?ci aparatury pomiarowej, nadal brakuje odpowiedzi na pytanie, który z mierzonych parametrów (lub też który z aparatów) pozwala najdokładniej przewidzieć ryzyko krwawienia lub zakrzepicy u konkretnego chorego przyjmujšcego leki przeciwpłytkowe, poddawanego procedurom chirurgicznym czy też zabiegom w zakresie kardiologii inwazyjnej. Często zdarza się, iż podwyższona lub obniżona aktywno?ć płytek krwi w jednym badaniu nie znajduje potwierdzenia w innym te?cie, a wyniki badań uzyskiwane za pomocš różnych aparatów zwykle nie korelujš ze sobš. Z powodu tych nie?cisło?ci i braku standaryzacji badań, Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne nie zaleca rutynowego monitorowania efektów leczenia przeciwpłytkowego [5].

Na rynku krajowym dostępne sš też obecnie dwa systemy oceniajšce szybko?ć i siłę tworzšcego się zakrzepu; tromboelastograf firmy Haemoscope i tromboelastometr firmy Pentapharm. Zasada ich działania jest podobna, należy jednak zaznaczyć, że metody te zostały pierwotnie opracowane z my?lš o ocenie układu krzepnięcia jako cało?ci, ze szczególnym uwzględnieniem układu osoczowego, a nie funkcji płytek krwi. Dopiero kilka lat temu jedna z wymienionych firm wprowadziła modyfikację metody w celu wybiórczej i specyficznej oceny komponenty płytkowej zakrzepu stosujšc tzw. system mapowania płytkowego ( platelet mapping) [6]. Dostępne doniesienia literaturowe co do przydatno?ci tej metody w ocenie funkcji płytek krwi sš jednak jak dotšd nieliczne i jak można się było spodziewać w przypadku badań płytkowych – niejednoznaczne [7].

Na podstawie obecnego stanu wiedzy, jak również własnych do?wiadczeń, możemy stwierdzić, że żadna z istniejšcych metod monitorowania płytek krwi nie może być jeszcze uznana za standardowš. Sš one dopiero na poczštku swojego rozwoju i dlatego nie ma na razie wytycznych jak i kiedy oceniać funkcję płytek krwi, a także jak postępować z uzyskanym tak czy inaczej „wynikiem” badań płytkowych.