Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2011, s. 169-174
*Adam Klimowicz1, Małgorzata Jeziorna1, Anna Nowak1, Stanisława Bielecka-Grzela2
Wpływ wybranych roślin leczniczych na aktywność glikoproteiny P
The influence of certain herbs on p-glycoprotein activity
1Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Dermatologicznej Katedry Chorób Skórnych i Wenerycznych Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie
Kierownik Pracowni: prof. dr hab. Adam Klimowicz
2Samodzielna Pracownia Dermatologii Estetycznej Katedry Chorób Skórnych i Wenerycznych Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie
Kierownik Pracowni: dr hab. Stanisława Bielecka-Grzela, prof. PUM
Summary
Adenosine-triphosphate (ATP)-binding cassette (ABC) superfamily is a great group of transporters localised inside cell membrane. They translocate a great variety of cationic, hydrophobic and amphoteric compounds, including drugs, out of the cells, at the expense of ATP hydrolysis. Up to now about 50 proteins belonging to this family, has been identified, from which P-glycoprotein (P-gp) seems to be one of the most important transporters. By regulation of transmembrane efflux it plays a crucial role in cell protecting from accumulation of exogenic as well as endogenic toxic compounds. A lot of drugs, differing in chemical structure and pharmacological properties as well, are the subjects for P-gp. Except drugs, a couple of other substances, including food components, herbal products, diet supplements or ingredients of frequently applied spices, can influence of P-gp activity drug concentration. These compounds can decrease or increase drug concentration and then can influence on therapeutic effect as well as can induce side-effects in certain cases. For instance, the influence of grapefruit as well as orange juice on the pharmacokinetics of some therapeutics is well-known example. In the paper the impact on P-gp activity of certain plants ingested as food components or as OTC herbal products is presented. Due to the content of compounds active against P-gp, the following herbals: St John’s wort, Curcuma longa, black pepper and long pepper, milk thistle, hot red pepper, Ginkgo biloba and/or green tea should be taken into consideration. In certain cases they can interact unfavourable with some drugs administered at the same time.
Rodzina białek ABC (ATP – binding cassette) stanowi dużą grupę transporterów zlokalizowanych w obrębie błony komórkowej. Wykorzystują one energię uzyskiwaną z hydrolizy ATP do transportu rozmaitych substancji kationowych, hydrofobowych i amfoterycznych, w tym również leków (1). Dotychczas zidentyfikowano blisko 50 białek należących do tej rodziny, z których najistotniejszym oraz najlepiej poznanym jest glikoproteina P (P-gp). Została ona odkryta w 1976 roku przez Juliano i Linga (2) w komórkach jajnika chomika chińskiego. Białko to o masie cząsteczkowej 170 kDa transportuje substraty z zewnętrznej i wewnętrznej warstwy błony komórkowej, w wyniku czego następuje zmniejszenie ich stężenia cytoplazmatycznego. Poprzez regulację transportu przezbłonowego, P-gp chroni komórki zarówno przed egzogennymi, jak i endogennymi substancjami toksycznymi. Jej stężenie jest zwykle wysokie w błonie komórkowej komórek nowotworowych, gdzie odpowiada ona za zjawisko oporności wielolekowej (MDR – multidrug resistance), usuwając lipofilne leki na zewnątrz komórki (3, 4). Białko to występuje również w komórkach nabłonka przewodu pokarmowego, w kanalikach nerkowych i żółciowych, w jądrach, w komórkach śródbłonka bariery krew-mózg, w nadnerczach oraz w limfocytach B, T, komórkach NK. W roku 2008 badacze japońscy Ito i wsp. (5) opublikowali artykuł opisujący udział tego białka w transporcie leków w skórze.
Glikoproteina P wpływa na absorpcję ksenobiotyków w jelitach, w niektórych przypadkach ogranicza biodostępność leków doustnych, ułatwiając ich wydalanie przez błonę śluzową jelita, nerki oraz z żółcią (6). Białko to wpływa na wchłanianie leków w przewodzie pokarmowym, ich zwrotne wydzielanie do światła jelita. Odgrywa znaczącą rolę w dystrybucji leków w organizmie, w transporcie ksenobiotyków do komórek docelowych oraz w regulacji ich metabolizmu wątrobowego. Substratami P-gp jest wiele leków, często o odmiennej budowie i właściwościach farmakologicznych. Należą do nich między innymi leki immunosupresyjne (cyklosporyna A, takrolimus), glikokortykosteroidy (kortyzol, kortykosteron, deksametazon), leki przeciwpadaczkowe (fenytoina), glikozydy nasercowe (digoksyna), antybiotyki makrolidowe, azolowe leki przeciwgrzybicze, beta-adrenolityki i inne (7). Wiele substancji jest równocześnie inhibitorami lub induktorami tego białka. Induktorami są między innymi deksametazon, fenobarbital, rifampicyna, natomiast inhibitorami werapamil, erytromycyna czy ketokonazol (8).
Obok leków na aktywność P-gp może wpływać również wiele innych substancji, w tym pokarmy, preparaty ziołowe, suplementy diety, czy składniki powszechnie stosowanych przypraw. Ziołolecznictwo, przyjmowanie preparatów witaminowych oraz różnorodnych suplementów diety staje się coraz powszechniejsze wśród współczesnego społeczeństwa, często pomimo braku naukowych dowodów skuteczności. Szacuje się, iż ponad 1/3 mieszkańców krajów rozwiniętych oraz ponad 80% mieszkańców krajów rozwijających się stosuje preparaty ziołowe w celu poprawy kondycji zdrowotnej oraz leczenia wielu powszechnych chorób (9). W przypadku preparatów ziołowych oraz suplementów diety często nie wyjaśniony pozostaje mechanizm ich działania, jak również brak informacji dotyczących potencjalnych działań niepożądanych oraz interakcji. Panująca powszechnie opinia, iż są to substancje nieszkodliwe, prowadzi do równoczesnego przyjmowania tych preparatów z tradycyjnym leczeniem farmakologicznym. Taki sposób postępowania może być przyczyną interakcji, często o istotnym znaczeniu klinicznym. Powyższe działania niepożądane mogą być szczególnie ważne w przypadku leków o wąskim zakresie terapeutycznym (10).
Obok preparatów ziołowych, na aktywność enzymów metabolizujących leki mogą wpływać również niektóre pokarmy oraz stosowane w dużych ilościach przyprawy. Istnieje również szereg innych środków spożywczych wpływających na P-gp, która, jak wspomniano wcześniej, bierze udział we wchłanianiu, metabolizmie, dystrybucji oraz wydalaniu leków. Substancje te mogą zmniejszać lub zwiększać stężenie leków, a tym samym wpływać na efekt terapeutyczny oraz powodować szereg działań niepożądanych. Najbardziej znanym przykładem jest sok grejpfrutowy i pomarańczowy, których powtarzająca się konsumpcja może mieć wpływ na farmakokinetykę, prowadząc do kumulacji różnych substancji, także wykazujących działanie farmakologiczne (11, 12).
Dziurawiec (Hypericum perforatum)
Jednym z najlepiej poznanych surowców zielarskich wpływających na aktywność P-gp jest ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.) należące do rodziny dziurawcowatych (Hipericaceae). Roślina ta zawiera w swoim składzie kilkadziesiąt cennych składników, wśród których można wymienić flawonoidy, pochodne floroglucyny oraz naftodiantrony (13). Do głównych flawonoidów zaliczamy hiperozyd, naftodiantronów – hiperycynę i pseudohiperycynę, zaś do pochodnych floroglucyny – hiperforynę. Wyciąg z dziurawca jest substancją o udowodnionej skuteczności w leczeniu depresji, hamującą wychwyt zwrotny neurotransmiterów, takich jak serotonina, norepinefryna i dopamina (14, 15). Działanie antydepresyjne jest przypisywane głównie hiperforynie (ryc. 1) oraz w mniejszym stopniu hiperycynie (ryc. 2) (16).
Ryc. 1. Wzór chemiczny hiperforyny.
Ryc. 2. Wzór chemiczny hiperycyny.
Ziele dziurawca zwiększa aktywność zarówno enzymów cytochromu P450, jak i glikoproteiny P poprzez aktywację PXR (pregnane-X-receptor) (17). Receptor PXR kontroluje transkrypcję genów kodujących P-gp (MDR1) oraz enzymy cytochromu P450. Jednoczesne stosowanie wyciągu z tego ziela oraz leków metabolizowanych przez enzymy CYP 3A4 cytochromu P450, jak również substratów dla P-gp, może doprowadzić do znaczącego zmniejszenia stężenia tych leków. Doustne przyjmowanie preparatów dziurawca przez 14 dni powodowało u zdrowych ochotników 1,4-krotne zwiększenie ekspresji P-gp (18). Do leków, których biodostępność może ulec zmniejszeniu podczas jednoczesnego przyjmowania z produktami zawierającymi Hypericum perforatum, należą między innymi alprazolam, amitryptylina, cyklosporyna, digoksyna, erytromycyna, feksofenadyna, talinolol, takrolimus, simwastatyna, werapamil oraz warfaryna (19, 20, 21).
Przewlekłe zażywanie ziela dziurawca wraz z cyklosporyną A prowadzi do znaczącego obniżenia stężenia tego leku w osoczu, a tym samym zwiększa ryzyko odrzucenia przeszczepu u pacjentów po transplantacji (22). Okazuje się, iż działanie dziurawca na P-gp może być różne w zależności od podanej jego ilości. Podanie pojedynczej dawki (900 mg) tego ziela wraz z popularnym lekiem przeciwhistaminowym feksofenadyną spowodowało zwiększenie Cmax tego leku o około 45%, natomiast przewlekłe przyjmowanie obu tych substancji przez 14 dni obniżało stężenie feksofenadyny o 35% (23).
Podobnie jest w przypadku leku przeciwgrzybiczego worikonazolu – podanie pojedynczej dawki ziela dziurawca prowadziło do zwiększenia AUC (pole pod krzywą stężenie-czas) leku o 22%, natomiast przyjmowanie Hypericum perforatum przez 15 dni spowodowało obniżenie AUC worikonazolu o 59% w porównaniu z grupą kontrolną (24).
Ostryż długi (Curcuma longa)
Kurkumina (diferuloilometan, ryc. 3) jest naturalnym przeciwutleniaczem polifenolowym, występującym w korzeniu ostryża długiego (Curcuma longa L.) oraz ostryża jawajskiego (Curcuma xanthorrhiza Roxb.) należących do rodziny imbirowate (Zingiberaceae). Zawartość kurkuminy w gatunku Curcuma longa wynosi 2-8% (25), natomiast w Curcuma xanthorrhiza do 2% (26). Kurkumina używana jest jako przyprawa do wielu potraw, będąc składnikiem mieszanki przyprawowej typu curry. Działa ona przede wszystkim żółciotwórczo i żółciopędnie, zwiększa wydzielanie kwasów żółciowych oraz ułatwia przepływ żółci przez drogi żółciowe. Zapobiega również uszkodzeniom komórek wątroby (27). Jest ona stosowana w postaci barwnika jako składnik żywności oraz kosmetyków, a także niekiedy preparatów medycznych, w leczeniu stanów zapalnych skóry, trudno gojących się ran (25, 28). Ponadto, związek ten wykazuje działanie przeciwutleniające (25, 29) oraz antymutagenne i antykancerogenne (25, 30).
Ryc. 3. Wzór chemiczny kurkuminy.
Kurkumina wpływa na ekspresję oraz funkcję P-gp. W badaniach in vitro kurkumina hamowała wyrzut rodaminy, substratu omawianego białka transportowego oraz znacząco obniżała ekspresję genu MDR1 (27, 31).
Pieprz czarny (Piper nigrum) i pieprz długi (Piper longum)

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2011-06-30
zaakceptowano do druku: 2011-07-15

Adres do korespondencji:
*prof. dr hab. Adam Klimowicz
Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Dermatologicznej Katedra Chorób Skórnych i Wenerycznych Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
e-mail: adklim@pum.edu.pl

Postępy Fitoterapii 3/2011
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii