漏 Borgis - Post阷y Fitoterapii 2/2014, s. 63-66
*Anna K臋dzia1, Marta Zi贸艂kowska-Klinkosz1, Barbara Kocha艅ska2, Aida Kusiak3, Anna Wojtaszek-S艂omi艅ska4, Andrzej W. K臋dzia5
Aktywno艣膰 przeciwgrzybicza olejku ekaliptusowego (Oleum eucalypti)
Antifungal activity of eucalyptus oil (Oleum eucalypti
1Zak艂ad Mikrobiologii Jamy Ustnej, Katedra Mikrobiologii, Gda艅ski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Zak艂adu i Katedry: prof. dr hab. Anna K臋dzia
2Katedra i Zak艂ad Stomatologii Zachowawczej, Gda艅ski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry i Zak艂adu: dr hab. Barbara Kocha艅ska, prof. nadzw.
3Katedra i Zak艂ad Periodontologii i Chor贸b B艂ony 艢luzowej Jamy Ustnej, Gda艅ski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry i Zak艂adu: dr hab. Aida Kusiak, prof. nadzw.
4Zak艂ad Ortodoncji, Gda艅ski Uniwerystet Medyczny
Kierownik Zak艂adu: dr hab. Anna Wojtaszek-S艂omi艅ska
5Katedra Auksologii Klinicznej i Piel臋gniarstwa Pediatrycznego, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Kierownik Zak艂adu: dr hab. Andrzej W. K臋dzia
Summary
Eucalyptus globulus Lab. (Myrtaceae) was discovered on the Tasmania by French explores in 1972. It was one of the first eucalypt species to be formally described. Now cultivated in many other countries, including Australia, Brazil, Spain, Portugal, India, China and South Africa. The genus name of the tree comes from the Greek words “eu” (well), and “calyptus” (covered), and refers to its flowers that, in bud are covered with a cup-like membrane. Eucalyptus globulus is the main source of eucalyptus oil. The oil is colourless and has a quite characteristic smell. The principial constituents is 1,8-cineole. Other compounds found in the oil include cineole, α- and β-pinene, camphene. α-phellandrene, p-cymene, γ-terpinene, β-myrcene, limonene and aromadendrene. Eucalyptus oil has been used as a flavouring agents for mouth rinses, dentifrices, and for treatment of respiratory tract infection (in cold, bronchitis acute and chronic, pharyngitis and sinusitis). The main properties of eucalyptus oil include anti-inflammatory and antioxidant activity. Taken internally, oil has mucolytic and expectorant actions. Other external uses include treatment of acne, rheumatism, arthritis and as insecticide. Research data has demonstrated that the eucalyptus oil exhibited antimicrobial activities. The antibacterial activity of essential oil has been due to the constituents such as 1,8-cineole, camphene, p-cymene, α-pinene, γ-pinene, globulol and aromadendrene.
The sensitivity to eucalyptus oil of 34 strains yeastlike fungi isolated from patients with candidosis, denture and orthodontic wearers, respiratory tract infections and 5 reference strains were investigates. The susceptibility of Candida strains was determined by means plate dilution technique in Saboraud’s agar. The inoculum containing 105 CFU per spot was seeded with Steers replicator upon the surface of agar containing and without eucalyptus oil agar plates (the strains growth control). Incubation the agar plates was performed in aerobic conditions at 37°C for 24 hrs. The MIC was defined as the lowest concentrations of oil that completely inhibited growth of tested strains. The results showed, that the most susceptible to oil were strains from the genus of Candida guilliermondi and C. parapsilosis. The growth of all tested strains was inhibited by concentrations of 1.25 to 2.5 mg/ml. The lowest sensitive were the strains from genus C. tropicalis (MIC for 80% strains = 7.5 mg/ml). The eucalyptus oil showed moderate antifungal activity vs. the Candida strains (MIC in ranges 1.25-7.5 mg/ml).
Eukaliptus ga艂kowy (Eucalyptus globulus Lab., Myrtaceae) zosta艂 odkryty na Tasmanii przez francuskich badaczy wyspy w 1792 r. By艂 to pierwszy gatunek drzewa eukaliptusowego, kt贸re dok艂adnie opisano. Eukaliptus ro艣nie tak偶e na terenie Australii, Brazylii, Hiszpanii, Portugalii, Indii, Chin i Po艂udniowej Afryki. Nazwa rodzaju drzewa wywodzi si臋 od greckich s艂贸w „eu” (dobrze) i „calyptus” (pokryty) i nawi膮zuje do wygl膮du p膮k贸w kwiatowych. Otrzymywany z li艣ci tego drzewa olejek eteryczny jest bezbarwny i posiada silny, charakterystyczny zapach. Dominuj膮cym sk艂adnikiem olejku jest 1,8-cyneol (eukaliptol). Jego zawarto艣膰 zale偶y od miejsca pochodzenia olejku i wynosi od 70 do 85%. W艣r贸d sk艂adnik贸w s膮 te偶 obecne zwi膮zki tj. cyneol, α- i β-pinen, kamfen, α-felandren, p-cymen, γ-terpinen, β-myrcen, limonen i aromadendren (1-7). Ze wzgl臋du na swoje r贸偶ne w艂a艣ciwo艣ci olejek eukaliptusowy jest stosowany w preparatach do u偶ytku wewn臋trznego i zewn臋trznego. Wykazuje dzia艂anie przeciwzapalne i przeciwutleniaj膮ce. Jest dodawany do preparat贸w wykorzystywanych do codziennej higieny jamy ustnej (p艂yny do p艂ukania, pasty do z臋b贸w). Ponadto dzi臋ki zdolno艣ciom do up艂ynniania wydzieliny i dzia艂aniu wykrztu艣nemu jest stosowany w leczeniu zaka偶e艅 dr贸g oddechowych (grypa, zapalenie zatok obocznych nosa, krtani i gard艂a) (3, 5, 8-13). Zewn臋trznie, olejek wykorzystywany jest w terapii niekt贸rych chor贸b sk贸ry (tr膮dzik), reumatyzmie i artretyzmie (4, 10, 14-16). U偶ywany jest te偶 jako 艣rodek przeciw insektom (13, 17, 18). Przeprowadzone badania wykaza艂y, 偶e niekt贸re zwi膮zki wyst臋puj膮ce w olejku eterycznym dzia艂aj膮 przeciwdrobnoustrojowo (2-6, 14, 19-36). Nale偶膮 do nich mi臋dzy innymi 1,8-cyneol, α-pinen, kamfen, globulol, limonen, p-cymen, γ-terpinen i aromadendren (2, 15, 17, 30-32). Opisano dzia艂anie olejku eukaliptusowego wobec grzyb贸w dro偶d偶opodobnych i ple艣niowych (3, 4, 15, 30, 31, 33, 34, 36-44). Jednak nie wszystkie badania potwierdzi艂y jego dzia艂anie przeciwgrzybicze (30, 33, 42-44).
Cel pracy
Celem pracy by艂a ocena wra偶liwo艣ci na olejek eukaliptusowy grzyb贸w dro偶d偶opodobnych wyizolowanych z r贸偶nych zaka偶e艅.
Materia艂 i metody
Grzyby dro偶d偶opodobne zosta艂y wyhodowane z jamy ustnej pacjent贸w z kandydoz膮, u偶ytkuj膮cych protezy z臋bowe i aparaty ortodontyczne oraz z zaka偶eniami w obr臋bie dr贸g oddechowych. Materia艂y by艂y posiewane na pod艂o偶e Sabourauda. Inkubacj臋 prowadzono w temp. 37°C przez 24-48 godzin w warunkach tlenowych. Wyhodowane szczepy grzyb贸w dro偶d偶opodobnych zosta艂y zidentyfikowane na podstawie morfologii kom贸rek, wygl膮du kolonii na pod艂o偶u chromogennym (CHROMagar Candida (BioRad), cech biochemicznych (20C AUX Bio Merieux) oraz zdolno艣ci do filamentacji i wytwarzania chlamydospor.
Wyizolowane 34 szczepy grzyb贸w dro偶d偶opodobnych nale偶a艂y do nast臋puj膮cych gatunk贸w: C. albicans (11 szczep贸w), C. glabrata (2), C. guilliermondii (2), C. kefyr (2), C. krusei (5), C. lusitaniae (2), C. parapsilosis (3), C. tropicalis (5) i C. utilis (2). Do bada艅 w艂膮czono te偶 5 szczep贸w wzorcowych z gatunk贸w: C. albicans ATCC 90028, C. glabrata ATCC 66032, C. krusei ATCC 14243, C. parapsilosis ATCC 22019 i C. tropicalis ATCC 750.
Wra偶liwo艣膰 (MIC) wymienionych powy偶ej szczep贸w na olejek eukaliptusowy (Semifarm, Gda艅sk ) oznaczono metod膮 seryjnych rozcie艅cze艅 w agarze Sabourauda. Najpierw 100 mg olejku rozpuszczono w 1 ml DMSO (Serva). Dalsze rozcie艅czenia by艂y wykonywane w ja艂owej wodzie destylowanej. Do bada艅 u偶yto st臋偶e艅 od 1,25 do 10,0 mg/ml. Zawiesin臋 zawieraj膮c膮 105 drobnoustroj贸w (CFU ) na kropl臋 nanoszono aparatem Steersa na pod艂o偶e zawieraj膮ce odpowiednie rozcie艅czenie olejku i bez olejku (kontrola wzrostu szczep贸w). Nast臋pnie pod艂o偶a inkubowano w warunkach tlenowych w temp. 37°C przez 24 godziny. Za najmniejsze st臋偶enie olejku eukaliptusowego hamuj膮ce wzrost badanych grzyb贸w dro偶d偶opodobnych (MIC) uznano takie, kt贸re ca艂kowicie hamowa艂o ich wzrost.
Wyniki i dyskusja
Uzyskane wyniki bada艅 wra偶liwo艣ci na olejek eukaliptusowy szczep贸w grzyb贸w dro偶d偶opodobnych z rodzaju Candida wyhodowanych z materia艂贸w pobranych od pacjent贸w zebrano tabeli 1, a wra偶liwo艣膰 szczep贸w wzorcowych w tabeli 2.
Tabela 1. Wra偶liwo艣膰 grzyb贸w dro偶d偶opodobnych na olejek eukaliptusowy
Grzyby dro偶d偶opodobneLiczba szczep贸wNajmniejsze st臋偶enie hamuj膮ce MIC (mg/ml)
10,07,55,02,51,25
Candida albicans11  542
Candida glabrata2  11 
Candida guilliermondii2   11
Candida kefyr2 1 1 
Candida krusei5 221 
Candida lusitaniae2   2 
Candida parapsilosis3   21
Candida tropicalis5 4  1
Candida utilis2   2 
Grzyby Candida og贸艂em34 78145
Tabela 2. Wra偶liwo艣膰 5 szczep贸w wzorcowych grzyb贸w dro偶d偶opodobnych na olejek eukaliptusowy.
Grzyby dro偶d偶opodobneLiczba szczep贸wNajmniejsze st臋偶enie hamuj膮ce MIC (mg/ml)
10,07,55,02,51,25
Candida albicans ATCC 900281  1  
Candida glabrata ATCC 600321  1  
Candida krusei ATCC 14243 1 1   
Candida parapsilosis ATCC 220191   1 
Candida tropicalis ATCC 7501  1  
Wzrost wszystkich testowanych grzyb贸w by艂 hamowany przez badany olejek eteryczny w st臋偶eniach od 1,25 do 7,5 mg/ml. Najwi臋ksz膮 aktywno艣膰 olejek wykaza艂 wobec szczep贸w z gatunku C. guilliermondii i C. parapsilosis. Ich wzrost by艂 hamowany w zakresie st臋偶e艅 1,25-2,5 mg/ml. Kolejne szczepy, w tym nale偶膮ce do gatunku C. lusitaniae i C. utilis, wykaza艂y wra偶liwo艣膰 na st臋偶enie wynosz膮ce 2,5 mg/ml, a C. glabrata na st臋偶enie 2,5-5,0 mg/ml. Najliczniejsze w tych badaniach, szczepy z gatunku C. albicans, charakteryzowa艂y si臋 znaczn膮 wra偶liwo艣ci膮 na olejek eukaliptusowy. Wzrost 6 (55%) szczep贸w by艂 hamowany w st臋偶eniach 1,25-2,5 mg/ml, a pozosta艂ych 5 (45%) w st臋偶eniu wynosz膮cym 5,0 mg/ml. Najmniejsz膮 aktywno艣膰 olejek wykaza艂 wobec szczep贸w z gatunku C. tropicalis. Wzrost 80% tych szczep贸w by艂 hamowany w st臋偶eniu wynosz膮cym 7,5 mg/ml.
Z bada艅 oceniaj膮cych przewciwgrzybicze dzia艂anie olejku eukaliptusowego wynika, 偶e grzyby dro偶d偶opodobne i ple艣niowe wykazywa艂y zr贸偶nicowan膮 wra偶liwo艣膰. W do艣wiadczeniach przeprowadzonych przez Damianovic-Vratnica i wsp. (4) wynika, 偶e szczepy z gatunku C. albicans by艂y wysoce wra偶liwe na olejek (metoda kr膮偶kowo-dyfuzyjna). Ich wzrost by艂 hamowany przez st臋偶enia wynosz膮ce 3-30 μl. Inni autorzy wykorzystuj膮c tak偶e metod臋 kr膮偶kowo-dyfuzyjn膮 do oceny wra偶liwo艣ci szczep贸w grzyb贸w wykazali dzia艂anie olejku eukaliptusowego wobec szczep贸w z gatunku C. albicans (31, 33, 36, 39). W艣r贸d 3 szczep贸w z gatunku C. albicans ocenianych przez Skrobonja i wsp. (33), jeden szczep by艂 oporny na testowany olejek.
Do oceny wra偶liwo艣ci grzyb贸w dro偶d偶opodobnych niekt贸rzy autorzy (15, 37, 38, 45) wykorzystali metod臋 seryjnych rozcie艅cze艅 (MIC). Szczep C. albicans, kt贸ry bada艂 Sacchetti i wsp. (38) wykaza艂 wysok膮 wra偶liwo艣膰 na olejek eukaliptusowy (MIC = 0,08 mg/ml). Podobn膮 aktywno艣ci膮 charakteryzowa艂 si臋 olejek eteryczny testowany przez Morrisa i wsp. (37). Badany przez tych autor贸w szczep C. albicans okaza艂 si臋 wra偶liwy na st臋偶enie = 1,0 mg/ml. Niekt贸re, oceniane przez nas szczepy grzyb贸w) dro偶d偶opodobnych, w tym z gatunku C. albicans (2 szczepy), C. guilliermondii (1 szczep), C. parapsilosis (1 szczep) i C. tropicalis (1 szczep) wykaza艂y zbli偶on膮 do powy偶szej wra偶liwo艣膰 na olejek eukaliptusowy (MIC = 1,25 mg/ml). Natomiast olejek wykaza艂 ni偶sz膮 aktywno艣膰 wobec szczep贸w, kt贸re badali Hendry i wsp. (15) oraz Hajji i wsp. (45). Wra偶liwo艣膰 szczep贸w z gatunku C. albicans wynosi艂a odpowiednio 8 mg/ml i 4 mg/ml. W naszych badaniach wzrost niekt贸rych szczep贸w, w tym z gatunku C. albicans (5 szczep贸w), C. glabrata (1 szczep) i C. krusei (2 szczepy) by艂 hamowany przez st臋偶enie wy偶sze, wynosz膮ce 5 mg/ml. Ponadto szczepy grzyb贸w z gatunku C. kefyr (1 szczep), C. krusei (2 szczepy) i C. tropicalis (4 szczepy) by艂y wra偶liwe na olejek eukaliptusowy w st臋偶eniu = 7,5 mg/ml.
Wnioski
Olejek eukaliptusowy wykaza艂 umiarkowan膮 aktywno艣膰 wobec ocenianych szczep贸w grzyb贸w dro偶d偶opodobnych z rodzaju Candida.
Najwi臋ksz膮 wra偶liwo艣膰 na olejek wykaza艂y szczepy z gatunku C. guilliermondii i C. parapsilosis.
Najmniej aktywny by艂 testowany olejek wobec szczep贸w z gatunku C. tropicalis.
Pi艣miennictwo
1. Jurgens UR, Stober M, Velter H. Inhibition of cytokine production and arachidonic acid metabolism by eucalyptol (1,8-cineole) in human blood monocytes in vitro. Eur J Med Res 1998; 3:508-10.
2. Bosnic T, Softic D, Grujic-Vasic J. Antimicrobial activity of some essential oils and major constituents of essential oils. Acta Med Acad 2006; 35:19-22. 3. Sadlon AE, Lamson DW. Immune-modifing and antimicrobial effects of eucalyptus oil and simple inhalation devices. Altern Med Rev 2010; 15(1):33-47. 4. Damjanovic-Vratnica B, Davkov T, Sukovic D i wsp. Antimicrobial effect of essential oil isolated from Eucalyptus globulus Labill. From Montenegro. Czech J Tood Sci 2011; 29(3):277-84. 5. Balacs T. Cineole-rich-eucalyptus. Int J Aromather 1997; 8(2):15-21. 6. Mulyaningsih S, Sporer F, Reichling J i wsp. Antibacterial activity of essential oils from Eucalyptus and selected components against multidrug-resistant bacterial pathogens. Pharm Biol 2011; 49(9):893-9. 7. Greviev M. A Modern Herbal. Dover Publications, Inc. New York 1979. 8. Makowska M, Alkiewicz J. Leki ro艣linne w leczeniu wybranych schorze艅 dr贸g oddechowych. Post Fitoter 2000; 3:38-41. 9. Szumny D, Szypu艂a E, Szyd艂owski M i wsp. Leki ro艣linne stosowane w chorobach uk艂adu oddechowego. Dent Med Probl 2007; 44(4):507-15. 10. Bhatt D, Sacchan AK, Jain S i wsp. Studies on inhibitory effect of Eucalyptus oil on sebaceous glands for the manegament of acne. Ind J Nat Prod Res 1011; 2(3):345-49. 11. Sienkiewicz M, Denys A. Dzia艂anie terapeutyczne olejk贸w eterycznych. Acta Clin Morph 2008; 11(1):34-41. 12. Ciuman RR. Phytopterapeutic and naturopathic adjuvant therapies in otorhinolaryngol. 2012; 269:389-97. 13. Lamiri A, Lhaloui S, Benjilali B. i wsp. Insecticidal effect of essential oils against Hessian fly, Mayetiola destruktor (Say). Fild Crops Res 2001; 71:9-15. 14. Bachir RG, Benali A. Antibacterial activity of the essential oils from the leaves of Eucalyptus globulus against Escherichia coli and Staphylococcus aureus. Assian Pac J Trop Biomed 2012; 2(9);739-43. 15. Hendry WR, Worthington T, Conway i wsp. Antimicrobial efficacy of eucalyptus oil and 1,8-cineole alone and in combination with chlorhexidine digluconate against microorganisms grown in planctonic and biofilm cultures. J Antimicrob Chemother 2009; 64:1219-25. 16. K臋dzia A, Kocha艅ska B, Kusiak A i wsp. Ocena dzia艂ania olejku eukaliptusowego na bakterie tlenowe. Post Fitoter 2010; 4:187-90. 17. Yang YC, Lee HS, Clark JM i wsp. Insecticidal activity of plant essentials oils against Pediculus hunmanus capitis (Anoplura: Pediculidae). J Med Entomol 2004; 41:699-704. 18. Park IK, Choi KS, Kim DH i wsp. Fumigant activity of plant essential oils and components from horseradish (Armoracia rusticana), anise (Pimpinella anisum) and garlic (Allium sativum) against Lycoriella ingenue (Diptera: Sciariadae) Pest Manage Sci 2006; 62:723-8. 19. Cimanga K, Kambu K, Tona L i wsp. Correlation between chemical composition and antibacterial activity of essential oils of some aromatic medicinal growing in the Democratic Republic of Congo. J Ethnopharmacol 2002; 79:213-20. 20. Yuvneet R, Navneet K, Deepa A i wsp. Phytochemical analysis and antimicrobial activity of methanolic extract of Eucalyptus globulus. J Microbiol Biotechn Res 2013; 3(2):77-82. 21. Sartorelli P, Marquioreto AD, Amaral-Bardi A i wsp. Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oils from two species of Eucalyptus. Phytopter Res 2007; 21:231-3. 22. Ghalem BR, Mohamed B. Antibacterial activity of leaf essential oils of Eucalyptus globulus and Eucalyptus camaldulensis. Afric J Pharm Pharmacol 2008; 2(10):211-5. 23. Bachheti RK, Jashi A, Singh A. Oil content variation of antimicrobial activity of Eucalyptus leaves oils of three different species of Dehradun, Uttarakhand, India. Int J Chem Techn Res 2011; 3(2):625-8. 24. Cermelli C, Fabio A, Fabio G i wsp. Effect of Eucalyptus essential oil on respiratory bacteria and viruses. Curr Microbiol. 2008; 56(1):89-92. 25. Tyagi AK, Malik A. Antimicrobial potential and chemical composition of Eucalyptus globulus oil in liquid and vapour phase against food spoilage microorganisms. Food Chem 2011; 126:228-35. 26. Djenane D, Yanguela J, Amrouche T i wsp. Chemical composition and antimicrobial effect of essential oils of Eucalyptus globulus, Myrtus communis and Satureja hortensis against Escherichia coli 0157:H7 and Staphylococcus aureus in minced beef. Food Sci Technol Int 2011; 17(6):505-15. 27. Fabio A, Cermelli C, Fabio G i wsp. Screening of the antibacterial effects of a variety of essential oils on microorganisms responsible for respiratory infections. Phytoter Res 2007; 21:374-7. 28. Lee J, Lee JS. Chemical composition and antifungal activity of plant essential oils against Malassesia furfur. Kor J Microbiol Biotechnol 2010; 38(3):315-21. 29. Vidya TJ, Vidya P. Antimocrobial activity of Scavon Vet Cream. Veterin. 2000; 24:16-20. 30. El-Zemity SR, Ahmed SM. Antifungal activity of some essential oils and their major chemical constituents against phytopathogenic fungi. J Pest Con Environ Sci 2005; 31(1):61-72. 31. Janssen AM, Chin NLJ, Scheffer JJC i wsp. Screening for antimicrobial activity of some essential oils by the overlay technique. Pharm Weekblad Sci Ed 1986; 8:289-92. 32. Chandhari LKD, Jawale BA, Sharma S i wsp. Antimicrobial activity of commercially available essential oils against Streptococcus mutans. J Contemp Dent Pract 2012; 13(1):71-4. 33. Skrobonja JR, Delic DN, Karaman MA i wsp. Antifungal properties of Foeniculum vulgare, Carum carvi and Eucalyptus sp. essential oils against Candida albicans strains. J Nat Sci Matica Serpska Novi Sad 2013; 124:195-202. 34. Kalemba D, Kunicka A. Antibacterial and antifungal properties of essential oils. Curr Med Chem 2003; 10:813-29. 35. Tohidpour A, Sattari M, Omidbaigi R i wsp. Antibacterial effect of essential oils from two medicinal plants against methicillin resistant Staphylococcus aureus (MRSA). Phytomed 2010; 17(2):142-45. 36. Armando CC, Rhama HY. Evaluation of the yield and the antimicrobial activity of the essential oils from: Eucalyptus globulus, Cymbopogon citratus and Rosmarinus officinalis in Mbarara District (Uganda). Rev Colombiana Scienc Anim 2009; 1(2):240-9. 37. Morris JA, Khettry A, Seitz EW. Antimicrobial activity of aroma chemicals and essential oils. J Am Oil Chem Soc 1979; 56:595-603. 38. Sacchetti G, Marietti S, Muzzoli M i wsp. Comparative evaluation of 11 essential oils of different origin as functional antioxidant, antiradicals and antimicrobials in food. Food Chem 2005; 91:621-32. 39. Dixit A, Rohilla A, Dixit J i wsp. Antimicrobial activity of volatile oil of Eucalyptus globulus Labill. Int J Adv Pharm Biol Chem 2014: 3(2):384-87. 40. Bansod S, Rai M. Antifungal activity of essential oils from Indian medical plants against human pathogenic Aspergillus fumigatus. World J Med Sci 2008; 3(2):81-8. 41. Hadizadeh I, Peivastegan B, Hamzehzarghani H. Antifungal activity of essential oils from some medicinal plants of Iran against Alternaria alternate. Am J Appl Sci 2009; 6(5):857-61. 42. Shirurkar D, Wahegaonkar NK. Antifungal activity of selected plant derived oils and some fungicides against seed borne fungi of maize. Eur J Exo Biol 2012; 2(5):1693-6. 43. Lee JH, Lee JS. Inhibitory effect of plant essential oils on Malassezia pachydermatis. J Appl Biol Chem 2010; 53(3):184-8. 44. Inoue S, Uchida K, Abe S. Vapor activity of 72 essential oils against Trichophyton mentagrophytes. J Infect Chemother 2006; 12:210-6. 45. Hajji F, Fkih-Tetaouani S, Tantaoui-Elaraki A. Antimicrobial activity of twenty-one Eucalyptus essential oils. Fitoter 1993; 64:71-7.
otrzymano: 2014-06-03
zaakceptowano do druku: 2014-06-10

Adres do korespondencji:
*prof. dr hab. Anna K臋dzia
Zak艂ad Mikrobiologii Jamy Ustnej, Katedra Mikrobiologii Gda艅ski Uniwersytet Medyczny
ul. Do Studzienki 38, 80-227 Gda艅sk
tel.: +48 (58) 349-21-85
e-mail: anak@gumed.edu.pl

Post阷y Fitoterapii 2/2014
Strona internetowa czasopisma Post阷y Fitoterapii