Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2014, s. 216-226
*Tadeusz Wolski1,2, Tomasz Baj1
Systematyka gatunku Dictamnus oraz skład fitochemiczny dwu odmian dyptamu jesionolistnego (Dictamnus albus L. cv. Albiflores i cv. Rosa Purple). Cz. II.
The systematic of Dictamnus species and chemical composition of two cultivars of Dictamnus albus L. (cv. Albiflores and cv. Rosa Purple). Part II.
1Katedra i Zakład Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
Kierownik Katedry i Zakładu: dr hab. Grażyna Zgórka
2Katedra Warzywnictwa i Roślin Leczniczych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. Jan Dyduch
Summary
The systematic of Dictamnus species, belonging to Rutaceae family, was described in that work. The literature data indicate that we can distinguish many cultivars specific for Asia and Europe within the same species. Dittany (Dictamnus albus L.) is relict there is many peculiarities in its texture and biology. In that work, the review of the more important groups of biological active compounds which are found in Dictamnus type was presented.
One of the important group of compounds which occur in dittany are furoquinoline alkaloids. Their biogenesis, characteristics, occurrence and use were described in that work. The another group of compounds is important considering their therapeutically application are furanocoumarins. One of the characteristically groups of biological active compounds are limonoids in the Rutaceae family. They can be consider as a chemotaxonomic marker. They are group of modified triterpenes. Their biogenesis, characteristics, occurrence and use and also innovative technology of receiving and measurement essential oils were described. Flavonoids are very common of plant chemical groups, especially among flowering plants. Their biogenesis, characteristics, occurrence and use were described in that work. The literature data indicate that in the raw material of dittany another group of biological active compounds were found: sesquiterpenes glycosides and steroids.
In the end of that work the pharmacological properties of raw materials of dittany and their preparations were described. The preliminary microbiological evaluation of extract of herb Dictamnus albus L. cv. Albiflores i cv. Rosa Purple was conducted and comparised with homeopathic extracts (Boiron). The conducted microbiological trials indicated activities to Gram-positive and Gram-negative bacteries.
Olejki eteryczne – biogeneza, właściwości, występowanie, zastosowanie
oraz nowe techniki oznaczania
Olejki eteryczne występujące w świecie roślinnym stanowią mieszaniny substancji lotnych o różnym składzie chemicznym, charakteryzujące się silnym, przyjemnym zapachem. W ich skład wchodzą najczęściej mono-, seskwi- i rzadziej diterpeny (olejki terpenowe) lub związki pochodne fenylopropanu (olejki nieterpenowe). Występujące w nich związki mają charakter węglowodorów, alkoholi, aldehydów, ketonów, estrów, eterów. Oprócz wymienionych związków terpenowych i pochodnych fenylopropanu, spotyka się również w olejkach substancje siarkowe (olejki gorczyczne), azotowe, pochodne acetylenu, tropolony, kumaryny, kwasy organiczne i inne. Ogółem poznano dotychczas ponad 2000 związków wchodzących w skład różnych olejków eterycznych (1-3).
Podstawową grupą związków występujących w olejkach są izoprenoidy, których prekursorem jest „aktywny izopren” (IPP), powstający z acetylo-CoA w wyniku reakcji przedstawionych na rycinie 1.
Ryc. 1. Schemat biosyntezy izoprenoidów (1).
Do grupy biogenetycznej izoprenoidów zalicza się ważne, występujące w roślinach związki: monoterpeny, seskwiterpeny, di-, tri-, tetra- i politerpeny, steroidy, irydoidy i inne terpenoidy, m.in. alkaloidy terpenoidowe.
Główną reakcją biochemicznych przemian aktywnego izoprenu jest polimeryzacja jego 5-węglowych jednostek, głównie do związków C10, C15, C20, C30, C40, i cyklizacja (np. triterpenów ze skwalenu) (1).
Do charakterystyki olejków eterycznych służą dane fizykochemiczne, takie jak gęstość, współczynnik załamania światła nD, skręcalność właściwa (α)D, rozpuszczalność oraz oznaczenia chemiczne ich głównych składników.
Gęstość olejków jest mniejsza od wody. W temperaturze pokojowej olejki mają zwykle konsystencję płynną, rzadziej mazistą, a wyjątkowo zestalają się (olejek anyżowy). Najczęściej są one bezbarwne, ale mogą być lekko żółte lub brunatne, błękitne bądź zielone. W większości olejki odznaczają się dużą lotnością. Temperatura wrzenia tych związków wynosi od 50-320oC, są łatwopalne, przy przechowywaniu na słońcu gęstnieją i ciemnieją. Są słabo rozpuszczalne w wodzie, natomiast łatwo rozpuszczają się w tłuszczach i rozpuszczalnikach organicznych. Olejki są optycznie czynne – prawo- i lewoskrętne. Histochemicznie olejki są wykrywane w tworach tkanki wydzielniczej roślin reakcją z Sudanem III (zabarwienie pomarańczowe) lub alkaniną (zabarwienie czerwone) (1, 2, 4).
Badania jakościowe i ilościowe oraz rozdział poszczególnych składników olejków eterycznych przeprowadza się głównie metodą chromatografii gazowej (GC). Ze względu na tworzenie barwnych kompleksów olejków z różnymi odczynnikami, do ich oznaczeń można także używać metod TLC (5, 6).
Olejki eteryczne należą do bardzo rozpowszechnionych produktów metabolizmu roślin. Minimalne ich ilości można spotkać w bardzo wielu gatunkach. Za gatunki olejkowe uważa się zwykle takie, które zawierają powyżej 0,01% olejku. Zawartość olejku eterycznego może czasami sięgać 20%. Szczególnie obfitującymi w olejek eteryczny są rodziny: Pinaceae, Cupresaceae, Piperaceae, Lauraceae, Apiaceae, Myrtaceae, Lamiaceae, Rutaceae, Asteraceae, Zingiberaceae, Araceae, Poaceae (1).
Każdy olejkodajny gatunek rośliny syntetyzuje i gromadzi olejek eteryczny o uwarunkowanym genetycznie, charakterystycznym i niepowtarzalnym składzie chemicznym. Jednakże w obrębie gatunku zauważa się czasem duże zróżnicowanie zawartości olejku i jego składu. Zmienność tą w żywej roślinie mogą powodować czynniki endogenne i egzogenne, np. stadium ontogenezy, warunki glebowe i klimatyczne, rodzaj chemotypu oraz rodzaj organu roślinnego (7).
Rośliny z rodzaju Dictamnus cechuje różny skład olejkowy w zależności od warunków oraz miejsca uprawy. Baser i wsp. (8) jako główne składniki olejku występującego w dyptamie rosnącym w Turcji podają: dyktagymninę (A) (46,48%), fenikulinę (B) (9,87%), anetol (C) (28,02%) oraz metylochawikol (estragol) (D) (11,01%) (ryc. 2). Dane te potwierdziły wcześniejsze doniesienia Treibs i Bournot (9) dotyczące występowania anetolu i metylochawikolu.
Wzór ogólny
OznakowanieNazwa związkuPodstawniki
R1R2
ADyktagymnina–CH2–CH=CH2–CH2–CH=C(CH3)2
BFenikulina–CH=CH–CH3–CH2–CH=C(CH3)2
Ctrans-Anetol–CH=CH–CH3–CH3
DMetylchawikol (Estragol)–CH2–CH=CH2–CH3
Ryc. 2. Wzory głównych składników olejku eterycznego D. albus.
E – limonen; F – mircen; G – terpinolen; H – tymol; I – β-pinen; J – geijeren; K – pregeijeren; L – 1,8-cyneol; M – p-cymen
W pracach Kubeczki i wsp. (10) badano różnice pomiędzy zawartością składników olejków eterycznych (OE) w kwiatach, owocach i torebkach nasiennych dyptamu rosnącego w Niemczech. Stwierdzono, że głównymi składnikami są: limonen (E) (kwiaty 46,25%; owoce 53,50%; torebki nasienne 44,86%); mircen (F) (19,13%; 21%; 21,85%); terpinolen (G) (12,72%; 6,16%; 13,97%) (ryc. 2). Fleming (11) podaje jako główne składniki OE w korzeniach: pochodne fraxinelonu, tymol (H), β-pinen (I), geijeren (J), pregeijeren (K); w zielu: trans-anetol (C)+estragol (D), trans-anetol (C)+mircen (F), limonen (E), 1,8-cyneol (L), p-cymen (M)+estragol (D) (ryc. 2)
Intensywny zapach (OE) dyptamu odczuwany jest szczególnie silnie przy ciepłej, słonecznej pogodzie. W przypadku dyptamu duże stężenie OE nad kwitnącą rośliną może wywołać efekt „płonącego krzewu”. Zjawisko samozapalenia się dyptamu opisywane było w wielu pracach (12-15).
Jak podają Gertig i Grabarczyk (16) najwięcej OE w dyptamie gromadzi się w fazie rozwijania liści i kwiatostanów. W fazie rozwijania pędów zawartość olejku jest bardzo niska. Od momentu kwitnienia do końca okresu wegetacyjnego obserwuje się stały, mniej więcej równomierny spadek zawartości olejku. Zawartość olejku w przeliczeniu na suchą masę w zielu wynosiła 0,06-0,4%, w korzeniach 0,11-0,89%, zaś w kwiatach 0,15% w okresie rocznej wegetacji.
Właściwości farmakologiczne i lecznicze olejków eterycznych zależą od charakteru głównych składników. Olejki eteryczne mogą działać jako środki drażniące skórę (rubefacientia), moczopedne (diuretica), wykrztuśne (expectorantia), przeciwzapalne (antiphlogistica), żółciopędne i żółciotwórcze (cholagoga et cholaretica), spazmolityczne (spasmolytica), przeciwrobacze (anthelmintica), antyseptyczne (antiseptica). Wydzielone z surowców olejki eteryczne (przez destylację z parą wodną) są również artykułami farmakopealnymi i lekospisowymi stosowanymi w lecznictwie, poza tym często stosuje się je w przemyśle spożywczym i kosmetycznym (1, 3, 17).
Pozyskiwanie lotnych składników roślin w warunkach laboratoryjnych wykonywane jest różnymi metodami. Otrzymywanie olejków eterycznych przez destylację z parą wodną przeprowadza się w szklanych aparatach, których prototypem jest aparat Clevengera, a polską odmianą aparat Derynga. Równoczesną destylację i ekstrakcję umożliwia aparat Liekensa-Nickersona. Jak podaje piśmiennictwo (18), zastosowanie tego aparatu podnosi wydajność i skraca czas ekstrakcji.
Dobrymi metodami otrzymywania i oznaczania olejków eterycznych mogą być metody: ekstrakcji nadkrytycznej SFE (19, 20), ekstrakcji podkrytycznej z wykorzystaniem wysokosprawnej chromatografii gazowej (HRGC) (21) oraz LC/MS (22).
Jedną z nowych technik oznaczania lotnych składników jest metoda SPME (Solid Phase Microextraction). Polega ona na sorbcji lotnych składników na specjalnym włóknie strzykawki oraz ich desorbcji w dozowniku aparatu. Obecnie technikę SPME możemy łączyć z chromatografią gazową (GC) oraz wysokosprawną chromatografią cieczową (HPLC) (23-30).
Stosując metodę SPME można osiągnąć wykrywalność związków lotnych rzędu 5-50 ppt. W metodzie tej nie używa się wielu rozpuszczalników, a czas przygotowania próbki do analizy wynosi 2-15 min (31).
Flawonoidy – biogeneza, właściwości, występowanie i zastosowanie
Biosynteza flawonoidów jest procesem złożonym. Pierścień aromatyczny A powstaje przy udziale fragmentów malonowych C3 – w formie aktywowanej koenzymem A, natomiast powstały fragment C6-C3 tworzy się z jednostki fenylopropanowej, której prekursorem jest aktywny kwas cynamonowy. Przyjmuje się, że produktem pośrednim biosyntezy flawonoidów jest odpowiedni chalkon. Kwas cynamonowy jest z kolei związany biogenetycznie z fenyloalaniną, a pośrednio z kwasem szikimowym, podobnie jak kwas p-kumarowy z tyrozyną. Cyklizacja kwasu cynamonowego lub p-kumarowego do chalkonu zachodzi przy współudziale 2 cząsteczek malonylo-koenzymu A. Z nietrwałego produktu pośredniego, tj. chalkonu, powstaje układ flawonu i jego wszystkie możliwe modyfikacje. Izoflawony powstają z tych samych prekursorów,
jedynie podczas biosyntezy następuje migracja arylu. Schemat biosyntezy flawonoidów przedstawiono na rycinie 3 (1, 32).
Ryc. 3. Schemat biogenezy flawonoidów (1, 32).
Flawonoidy są najczęściej żółtymi lub bezbarwnymi substancjami stałymi. W postaci glikozydów rozpuszczają się w wodzie i alkoholu etylowym, natomiast są nierozpuszczalne w chloroformie i benzenie. Aglikony flawonów są w wodzie prawie zupełnie nierozpuszczalne, rozpuszczają się na ogół dobrze w rozpuszczalnikach organicznych. Większość glikozydów flawonoidowych rozpuszcza się w octanie etylu, co jest wykorzystywane przy preparatywnym otrzymywaniu tych związków. Niektóre związki pochodne flawonu lub flawanonu, np. diosmina i hesperydyna, są trudno rozpuszczalne i nieraz krystalizują w soku komórkowym. Ogólną cechą flawonoidów jest ich rozpuszczalność w alkaliach z wytworzeniem żółtego zabarwienia. Najważniejsze reakcje rozpoznawcze dla flawonoidów, to m.in. reakcja cyjanidowa, reakcja z kwasem bornym i szczawiowym. Hydroliza kwaśna glikozydów flawonoidowych prowadzi do otrzymania aglikonu i części cukrowej, i jest ona zwykle stosowana w badaniach tych związków (1, 33, 34).
Flawonoidy są nadzwyczaj rozpowszechnionymi substancjami roślinnymi, zwłaszcza wśród roślin kwiatowych. Szczególnie często występują one w rodzinach: Betulaceae, Polygonaceae, Ranunculaceae, Hypericaceae, Brassicaceae, Rosaceae, Fabaceae, Rutaceae, Violaceae, Apiaceae, Ericaceae, Primulaceae, Rubiaceae, Scrophulariaceae, Asteraceae i Liliaceae (1).
W roślinach flawonoidy są aktywnymi biologicznie składnikami nadającymi zabarwienie kwiatom i owocom. Związki te stanowią filtr chroniący roślinę przed promieniowaniem UV, działają jako antyoksydanty, wykazują właściwości przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne, są ataraktami dla organizmów symbiotycznych, oraz ważnym czynnikiem w allelopatii (1, 35).
Flawonoidy należą do ważnej grupy związków biologicznie czynnych, występujących w licznych surowcach i preparatach zielarskich. Ta grupa związków wykazuje udokumentowane wielokierunkowe typy działań farmakologicznych. Skutki działania flawonoidów na organizm są w znacznym stopniu zależne od ich rozpuszczalności w płynach ustrojowych. Flawonoidy wykazują działanie uszczelniające i wzmacniające ściany naczyń kapilarnych, poprawiają krążenie w mięśniu sercowym, działają diuretycznie, spazmolitycznie, antyagregacyjnie na płytki krwi, działają przeciwzapalnie, antyhepatotoksycznie, przeciwalergicznie i przeciwwrzodowo. Stwierdzono także właściwości hamujące działanie niektórych enzymów. Ponadto należy podkreślić znaczenie flawonoidów jako tzw. zmiataczy wolnych rodników. Flawonoidy tworzą również łatwo połączenia kompleksowe (chelaty) z metalami ciężkimi, działając w ten sposób odtruwająco (36).
Na podstawie badań przeprowadzonych przez Grabarczyk (37) w wyciągach metanolowych z liści i kwiatostanów D. albus stwierdzono występowanie rutyny, izokwercytryny oraz diosminy. Występowanie rutyny i diosminy w zielu D. albus podaje także Fleming (11).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2014-06-15
zaakceptowano do druku: 2014-07-14

Adres do korespondencji:
*prof. dr hab. Tadeusz Wolski
Katedra i Zakład Farmakognozji z Pracownią Roślin Leczniczych
Uniwersytet Medyczny w Lublinie
ul. W. Chodźki 1, 20-093 Lublin
tel. +48 (81) 742-38-09
e-mail: apteka712@wp.pl

Postępy Fitoterapii 4/2014
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii