Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2017, s. 36-41
*Paulina Bośko, Wioletta Biel
Właściwości lecznicze rokitnika zwyczajnego (Hippophaë rhamnoides L.)
Therapeutic activity of sea buckthorn (Hippophaë rhamnoides L.)
Katedra Hodowli Trzody Chlewnej, Żywienia Zwierząt i Żywności, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie
Kierownik Katedry: dr hab. inż. Arkadiusz Pietruszka
Streszczenie
Rokitnik zwyczajny jest rośliną, której wszystkie części bogate są w liczne składniki biologicznie aktywne, takie jak: witaminy, flawonoidy, karotenoidy, nienasycone kwasy tłuszczowe oraz makro- i mikroelementy, mające korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Preparaty z rokitnika wykorzystywane są zarówno w przemyśle spożywczym, kosmetycznym, jak i farmaceutycznym. Zastosowane zewnętrznie wykazują działanie przeciwzapalne, odnawiające, przyspieszające gojenie ran, wpływają również korzystnie na skórę głowy i włosy. Stosuje się je także przy leczeniu odmrożeń, oparzeń oraz odleżyn. Z nasion rokitnika zwyczajnego najczęściej wytwarza się olej, który chroni przed szkodliwym działaniem promieni UV, natomiast napary z liści używane są pomocniczo w leczeniu stanów zapalnych przewodu pokarmowego. Ze względu na dużą zawartość witaminy C i flawonoidów w owocach, są one cennym surowcem o właściwościach przeciwutleniających. Owoce rokitnika służą do wyrobu win, nalewek oraz przetworów, takich jak marmolady, dżemy, soki oraz jogurty (wsad jogurtowy). Rokitnik zwyczajny jest bogatym źródłem substancji bioaktywnych. Roślina ta zasługuje na szerokie uznanie i zastosowanie.
Summary
Sea buckthorn is a plant which all parts are rich in many nutrients, such as vitamins, flavonoids, carotenoids, fatty acids, macro- and microelements, their properties have a beneficial effect on human health. Product development of sea buckthorn are used in food, cosmetic and also pharmaceutical industries. The externally applied exhibit anti-inflammatory, regenerating, wound-healing activity also have a positive affect on head skin and hair. They are also used in the treatment of frostbite, burns and bedsores. From the seeds of sea buckthorn usually produces an oil, which protects against harmful UV radiation, whereas beverage from the leaves are used alternatively for the treatment of inflammatory conditions of the gastrointestinal tract. In view of he high content of vitamin C and flavonoids in fruits, sea buckthorn is a valuable component with antioxidant properties. Sea buckthorn fruits are used for produce like a wine, liqueurs, marmalades, jams, juices and yogurts (yoghurt batch). Sea buckthorn are a treasure trove of essential health-promoting bioactive compounds. This plant definitely deserves wider recognition and application.
Wstęp
Rokitnik zwyczajny (Hippophaë rhamnoides L.) jest liściastym i dwupiennym krzewem, należącym do rodziny Rokitnikowatych (Elaeagnaceae). Pierwszy człon łacińskiej nazwy rokitnika zwyczajnego hippophaë złożony jest z dwóch wyrazów: hippos oznacza „konia”, natomiast phao to „blask” (1). W starożytnej Grecji stosowano liście oraz pędy rokitnika jako pożywienie dla zwierząt, szczególnie dla koni, w efekcie obserwowano przyrost masy ciała oraz lśniącą sierść. Odniesienia dotyczące farmakologicznego zastosowania rokitnika zwyczajnego odnaleziono w starożytnych tybetańskich tekstach medycznych oraz za czasów panowania dynastii Tang w Chinach. W regionie Rosji i indyjskich Himalajów rokitnik zwyczajny był używany do leczenia chorób skóry, żółtaczki, astmy, reumatyzmu oraz jako środek przeczyszczający (2). Zakres jego występowania jest bardzo rozległy, rośnie niemal w całej Azji i Europie (3).
Rokitnik zwyczajny jest nie tylko ozdobnym krzewem, ale również rośliną leczniczą, zawierającą wiele cennych składników odżywczych oraz substancji bioaktywnych, mających zastosowanie w przemyśle spożywczym oraz kosmetycznym i farmaceutycznym. Rokitnik jest rośliną, którą można wykorzystać od korzeni, przez łodygę, liście, aż po owoce i nasiona. Obecnie wykorzystywane są głównie jego owoce i nasiona, natomiast liście odznaczające się również wartościowym składem chemicznym traktowane są przeważnie jako odpad.
Morfologia
Rokitnik zwyczajny jest silnie rozgałęzionym krzewem liściastym lub niewielkim drzewem o wysokości od 2 do 4 metrów. Ma długie rozłogi korzeniowe, wchodzące w symbiozę z bakteriami glebowymi, umożliwiając tym samym dostosowanie się do różnych warunków glebowych. System korzeniowy rokitnika zwyczajnego ma również duży wpływ na utwardzanie gruntu, co jest niezmiernie istotne na terenach piaszczystych, na których często występuje (4). Rokitnik zwyczajny ma pojedyncze, wąskie, lancetowate liście o długości około 8 cm, koloru srebrzystoszarego. Nasiona są ciemnobrązowe, błyszczące, jajowate bądź eliptyczne, o wymiarach 2,8-4,2 mm. Owoce rokitnika mają kwaskowaty smak, barwę pomarańczową, owalny kształt (średnica około 5-7 mm) z jednym pestkowatym nasieniem, leżą gęsto ułożone na krótkich szypułkach wzdłuż pędów (3, 5).
Skład chemiczny i substancje aktywne biologicznie
Wszystkie części rokitnika zwyczajnego stanowią źródło wielu substancji odżywczych i aktywnych biologicznie, wpływających korzystnie na organizm ludzki. Sok z owoców rokitnika jest bogaty w kwasy organiczne, kwasy tłuszczowe, flawonoidy, karotenoidy, witaminy oraz składniki mineralne (6-8). Olej z nasion rokitnika charakteryzuje się wysoką zawartością kwasów tłuszczowych, takich jak kwas oleinowy, linolowy i palmitynowy. Jest on również bogaty w karotenoidy, tokoferole oraz fitosterole (9, 10). Liście rokitnika zwyczajnego zawierają także wiele składników odżywczych, są dobrym źródłem białka o wysokiej wartości odżywczej oraz substancji bioaktywnych, w tym głównie związków przeciwutleniających (11, 12).
Owoce
Smak owoców rokitnika jest zazwyczaj opisywany jako kwaśny, gorzki i cierpki. Owoce mają również swoisty aromat, na który składa się grupa aż 74 związków lotnych, z których najliczniejszą są estry (13). Skład chemiczny owoców rokitnika zwyczajnego zależy od: odmiany, warunków klimatycznych, wielkości owoców, ich dojrzałości oraz metody przetwarzania (14). Zawartość białka wynosi do 4,7% suchej masy (5). Owoce rokitnika zwyczajnego są również bogatym źródłem witaminy C. W zależności od odmiany ilość tej witaminy waha się między 28 a 201 mg/100 g świeżych owoców (15). Dla porównania świeże owoce jeżyny (Rubus discolor) i maliny (Rubus idaeus) zawierają kolejno ok. 31,87 i 33,67 mg/100 g witaminy C w świeżych owocach (16). Ze względu na jej wysoką zawartość owoce rokitnika stosowane są w przemyśle spożywczym w celu zwiększenia zawartości witaminy C w produktach, takich jak soki i napoje.
Rokitnik należy do nielicznych roślin gromadzących w owocach tłuszcz. Jego skład różni się w zależności od podgatunku, metod uprawy, czasu zbioru czy metod ekstrakcji (17). Całkowita zawartość tłuszczu w pulpie owoców wynosi około 9 g/100 g świeżej masy (5). Zawarte w nim są nie tylko powszechnie występujące kwasy tłuszczowe, takie jak kwas palmitynowy, stearynowy, oleinowy, linolowy i linolenowy, ale również kwas oleopalmitynowy (18).
Owoce rokitnika charakteryzują się dużą ilością naturalnych przeciwutleniaczy, głównym jest wspomniana wcześniej witamina C, a ponadto zawierają tokoferole, karotenoidy i flawonoidy. Poziom karotenoidów to około 16-28 mg/100 g świeżych owoców (6, 19, 20). Związki te zlokalizowane są głównie w miękkich częściach owocu, nadając im charakterystyczny żółtopomarańczowy kolor. W owocach 15-55% wszystkich związków z tej grupy stanowi β-karoten. W mniejszych stężeniach występuje również α- i γ-karoten, likopen, zeaksantyna oraz kantaksantyna (21). W 100 g świeżych owoców znajduje się od 120 do 1000 mg flawonoidów (6). Przegląd związków mieralnych i witamin występujących w miąższu owoców rokitnika zestawiono w tabeli 1.
Tab. 1. Zawartość związków mineralnych oraz witamin w pulpie owoców rokitnika zwyczajnego (22)
Związki mineralneZawartość (mg/l)WitaminyZawartość
(mg/100 g surowca)
Wapń176,6Witamina C275
Żelazo30,9Niacyna68,4
Magnez22,5Ryboflawina1,45
Fosfor84,2Witamina B61,12
Potas647,2Kwas pantotenowy0,85
Sód414,9Witamina A0,259
Cynk1,4Witamina E3,45
Miedź0,7Witamina B120,0054
Mangan1,1
Ze względu na swiste organoleptyczne cechy (kwaśno-gorzki smak, swoisty zapach), mimo niezaprzeczalnych zalet prozdrowotnych, owoce nie znalazły dotychczas znaczącego zastosowania w produkcji żywności.
Nasiona
Olej z nasion rokitnika zwyczajnego jest bogaty w tokoferole, karotenoidy oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6. Zawiera kwas linolowy, α-linolenowy, oleinowy, palmitynowy i stearynowy, a także w nieco mniejszych ilościach kwas wakcenowy, palmitooleinowy, arachidonowy i eikozenowy (23). Nasiona rokitnika są dobrym źródłem steroli. Całkowita ich zawartość mieści się w granicach od 1200 do 1800 mg/kg suchej masy, z czego 57-76% przypada na ß-sitosterol o działaniu przeciwzapalnym (24).
Olej uzyskiwany z nasion rokitnika zwyczajnego absorbuje promieniowanie ultrafioletowe, dlatego jest często dodawany do preparatów kosmetycznych (25). Ting i wsp. (26) wykazali, że olej z nasion rokitnika wykazuje silne działanie przeciwutleniające u myszy zatruwanych czterochlorkiem węgla na drodze podwyższania aktywności enzymów przeciwutleniających oraz zmniejszenie peroksydacji lipidów w wątrobie.
Liście

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 15 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 35 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2016-09-06
zaakceptowano do druku: 2016-09-23

Adres do korespondencji:
*mgr inż. Paulina Bośko
Katedra Hodowli Trzody Chlewnej, Żywienia Zwierząt i Żywności Wydział Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie
ul. Doktora Judyma 10, 71-460 Szczecin
tel. +48 (91) 449-67-25
e-mail: paulina.bosko@zut.edu.pl

Postępy Fitoterapii 1/2017
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii