Porady prawne

>Czy usługi stomatologiczne traktowane są jako usługa medyczna czy jako zwykła usługa?

>Jakie przepisy to regulują?

>Czy istnieje termin (czas) na jaki stomatolog musi udzielić gwarancji?

>Czy mogę uzależnić udzielenie gwarancji na wykonane prace protetyczne i założone wypełnienia od odbycia przez pacjenta kontrolnych wizyt?

>Czy jeżeli pacjent nie dopełni obowiązku odbycia w wyznaczonym terminie wizyt kontrolnych, mogę uchylić się od naprawy gwarancyjnej?

>Pytanie wymyka się regulacjom prawnym. Prawo nie przypisuje bowiem żadnego terminu gwarancji na usługi medyczne, w szczególności protetyczne. Intuicyjnie jednak daje się odczuć, że protetyce stawiany jest wymóg pewnej trwałości. Udzielenie gwarancji należy zatem rozpatrywać raczej w kategoriach dobrego marketingu i ustalić je tak, by odpowiadały na przykład przewidywanym okresom trwałości materiału czy wręcz statystyce. Pytanie o to czy można uzależnić realizację gwarancji od wizyt kontrolnych jest pytaniem dobrym, ale zawiera pewne niebezpieczeństwo. Jeżeli obracamy się w sferze działalności komercyjnej, takie rozwiązanie jest dopuszczalne pod jednym wszak warunkiem. Pacjent musi być poinformowany przed rozpoczęciem leczenia o zasadach leczenia i zasadach gwarancji. Takie rozwiązanie ma oparcie w przepisach art. 16 i art. 9 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 z późn. zm.). Pacjent ma bowiem prawo do pełnej informacji i prawo do wyrażenia zgody na leczenie lub odmowy takiej zgody. Stomatologia jest niestety tą dziedziną medycyny, w której przestrzeganie tego prawa jest szczególnie zapomniane. Autorka wskazuje, że warunkiem gwarancji jest nie tyle obowiązek odbywania wizyt kontrolnych, ile postępowanie w określony sposób – dotyczy to zasad higieny jamy ustnej czy pielęgnacji wypełnienia protetycznego. Całość takiego postępowania winna być opisana w dokumentacji i podpisana przez pacjenta jako element jego zgody na działania medyczne.

>Inna może być sytuacja pacjenta korzystającego z usług w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Nie sposób tutaj zalecić i przestrzegać harmonogramu wizyt kontrolnych. Chyba, że będą to wizyty nieodpłatne.

> Agnieszka Sieńko, ekspert Serwisu Prawo i Zdrowie, Wolters Kluwer Polska www.abc.com.pl

>Czy higienistka stomatologiczna wykonująca samodzielnie zabiegi z zakresu profilaktyki i higieny jamy ustnej (scalingi, piaskowania zębów) powinna mieć wykupione ubezpieczenie OC jak lekarze, farmaceuci i inne osoby świadczące usługi o charakterze medycznym? Jeśli tak, to do jakiej sumy ubezpieczenia?

>Na higienistce stomatologicznej wykonującej zabiegi nie spoczywa obowiązek wykupienia ubezpieczenia OC, o których mowa w rozporządzeniach Ministra Finansów wydanych na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

>W pytaniu nie zawarto informacji czy świadczenia zdrowotne są wykonywane przez higienistkę stomatologiczną w związku z zawartą umową na świadczenia zdrowotne przez świadczeniodawcę z Narodowym Funduszem Zdrowia, czy może w związku z przyjętym przez podmiot zamówieniem na świadczenia zdrowotne na podstawie art. 35 ust. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.; dalej jako: u.z.o.z.). W pierwszej sytuacji zasady obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej świadczeniodawcy określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2007 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej świadczeniodawcy udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 3, poz. 10; dalej jako: r.o.u.). Rozporządzenie mówi o obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej świadczeniodawcy. Pojęcie świadczeniodawcy zostało zdefiniowane w art. 5 pkt 41 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.). Higienistka stomatologiczna nie jest świadczeniodawcą w rozumieniu tej ustawy. Paragraf 4 r.o.u. określa minimalne sumy gwarancyjne ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej na jedno zdarzenie lub wszystkie zdarzenia, które mogą zaistnieć u świadczeniodawcy np. w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej, w grupowej praktyce lub u osób prowadzących indywidualną praktykę na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Higienistka stomatologiczna nie jest tą osobą, o której mowa w § 4 r.o.u. Wykupiona polisa ubezpieczeniowa odpowiedzialności cywilnej przez świadczeniodawcę w związku z zawartą umową na świadczenia zdrowotne finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia obejmuje również jej czynności, jeżeli są wykonywane w związku z zawartą umową z Narodowym Funduszem Zdrowia.

>Jeżeli higienistka stomatologiczna wykonuje zabiegi w związku z przyjęciem zamówienia na świadczenia zdrowotne przez jeden z podmiotów, o których mowa w art. 35 ust. 1 u.z.o.z., nie ma również obowiązku wykupienia polisy odpowiedzialności cywilnej. Zgodnie z zapisami § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu przyjmującego zamówienie na świadczenia zdrowotne (Dz. U. Nr 283, poz. 2825), obowiązek ubezpieczenia spoczywa na podmiotach przyjmujących zamówienie.

> Anna Olińska, ekspert Serwisu Prawo i Zdrowie, www.abc.com.pl

>Czy na terenie niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej mogą prowadzić działalność lekarze lub lekarze stomatolodzy wykonujący zawód w formie indywidualnej praktyki lekarskiej?

>Tak, prowadzenie takiej działalności jest w pełni dozwolone.

>Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.; dalej jako: u.z.o.z.) została znowelizowana ustawą z dnia 14 maja 2004 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 75, poz. 518). Nowelizacja weszła w życie w dniu 5 czerwca 2006 r. Przepis art. 1 ust. 5 u.z.o.z. w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji, tj. w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 czerwca 2006 r. stanowi wprost, że na terenie zakładu opieki zdrowotnej nie mogą być udzielane świadczenia zdrowotne przez inne podmioty za wyjątkiem świadczeń z zakresu stomatologii i podstawowej opieki zdrowotnej. W związku z tym, prowadzenie na terenie niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej działalności w zakresie stomatologii i podstawowej opieki zdrowotnej przez prywatne praktyki lekarskie jest dozwolone z mocy przepisu art. 1 ust. 5 u.z.o.z. w brzmieniu obowiązującym po dniu 5 czerwca 2006 r.

>Pytanie co prawda nie nawiązuje do kwestii technicznych, niemniej jednak należy wskazać, że brzmienie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 marca 2000 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, urządzenia i sprzęt medyczny, służące wykonywaniu indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej i grupowej praktyki lekarskiej (Dz. U. Nr 20, poz. 254; dalej jako: rozporządzenie) nie może uniemożliwiać wykonywania praktyki na terenie zakładu opieki zdrowotnej skoro rozwiązanie takie jest dopuszczone przepisem ustawy (powołanym wyżej). Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że powołane rozporządzenie jest aktem prawnym nieobowiązującym, a komunikat Ministra Zdrowia nie stanowi źródła prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.). Z komunikatu wynika jedynie, że należy stosować przepisy uchylonego rozporządzenia, ale ponad wszelką wątpliwość nie mogą one wieść do wniosku, że przepisy rozporządzenia mają modyfikować, czy wręcz ograniczać prawo gwarantowane ustawą. Nadto, pojęcie „praktyka” użyte w omawianym rozporządzeniu należy odnieść do aparatu pojęciowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. Nr 251, poz. 1885). Pozycja 86.2. PKD posługuje się terminem „praktyka lekarska” i ponad wszelką wątpliwość chodzi tutaj o gabinet lekarski, ambulatorium. Zakłady opieki zdrowotnej niebędące przecież praktykami w znaczeniu organizacyjnym umieszczają we wpisach tę właśnie pozycję PKD dla oznaczenia prowadzonej przez siebie działalności w zakresie poradnictwa ambulatoryjnego. Termin „praktyka” jest więc użyty w znaczeniu czysto technicznym nie zaś formalnym. Nie jest więc tak, że przepis rozporządzenia wymaga aby pomieszczenie było zarezerwowane tylko i wyłącznie dla jednego użytkownika prowadzącego indywidualną praktykę. Celem zapisu § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest gwarancja, że pomieszczenie nie będzie wykorzystywane do innych celów. Zapis nie zakazuje używania pomieszczenia przez inne podmioty a jedynie używania go do innych celów. Jedynym więc kryterium ograniczającym jest kryterium przedmiotowe rodzaju działalności, nie zaś kryterium podmiotowe. Inne rozumienie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia pozostaje w oczywistej sprzeczności z obowiązującym stanem prawnym i aktem prawnym wyższego rzędu, tj. ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Warto także rozważyć cel, jakiemu służy omawiane rozporządzenie. Jego zadanie w systemie prawa polega na prawnym zabezpieczeniu stanu sanitarnego pomieszczenia, w którym udzielane są świadczenia zdrowotne. Na stan ten nie wpływa fakt, że praktyka lekarska jest prowadzona przez inne podmioty. Zagrożeniem stanu sanitarnego może natomiast być prowadzenie w pomieszczeniu innej niż medyczna działalności i temu właśnie celowi służy § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, urządzenia i sprzęt medyczny, służące wykonywaniu indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej i grupowej praktyki lekarskiej.

> Agnieszka Sieńko, ekspert ABC Serwis Prawo i Zdrowie, Wolters Kluwer Polska, www.abc.com.pl.