Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2017, s. 60-65
*Justyna Baraniak
Aktywność biologiczna i terapeutyczna szypulatki słodkiej (Hovenia dulcis Thunb.)
Biological and therapeutic activity of Hovenia dulcis Thunb.
Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich, Poznań
Dyrektor Naukowy Instytutu: prof. dr hab. n. techn. Ryszard Kozłowski
Streszczenie
Szypulatka słodka (Hovenia dulcis Thunb.) ma we wschodniej Azji długą historię stosowania jako suplement diety i powszechny środek leczniczy. W medycynie tradycyjnej wykorzystywana była w leczeniu chorób wątroby oraz w przypadku zatrucia alkoholem. Szypulatka słodka zawiera wiele substancji aktywnych biologicznie, jak saponiny, flawonoidy, terpeny, polisacharydy, kwasy organiczne, a także witaminy i związki mineralne. Ekstrakty z owoców i liści wykazują szerokie spektrum aktywności farmakologicznej: działanie ochronne na wątrobę w przypadku jej uszkodzenia, przeciwutleniające, przeciwdrobnoustrojowe i przeciwcukrzycowe. Dla lepszego zrozumienia roli i mechanizmu działania rośliny, jako potencjalnego czynnika terapeutycznego w leczeniu chorób wątroby oraz uszkodzeń wątroby na skutek nadmiernego spożywania alkoholu, wymagane są szczegółowe badania dotyczące aktywności farmakologicznej rośliny oraz badania kliniczne z wykorzystaniem ekstraktów z Hovenia dulcis w populacji europejskiej. Producenci żywności zainteresowani są zwłaszcza hepatoochronnym działaniem tej rośliny. Brak jednak przekonujących danych z piśmiennictwa naukowego, że przetwory z Hovenia dulcis Thunb. były powszechnie stosowane jako żywność w krajach członkowskich Unii Europejskiej przed 15 maja 1997 roku.
Summary
Hovenia dulcis Thunb. has a long history of using as a food supplement and popular medicinal drug in East Asia. It has been used in traditional herbal medicine for the treatment of liver diseases and in case of intoxication due to alcohol poisoning. Hovenia dulcis contains a lot of biologically active constituents as: saponins, flavonoids, terpenes, polysaccharides, organic acids and also vitamins and minerals. Extracts from fruits and leaves possess wide spectrum of pharmacological properties: protective effect on hepatic injury, antioxidative, antimicrobial and antidiabetic. More detailed researches concerning pharmacological activity of this plant and also systematic clinical studies on Hovenia dulcis extracts in European population are needed to better understand the role and mechanism of action of this plant as potential terapeutic factor in hepatic disorders and also in alcohol –induced liver injury. Manufacturers of food are especially interested in hepatoprotective activity of this plant. There are lack of convinced research data that preparations from Hovenia dulcis Thunb. were consumed to a significant degree in the European Union prior to 15 May 1997.
Wstęp
W ostatnim czasie obserwuje się duże zainteresowanie producentów suplementów diety oraz innych środków zawierających w swoim składzie substancje roślinne, a także dystrybutorów środków spożywczych, rośliną znaną pod nazwą szypulatka słodka (Hovenia dulcis Thunb.). Zainteresowanie to związane jest przede wszystkim z doniesieniami opublikowanymi w piśmiennictwie naukowym o aktywności hepatoochronnej tej rośliny oraz jej korzystnym działaniu w zatruciu alkoholowym. Zatrucie alkoholem następuje bezpośrednio po jego spożyciu i manifestuje się zaburzeniami zachowania, pojmowania, reagowania oraz problemami z pamięcią, które wynikają z jego wpływu na organizm człowieka. Reakcja organizmu na alkohol nie jest w każdym przypadku taka sama i zazwyczaj jest wypadkową wielu różnych czynników: psychologicznych, uwarunkowań genetycznych i środowiskowych oraz fizjologii danego organizmu. Leczenie choroby alkoholowej jest procesem bardzo skomplikowanym, który powinien obejmować nie tylko leczenie farmakologiczne, ale przede wszystkim psychoterapię i terapię społeczną.
Wiele roślin leczniczych lub pojedynczych związków biologicznych w nich występujących uznaje się za potencjalnie aktywne w leczeniu choroby alkoholowej lub jej zapobieganiu. Uwaga badaczy skupiona jest między innymi na następujących roślinach: kudzu (Pueraria lobata Willd. Ohwi), dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.), szałwia czerwonokorzeniowa (Salvia miltiorrhiza Bunge), żeń-szeń koreański (Panax ginseng C.A. Meyer), wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis L.), męczennica cielista (Passiflora incarnata L.), tymianek pospolity (Thymus vulgaris L.), kozieradka pospolita (Trigonella foenum-graecum L.) czy imbir lekarski (Zingiber officinale Roscoe). W niniejszej pracy przedstawiono informacje dotyczące aktywności farmakologicznej szypulatki słodkiej (Hovenia dulcis Thunb.) dostępne w piśmiennictwie naukowym.
Opis rośliny oraz jej związki biologicznie aktywne
Hovenia dulcis Thunb., nazywana szypulatką słodką (syn. Hovenia dulcis var. glabra Makino, Hovenia pubescens Sweet), pochodzi z rodziny Rhamnaceae. Inne nazwy tej rośliny powszechnie stosowane w krajach anglojęzycznych to Chinese Raisin Tree lub Oriental Raisin Tree. Szypulatka słodka jest drzewem pochodzącym ze wschodniej Azji, które występuje w stanie naturalnym w Japonii, Chinach, Północnej i Południowej Korei, północnej części Tajlandii i w Wietnamie (1). Roślina preferuje jasne stanowiska, dobrze rozwija się nawet na wysokości ponad 2000 metrów nad poziomem morza. Jest szeroko uprawiana w Chinach, Japonii, w Korei, Indiach, Brazylii, na Kubie, w północnej Afryce, południowej części Europy. Świeże liście Hovenia dulcis Thunb. są powszechnie stosowane w Korei jako warzywo sezonowe, zaś owoce rośliny także w innych krajach jej pochodzenia je się na surowo lub po obróbce cieplnej. Wysuszone owoce mają wygląd rodzynek (1). Ponadto, w Japonii, Chinach i Korei ekstrakty z Hovenia dulcis są składnikiem suplementów diety i popularnych napojów orzeźwiających (2). Hovenia dulcis Thunb. jest natomiast mało znana w krajach europejskich (2).
Części rośliny Hovenia dulcis zawierają wiele związków biologicznie aktywnych. Są to między innymi saponiny triterpenowe (hodulozydy I-VI), liczne flawonoidy (np. howenodulinol, howenityna, dihydrokemferol, kwercetyna, dihydromirycetyna), alkaloidy, cukry (glukoza, fruktoza) (2, 3), kwasy organiczne (np. kwas ferulowy, wanilinowy) (1), terpeny oraz polisacharydy (3, 4). W owocach i liściach znajdują się również związki mineralne (potas, wapń, magnez, sód, mangan) oraz witaminy. Nasiona rośliny zawierają około 8% oleju, w którym obecne są wielonienasycone kwasy tłuszczowe (1).
Aktywność farmakologiczna
Hovenia dulcis Thunb.
Korzystne działanie ochronne na wątrobę
W medycynie tradycyjnej krajów azjatyckich Hovenia dulcis Thunb. ma długą historię stosowania jako środek pomocny w leczeniu chorób wątroby oraz zatrucia organizmu powodowanego nadmiernym spożyciem alkoholu (5). W Chinach Hovenia dulcis, obok wyciągu z korzeni kudzu (Radix Puerariae) i kwiatów kudzu (Flos Puerariae), to jeden z bardziej znanych surowców roślinnych wykorzystywanych w medycynie tradycyjnej do leczenia alkoholizmu (6). Znanych jest wiele badań naukowych opisujących hepatoochronną aktywność owoców lub ekstraktów z owoców Hovenia dulcis oraz ich korzystne działanie w przypadku zatrucia alkoholowego lub uszkodzeń wątroby powodowanych nadużywaniem alkoholu (5, 7-11). Należy jednak jasno zaznaczyć, że badania wymienione wyżej są badaniami in vitro lub z udziałem zwierząt laboratoryjnych.
Fang i wsp. (12) oceniali wpływ etanolowego ekstraktu z owoców Hovenia dulcis na mysim modelu ostrego zapalenia wątroby wywoływanym czterochlorkiem węgla (CCl4). CCl4 w ilości 0,1 ml/10 g masy ciała podawano myszom dwa razy w tyg. przez 9 tyg. Przez cały czas trwania eksperymentu myszom podawano także ekstrakt z owoców rośliny. Wyniki badań histologicznych wykazały, że podawanie ekstraktu z owoców Hovenia dulcis łagodziło proces włóknienia wątroby i obumierania komórek wątrobowych. Przewlekłe podawanie CCl4 powoduje u myszy uszkodzenie wątroby, które manifestuje się także zwiększoną ekspresją adenozylotransferazy metioninowej (MAT2A). Podawanie ekstraktu zmniejszało poziom ekspresji tego genu. Wykazano, że etanolowy ekstrakt z owoców Hovenia dulcis zmniejsza uszkodzenia wątroby u myszy powstałe na skutek podawania zwierzętom czterochlorku węgla (12).
Podobnie, Kim i wsp. (8) podjęli się oceny aktywności hepatoochronnej ekstraktu z Hovenia dulcis w przypadku ostrego oraz przewlekłego uszkodzenia wątroby wywołanego alkoholem u myszy lub CCl4 u szczurów. Myszom podawano ekstrakt z Hovenia dulcis w dawce 60 i 200 mg/kg per os przed podaniem i po podaniu alkoholu. Alkohol podawano zwierzętom w płynnej diecie przez 4 tyg. W przypadku szczurów otrzymywały one dootrzewnowo CCl4 w pojedynczej dawce (2 ml/kg w oleju z oliwek). Ekstrakt z Hovenia dulcis w ilości 30, 100 i 300 mg/kg podawano szczurom przed podaniem i po podaniu CCl4. Po zakończeniu doświadczenia dokonano pomiaru poziomu aminotransferazy asparaginianowej (AST) i aminotransferazy alaninowej (ALT) oraz gamma-glutamylotranspeptydazy (γ-GTP) w surowicy krwi zwierząt doświadczalnych. U szczurów obserwowano znaczące obniżenie poziomu enzymów wątrobowych w porównaniu z grupą kontrolną. Podobnie jak u szczurów, u myszy także wykazano zmniejszenie poziomu AST, ALT oraz γ-GTP w surowicy krwi w porównaniu do grupy kontrolnej zwierząt. Uzyskane wyniki badań sugerują, że ekstrakt z rośliny można uznać za potencjalny czynnik hepatoochronny. U zwierząt laboratoryjnych z uszkodzeniami wątroby powodowanymi przez alkohol oraz CCl4 ekstrakt z badanej rośliny wykazywał działanie ochronne na wątrobę.
W innym badaniu, przeprowadzonym przez Du i wsp. (11), także oceniano hepatoochronne właściwości ekstraktu z nasion Hovenia dulcis u myszy z ostrym uszkodzeniem wątroby spowodowanym przez podawanie alkoholu. Myszy podzielono na cztery grupy, każda z nich liczyła dziesięć osobników. Trzem grupom podawano dożołądkowo przez 4 dni odpowiednio 150, 300, 600 mg/kg/dzień ekstraktu, grupie kontrolnej podawano vehiculum. Alkohol 60% w ilości 10 ml/kg podano wszystkim osobnikom; wprowadzano go myszom sondą do żołądka po podaniu ostatniej dawki ekstraktu. Po 6 godz. od podania alkoholu przeprowadzano wybrane badania biochemiczne. Oceniano aktywność przeciwutleniającą i stopień peroksydacji lipidów oraz poziom enzymów: aminotransferazy asparaginianowej (AST) i aminotransferazy alaninowej (ALT) w surowicy krwi. Wykazano, że ekstrakt z nasion Hovenia dulcis w stężeniu 300 i 600 mg/kg obniżał poziom alkoholu we krwi myszy. Podawanie ekstraktu zmniejszało także w sposób zależny od stężenia poziom AST i ALT w surowicy krwi. Podanie wszystkich dawek ekstraktów wraz z alkoholem zwiększyło aktywność enzymów przeciwutleniających w wątrobie. Wyniki badań pozwalają na stwierdzenie, że ekstrakt z nasion rośliny jest potencjalnym czynnikiem hepatoochronnym w przypadku ostrego uszkodzenia wątroby na skutek spożywania alkoholu.
Dodatkowo, przeprowadzono badania toksyczności. Wyniki badań wykazały, że pojedyncza dawka ekstraktu z nasion rośliny (do 22 g/kg) nie jest letalna oraz nie powoduje żadnych oznak toksyczności u myszy podczas 14-dniowej obserwacji (12).
Go i wsp. (13) poszukiwali również dowodów na ochronne działanie mirycetyny, związku chemicznego z grupy flawonoli, pozyskanego z Hovenia dulcis Thunb. u myszy karmionych 3% roztworem wodnym choliny. Na skutek podawania takiej diety u myszy obserwowano uszkodzenie wątroby i dysfunkcję śródbłonka naczyniowego. Badany związek podawano myszom przez 8 tyg., w ilości 400 i 800 mg/kg masy ciała. Mirycetyna wykazała silną aktywność przeciwutleniającą (manifestowała zdolność do zmiatania wolnych rodników: DPPH, hydroksylowego oraz anionorodnika ponadtlenkowego). Ponadto, jednoczesne podawanie mirycetyny z dietą bogatą w cholinę myszom doświadczalnym znacząco obniżało poziom całkowitego cholesterolu, frakcji LDL-C, triglicerydów, tromboksanu A2 oraz endoteliny 1 (peptydu wydzielanego przez komórki śródbłonka naczyń krwionośnych) w surowicy krwi. Dieta bogata w cholinę wpływa bowiem na podwyższenie wartości wspomnianych powyżej parametrów. Obserwowano także zmniejszenie poziomu enzymów aminotransferazy asparaginianowej (AST) i aminotransferazy alaninowej (ALT) w surowicy krwi. Przeprowadzone doświadczenia wykazały, że spożycie dużych ilości choliny może powodować uszkodzenia wątroby, zaś mirycetyna wykazuje zdolność do łagodzenia wywoływanej przez cholinę dysfunkcji śródbłonka naczyniowego oraz uszkodzeń komórek wątroby.
W kolejnej pracy (14) określano przeciwutleniającą aktywność oraz hepatoochronne działanie polisacharydów z szypułek Hovenia dulcis w modelu ostrego alkoholowego uszkodzenia wątroby u myszy. Szypułki ekstrahowano ciepłą wodą. Badany ekstrakt wykazał wysoką aktywność przeciwutleniającą, hamował proces peroksydacji lipidów oraz znacząco zmniejszał aktywność enzymów aminotransferazy asparaginianowej (AST) i aminotransferazy alaninowej (ALT) w surowicy krwi. Uzyskane wyniki pozwalają także na stwierdzenie, że ekstrakt z szypułek Hovenia dulcis działa hepatoochronnie.
Inne właściwości farmakologiczne rośliny
Oprócz właściwości hepatoochronnych, owoce Hovenia dulcis Thunb. i ich ekstrakty wykazują również inne właściwości biologiczne. W tradycyjnej medycynie chińskiej, na przykład owoce i szypułki rośliny stosowano jako środek przeciwgorączkowy, diuretyczny oraz przeczyszczający. Nasiona rośliny były także stosowane jako diuretyk. Kora drzewa natomiast jest znana w krajach azjatyckich jako naturalny środek stosowany w chorobach odbytnicy (10).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2016-10-27
zaakceptowano do druku: 2016-11-15

Adres do korespondencji:
*dr n. chem. Justyna Baraniak
Zakład Farmakologii i Fitochemii Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich
ul. Kolejowa 2, 62-064 Plewiska
tel. +48 61 665-95-50, fax +48 61 665-95-91
e-mail: justyna.baraniak@iwnirz.pl

Postępy Fitoterapii 1/2017
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii