Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 3/2018, s. 116-120 | DOI: 10.25121/NS.2018.23.3.116
*Magda Sobczyk, Tomasz Godlewski
Możliwości zastosowania endokoron w leczeniu protetycznym
The possibility of application of endocrowns in prosthetic treatment
Katedra Protetyki Stomatologicznej, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry: prof. dr hab. n. med. Elżbieta Mierzwińska-Nastalska
Streszczenie
Zęby po leczeniu endodontycznym ulegają osłabieniu i są bardziej narażone na wystąpienie powikłań. Odbudowa protetyczna powinna więc wzmocnić pozostałe struktury oraz zapewnić długoterminowość przeprowadzonego leczenia. Endokorona jest rodzajem monolitycznego uzupełnienia wykorzystującego siłę wiązania adhezyjnego oraz mechaniczną retencję. Wskazaniem do leczenia z zastosowaniem endokoron jest najczęściej odbudowa zębów trzonowych z martwą miazgą. Dyskusyjne jest, czy zęby przedtrzonowe w związku ze swoją budową powinny być odbudowywane bez wykorzystania wkładu. Endokorona jest uzupełnieniem stosowanym również w odbudowie zębów z niskimi koronami oraz zębów z krótkimi korzeniami i zobliterowanymi kanałami. Do najczęściej wymienianych zalet zaliczyć należy prostą procedurę oraz krótki czas wykonania w porównaniu do odbudowy klasycznej, niższe koszty, zadowalającą estetykę, redukcję naprężeń, oszczędne opracowanie tkanek czy mniejszą liczbę powikłań. Głównymi wadami z kolei są możliwość odcementowania oraz złamania zęba. Najczęściej wykorzystywanymi materiałami w wykonawstwie endokoron są kompozyt i ceramika szklana. W świetle wyżej wymienionych zalet, potwierdzonych badaniami klinicznymi, endokorona wydaje się być dobrą alternatywą dla klasycznej odbudowy zębów po leczeniu endodontycznym za pomocą wkładów koronowo-korzeniowych i koron.
Summary
After root canal treatment, teeth are weakened and more prone to failure. Prosthetic reconstruction of these teeth should strengthen the remaining structure and ensure the long-term effect of the treatment. An endocrown is a monolithic restoration, which use adhesion and mechanical retention. Most often, it is used during the reconstruction of the non-vital molars. It is debatable whether the premolars due to its structure should be rebuilt without the use of post. An endocrown is also used in reconstruction of teeth with low crowns and with short, obliterated root canals. The main advantages of it are a simple procedure, shorter treatment protocol compared to the classic reconstruction, lower costs, satisfactory aesthetics, reduction of stress, minimal invasive preparation or a smaller number of complications. Most frequently mentioned drawbacks are the possibility of fracture of the tooth and debonding of reconstruction. Most commonly used materials in performing endocrowns are composite and glass ceramics. According to the advantages and clinical trials, endocrowns seem to be a good alternative to the classic restorations after endodontic treatment using posts and crowns.
Zęby pozbawione żywej miazgi i możliwości ich odbudowy stanowią źródło licznych badań i są tematem wielu artykułów. Klinicyści na podstawie swojej praktyki niejednokrotnie przekonali się, iż ząb po leczeniu endodontycznym różni się wytrzymałością od zęba nieleczonego i jest bardziej narażony na złamanie, stąd też poszukuje się optymalnego rozwiązania ochraniającego pozostające tkanki przed ewentualnymi powikłaniami. Przyczyny pogorszenia właściwości mechanicznych zębów leczonych kanałowo są związane m.in. z osłabieniem pozostałych struktur w następstwie utraty twardych tkanek zęba (1). Utrata dwóch listewek brzeżnych podczas preparacji ubytku prowadzi do zmniejszenia wytrzymałości zęba o 63%, przy czym wykonanie samego dostępu endodontycznego w zdrowym, wcześniej nieleczonym zębie osłabia go w zaledwie 5% (2). Ogromne znaczenie ma również zachowanie twardych tkanek co najmniej 1 mm powyżej szyjki zęba, stanowiące tzw. ferrule effect – efekt obręczy, zwiększając tym samym odporność zęba na złamanie (3). Dodatkowo do osłabienia zęba przyczyniają się zmiany fizyczne zachodzące w zębinie w związku z jej dehydratacją (zębina odwodniona staje się krucha) – dochodzi do utraty 14% pierwotnej wytrzymałości oraz priorecepcji prowadzącej do braku kontroli nad generowanymi siłami (1, 2). Prawidłowa odbudowa leczonego kanałowo zęba stanowi więc element warunkujący późniejszy sukces terapeutyczny. Podejmując decyzję o rodzaju odbudowy, należy wziąć pod uwagę szereg czynników: ilość pozostałych struktur zęba, położenie zęba w łuku, generowane siły okluzyjne czy aspekt estetyczny (4, 5). Do niedawna leczeniem z wyboru była odbudowa z zastosowaniem wkładu koronowo-korzeniowego i korony (6). Dopiero wprowadzenie technik adhezyjnych pozwoliło wykorzystać siłę wiązania (mikroretencja) bez konieczności zapewnienia retencji mechanicznej przyszłemu uzupełnieniu (makroretencja) (7, 8). Jest to w zgodzie ze współczesną koncepcją techniki minimalnie inwazyjnej, zakładającej jak najmniejszą ingerencję w strukturę zęba z jednoczesnym zachowaniem maksymalnej ilości pozostających tkanek (9). Neumann stworzył klasyfikację ubytków zębów leczonych endodontycznie i koncepcję terapeutyczną (10). Uwzględniając powyższy schemat, sytuacją kliniczną, w której rozważać należy wykonanie endokorony lub wkładu koronowo-korzeniowego, są ubytki z zachowaniem jednej ściany zęba lub z ich całkowitym brakiem. Endokorona jest monolitycznym, cementowanym adhezyjnie uzupełnieniem (11). Właśnie dzięki możliwości mikroretencji endokorona stała się alternatywą w leczeniu protetycznym zębów leczonych kanałowo. Umożliwia ona odbudowę zęba bez konieczności zastosowania wkładu koronowo-korzeniowego (12).
Technika preparacji
W pierwszej kolejności należy zredukować wysokość powierzchni okluzyjnej wynoszącą minimum 2 mm w celu uzyskania optymalnej ilości miejsca dla przyszłej endokorony. Ściany zęba cieńsze niż 2 mm powinny zostać zredukowane. Brzeg preparacji powinien znajdować się naddziąsłowo. W niektórych sytuacjach klinicznych możliwe jest umieszczenie brzegu preparacji dodziąsłowo z zachowaniem zasady, iż nachylenie pomiędzy preparacją nadziąsłową i dodziąsłową nie może wynosić więcej niż 60°. Komorę zęba należy opracować tak, by wyeliminować wszelkie podcienie, a głębokość komory powinna wynosić minimum 3 mm. Dodatkową retencję zapewnić można poprzez usunięcie ze światła kanału gutaperki na głębokości nie większej niż 2 mm. Tak przygotowany ząb należy wypolerować wiertłem o drobnym nasypie (11). Pomimo wytycznych dotyczących odpowiedniego przygotowania zęba, w dostępnym piśmiennictwie znaleźć można opisy przypadków, w których zęby niespełniające powyższych kryteriów zostały z powodzeniem odbudowane endokoroną. Biacchi i wsp. opisują w swoim artykule przypadek pierwszego zęba trzonowego dolnego ze znaczną utratą twardych tkanek zęba, odłamaną ścianką policzkową, szeroką, lecz niewystarczająco głęboką komorą oraz zachowaną ścianką językową. Pomimo iż brzeg preparacji nie obejmował na całym swoim obwodzie szkliwa, ząb odbudowano endokoroną wykonaną z ceramiki wzmocnionej leucytem. Po 3 latach stwierdzono szczelną odbudowę oraz zdrowe przyzębie (7). Podczas planowania leczenia należy mieć na uwadze wytyczne, jednakże jak pokazuje powyższy przykład, nie w każdym przypadku niespełnienie wszystkich kryteriów będzie decydowało o dyskwalifikacji zęba. Duże znaczenie w doborze postępowania ma doświadczenie klinicysty.
Wskazania
Najszersze zastosowanie znalazły endokorony w przypadku zębów trzonowych z martwą miazgą. Wielu autorów potwierdza, iż spośród wszystkich grup zębów, zęby trzonowe pozwalają uzyskać najlepsze warunki dla utrzymania takiego uzupełnienia (11-14). Anatomia tych zębów pozwala dodatkowo uzyskać mechaniczną retencję poprzez zakotwiczenie w komorze miazgi, wykorzystując jej wielkość oraz ujścia kanałów korzeniowych (13). Ponadto szerokość zębów trzonowych sprawia, iż siły przykładane do guzków zęba mają dłuższe ramię w porównaniu do węższych zębów przedtrzonowych. W rezultacie działające siły wyważające mają mniejszą wartość w przypadku zębów trzonowych (14).
Lin i wsp. oceniali w swojej pracy ryzyko niepowodzenia odbudowy zębów przedtrzonowych leczonych kanałowo z zastosowaniem endokorony oraz korony. Otrzymane wyniki wykazały podobne ryzyko niepowodzenia w obu przypadkach, stanowiąc tym samym podstawę do stwierdzenia, iż endokorona w prawidłowych warunkach zwarciowych może być zastosowana do odbudowy zębów przedtrzonowych (8). Jednakże zęby te posiadają mniejszą powierzchnię łączenia adhezyjnego oraz wyższą koronę wpływającą niekorzystnie na właściwości mechaniczne (12, 13). Dodatkowo wartość działającej siły wyważającej jest większa, o czym wspomniano wcześniej. Na zęby przedtrzonowe działać mogą również dodatkowe siły w przypadku prowadzenia grupowego, o czym również należy pamiętać podczas planowania leczenia (5). Większość autorów uznaje, iż zęby przedtrzonowe powinny zostać zaopatrzone wkładem, aby zmniejszyć ryzyko ewentualnych powikłań (5, 13). Brak jest jednak jednoznacznego stanowiska w tej kwestii. Endokorona stanowi również alternatywę, a nawet metodę z wyboru w odbudowie zębów z niskimi koronami (kiedy brakuje miejsca na klasyczną odbudowę wkładem koronowo-korzeniowym i koroną) oraz dla zębów z krótkimi korzeniami i zobliterowanymi kanałami, gdy nie ma możliwości wykonania wkładu (7).
Przeciwwskazania
Mając na uwadze wcześniej opisane zasady preparacji oraz mechanizmy retencji – brak możliwości zastosowania wiązania adhezyjnego, głębokość komory mniejsza niż 3 mm, ściany zęba na obwodzie węższe niż 2 mm – stanowią one przeciwwskazanie do wykonania endokorony. Dodatkowo, jeżeli w badaniu stwierdza się czynniki wskazujące na przeciążenia zgryzowe czy parafunkcje, konieczne jest odbudowanie zęba dodatkowo wkładem koronowo-korzeniowym (15).
Zalety

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Gulabivala K, Ng Y-L: Endodontics. The restorative-endo interface. Elsevier, China 2014: 334-360.
2. Żarow M, D’Arcangelo C, Filippe LA et al.: Endoprotetyka. Przewodnik dla praktyki. Wydawnictwo Kwintesencja, Warszawa 2013: 2-27.
3. Sorensen JA, Engelman MJ: Ferrule design and fracture resistance of endodontically treated teeth. J Prosthet Dent 1990; 63: 529-536.
4. Ploumaki A, Bilkhair A, Tuna T et al.: Success rate of prosthetic restorations on endodontically treated teeth: a systematic review after 6 years. J Oral Rehabil 2013; 40: 618-630.
5. Rumińska M, Zarzecka J: Współczesne metody odbudowy protetycznej zębów leczonych kanałowo – przegląd piśmiennictwa. Implantoprotetyka 2007; 7(3): 33-36.
6. Salehrabi R, Rotstein I: Endodontic treatment outcomes in a large patient population in the USA: an epidemiological study. J Endod 2004; 30: 846-850.
7. Biacchi GR, Mello B, Basting RT: The Endocrown: An alternative approach for restoring extensively damaged molars. J Eesthet Restor Dent 2013; 25(6): 383-390.
8. Lin Ch-L, Chang Y-H, Chang Ch-Y et al.: Finite element and Weibull analyses to estimate failure risks in the ceramic endocrown and classical crown for endodontically treated maxillary premolar. Eur J Oral Sci 2010; 118: 87-93.
9. Hasan I, Frentzen M, Utz K-H et al.: Finite element analysis of adhesive endo-crowns of molars at different height levels buccally applied load. J Dent Biomech 2012; 3: 1758736012455421.
10. Neumann M: Kiedy wskazane są wkłady koronowo-korzeniowe – klasyfikacja i koncepcja terapeutyczna. Quintessence Lek Stom 2003; 6: 327-334.
11. Fages M, Bennasar B: The endocrown: A different type of All-Ceramic reconstruction for molars. J Can Dent Assoc 2013; 79: d140.
12. Biacchi GR, Basting RT: Comparison of fracture strength of endocrowns and glass fiber post-retained conventional crowns. Oper Dent 2012; 37(2): 130-136.
13. Żarow M, Steinder J: Strategie odbudowy zębów bocznych po leczeniu endodontycznym na podstawie przypadku klinicznego. Annales Academiae Medicae Stetinensis Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 2009; 55(2): 53-58.
14. Dejak B: Analiza metodą elementów skończonych wytężenia i zespolenia z tkankami ceramicznych endokoron w zębach trzonowych. Protet Stomatol 2008; LVIII(3): 151-161.
15. Roopak BC, Mohan TN, Shamina P et al.: Restoration of endodontically treated molars using All Ceramic Endocrowns. Hindawi Publishing Corporation 2013; ID 210763.
16. Dietsch D, Duc O, Kreji I, Sadan A: Biomechanical considerations for the restoration of endodonticaly treated teeth: a systematic review of the literature, part II (evaluation of fatigue behavior, interfaces and in vivo studies). Quintessence Int 2008; 39(2): 117-126.
17. Konarska-Matysiak D, Dejak B: Porównanie odporności na złamanie zębów odbudowanych endokoronami i wkładami koronowo-korzeniowymi kompozytowymi wzmacnianymi włóknami szklanymi – badanie in vitro. Protet Stomatol 2015; LXV(6): 509-517.
18. Mehl A, Kunzelmann K, Folwaczny M, Hickel R: Stabilization effects of CAD/CAM ceramic restorations in extended MOD cavities. J Adhes Dent 2004; 6(3): 239-245.
19. Frankenberger R: Technika adhezyjna 2008, czyli ,,cena za oszczędność czasu”. Magazyn Stimatologii Estetycznej 2008; 3(4): 55-70.
20. Hamdy A: Effect of full coverage, endocrowns, onlays, inlays restorations on fracture resistance of endodontically treated molars. J Dent Oral Health 2015; 23: 1-5.
21. Chen B, Ma Y, Wu K et al.: Influence of various materials on biomechanical behavior of endocrown-restored, endodontically-treated mandibular first molar: a 3D-Finite Element Analysis. J Wuhan Univ Technol Mat Sci Edit 2015; 30(3): 643-648.
22. Sevimli G, Cengiz S, Oruc S: Endocrowns: Review. J Istanbul Univ Fac Dent 2015; 49(2): 57-63.
23. Majewski S, Pryliński M: Materiały i technologie współczesnej protetyki stomatologicznej. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2013: 95-103.
24. Jańczuk Z: Stomatologia zachowawcza zarys kliniczny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007: 55-93.
25. Rocca GT, Krejci I: Crown and post-free adhesive restorations for endodontically treated posterior teeth: from direct composite to endocrown. Eur J Esthet Dent 2013; 8(2): 156-179.
26. Da Fonte Porte Carreiro A, Dos Santos Cruz CA, Vergani CE: Hardness and compressive strength of indirect composite resins: effects of immersion in distilled water. J Oral Rehabil 2004; 31: 1085-1089.
27. Dejak B: Porównanie ceramicznych i kompozytowych wkładów koronowych w oparciu o metodę elementów skończonych. Protet Stomatol 2008; LVIII(1): 40-48.
28. Dejak B: Ceramiczne wkłady i nakłady koronowe – przegląd piśmiennictwa. Stomatologia Współczesna 2006; 13(3): 24-29.
29. Vaselinović V, Todorović A, Lisjak D, Lazić V: Restoring endodontically treated teeth with all-ceramic endo-crowns – case report. Serbian Dental J 2008; 55: 54-64.
30. Guess PC, Vagkopoulou T, Zhang Y et al.: Marginal and internal fit of heat pressed versus CAD/CAM fabricated all-ceramic onlays after exposure to thermo-mechanical fatigue. J Dent 2014; 42: 199-209.
31. El-Damanhoury HM, Haj-Ali RN, Platt JA: Fracture resistance and microleakage of endocrowns utilizing three CAD-CAM blocks. Oper Dent 2015, 40(2): 201-210.
otrzymano: 2018-07-16
zaakceptowano do druku: 2018-07-27

Adres do korespondencji:
*Magda Sobczyk
Katedra Protetyki Stomatologicznej Warszawski Uniwersytet Medyczny
ul. Nowogrodzka 59, paw. XI A, 02-006 Warszawa
tel.: +48 (22) 502-18-86
katedraprotetyki@wum.edu.pl

Nowa Stomatologia 3/2018
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia