*Grażyna Jarząbek-Bielecka1, Anna Obrębowska2, Justyna Jaskulska1, Katarzyna Plagens-Rotman1
Wybrane humanistyczne aspekty w medycynie
Selected humanistic aspects in medicine
1Pracownia Ginekologii Wieku Rozwojowego i Seksuologii, Klinika Ginekologii, Katedra Perinatologii i Ginekologii, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
2Klinika Onkologii Ginekologicznej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Summary
Interdisciplinary openness is the most appropriate attitude in the study of the human phenomenon. Medicine, ethics, and bioethics have their common sources in philosophical anthropology. Ethical issues in medicine and biology are dealt with by bioethics.
Bioethics is indispensable as a mature, thoughtful commentary on such phenomena and processes as health and disease, clinical behavior (experimental therapies, including in relation to diseases that have not been curable so far), procreation, the end of life, new biotechnologies, attitude to the environment, the future of man and life, the search for new drugs.
In order to consider the common sources of ethics and medicine, it is necessary to show certain differences and similarities between philosophical anthropology and medicine, and between philosophical anthropology and ethics. Although it is a common source, the starting point in the view of man in philosophical anthropology and medicine differ mainly in the way of recognizing natural law.
In connection with the progress of biology and medicine, new ethical problems are indeed emerging. A number of such issues appear in medical disciplines related to human gender, such as sexology or gynecology.
Wybrane humanistyczne aspekty w medycynie
Medycynę, jak każdą naukę, cechuje systematycznie uporządkowany zbiór twierdzeń sprawdzalnych (dających się uzasadnić) oraz przekazywalnych w odpowiednim, naukowym (tu medycznym) języku, ale medycyna jest nie tylko nauką, ale i sztuką (1-7).
Medycyna (łac. medicina – „sztuka lekarska”) ma charakter empiryczny. Opiera się na doświadczeniu, obejmując całość wiedzy o zdrowiu i chorobach człowieka, sposobach ich zapobiegania oraz ich leczeniu. Związana jest z filozofią człowieka i antropologią, pojmując antropologię jako naukę zajmującą się badaniem człowieka (gr. ???????? [anthropos] – „człowiek”, ??γ?? [logos] – „nauka”) (1-5).
Pojawia się problem natury filozofii: jaki jest stosunek filozofii do nauk przyrodniczych? Czy jest ona tylko rodzajem „metanauki” zajmującej się sferą języka nauk i jego poprawności logicznej?
Istnieje dążenie do filozofii całkowicie autonomicznej wobec innych nauk jako filozofii niezbędnej do refleksji nad człowiekiem, co pozwoli podjąć próbę zbadania struktur uniwersalno-bytowych człowieka oraz relacji między cielesnością a psychicznością (duchowością).
Filozofowie uważają, że filozofię człowieka należy pojmować jako rozumową naukę o człowieku w świetle jego podstawowych uwarunkowań, czyli przyczyn ostatecznych, ważnych dla powstania wszelkich bytów. Chodzi o takie przyczyny, jak:
– materialna (materiał, budulec),
– formalna (kształt, wygląd),
– sprawcza (sprawca, wykonawca),
– celowa (cel działania),
– wzorcza (wzór, projekt).
Odnosząc się do określonej postaci bytu, filozofia człowieka stanowi – co trzeba tu podkreślić – istotną część filozofii bytu (ontologii).
W filozofii poznania stawiane są pytania o człowieka nie tylko w kategorii bytu. Istotne są również pytania:
– Jaka jest natura i istota człowieka i jego sposób istnienia?
– Jakie miejsce zajmuje człowiek wśród istniejących bytów?
– Co sprawia, że to człowiek zajmuje tak ważną pozycję w świecie, czyli co ją tworzy, co ją konstytuuje i co ją ostatecznie warunkuje?
Tymi zagadnieniami zajmują się takie działy filozofii, jak filozofia człowieka, filozofia bytu oraz filozofia poznania. Istotny jest tu pewien zasób wiedzy empirycznej o kategorii bytu, jaką jest człowiek. Z filozofią człowieka ściśle wiąże się medycyna zarówno jako nauka, jak i jako sztuka.
Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
- Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
- Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
- Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.
Opcja #1
29 zł
Wybieram
- dostęp do tego artykułu
- dostęp na 7 dni
uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony
Opcja #2
69 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 30 dni
- najpopularniejsza opcja
Opcja #3
129 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 90 dni
- oszczędzasz 78 zł
Piśmiennictwo
1. https://www.katedra.uksw.edu.pl/gogacz/ksiazki/etyka_i_medycyna.pdf
2. Zieliński K, Zalewska-Jura H: Słownik pochodzenia nazw i określeń medycznych. Antyczne i nowożytne dzieje chorób w ich nazwach ukryte. Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2004.
3. Jarząbek-Bielecka.G: Podstawy etyki i filozofii w medycynie w świetle rozważań Edmunda D. Pellegrina i Davida C. Thomasmy – zagadnienia wybrane. Wydaw. Nauk. Uniw. Med. im. K. Marcinkowskiego 2019.
4. Jarząbek-Bielecka G, Stachewicz K, Jarząbek M, Jakubek E, Mizgier M. Towards philosophy in medicine and nursing – anthropological and ethical aspects of sexology. Pielęg Pol 2019; 4(74), s. 403-406.
5. http://www.anthropology.wisc.edu/about.php
6. Obrębowski A (red.): Wybrane zagadnienia z etyki i deontologii lekarskiej. Wydaw. Nauk. Uniw. Med. im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu 2023: 6-170.
7. Jarząbek-Bielecka G, Stachewicz K, Jarząbek M et al.: Towards philosophy in medicine and nursing – anthropological and ethical aspects of sexology. Pielęg Pol 2019; 4(74): 403-406.
8. Jarząbek-Bielecka G: Podstawy etyki i filozofii w medycynie w świetle rozważań Edmunda D. Pellegrina i Davida C. Thomasmy – zagadnienia wybrane. Wydaw. Nauk. Uniw. Med. im. K. Marcinkowskiego 2019: 5-55.
9. Jarząbek-Bielecka G, Boroch J, Bielecki M, Kędzia W: Wybrane aspekty z historii i filozofii medycyny z uwzględnieniem zagadnień medycyny rodzinnej i aptekarstwa. Med Rodz 2019; 22(2): 106-112.
10. Jaskulska J, Plagens-Rotman K, Jarząbek-Bielecka G: Opieka pielęgniarska w ginekologii wieku rozwojowego – konteksty etyczne. Med Rodz 2023; 26(1): 3-5.
11. Plagens-Rotman K, Jarząbek-Bielecka G, Lorkiewicz-Muszyńska D et al.: Outline of the problem of sexual violence against children. Clin Exp Obstet Gynecol 2023; 50(6): art. 117.
