Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Postępy Fitoterapii 2/2015, s. 125-127
Elżbieta Hołderna-Kędzia
II Konferencja Naukowo-Szkoleniowa z cyklu „Racjonalna fitoterapia”, pt. „Zastosowanie fitoterapii w profilaktyce i terapii chorób z przeziębienia”
W dniach 14-15 marca 2015 r. w Poznaniu odbyła się druga już Konferencja Naukowo-Szkoleniowa z cyklu „Racjonalna fitoterapia” z udziałem zaproszonych lekarzy z różnych regionów Polski. Inicjatorem i głównym organizatorem spotkania była firma Phytopharm Klęka S.A., a patronat nad konferencją objęły: Sekcja Fitoterapii PTL, Polski Komitet Zielarski oraz Redakcja „Postępów Fitoterapii”. Konferencję poprzedziło zwiedzanie z przewodnikiem poznańskiego Zamku. Następnie przybyłych gości powitał członek Zarządu Phytopharm Klęka S.A., dr Jerzy Jambor.
Pierwszego dnia uczestnicy Konferencji wysłuchali trzech interesujących wykładów, w tym wykładu pt. „Lek roślinny leczy, suplement diety uzupełnia” głównej prelegentki, prof. dr hab. M. Kozłowskiej-Wojciechowskiej z Wydziału Farmacji Klinicznej i Opieki Farmaceutycznej w Warszawie. Pani profesor zwróciła w nim uwagę na istotne problemy dotyczące prób marginalizacji leku roślinnego na korzyść suplementów diety. Podkreśliła ponadto istotną rolę zielarstwa, a obecnie fitoterapii w ukształtowaniu dotychczasowej wiedzy farmaceutycznej oraz fakt pozyskiwania nowych substancji czynnych w oparciu o struktury istniejące w świecie roślin. Nowoczesny lek roślinny to preparaty standaryzowane na zawartość substancji biologicznie aktywnych, przygotowane zgodnie z dobrą praktyką wytwarzania leków (GMP). Kontrolę nad lekiem pochodzenia roślinnego sprawuje ponadto Europejska Agencja Leków (EMEA). Należy dodać, że wymagania dotyczące preparatów roślinnych są bardzo wysokie i obejmują wszechstronną ocenę w zakresie działania leczniczego, monitorowania działań niepożądanych i interakcji. Suplementy diety w odróżnieniu od preparatów leczniczych nie podlegają tak rygorystycznym wymaganiom, tj. monitorowaniu składu czy badaniom klinicznym. Mają one spełniać zadanie uzupełniania wraz z dietą niedoborów, zwłaszcza w czasie ciąży, przy kłopotach ze snem czy osłabieniu organizmu. Tymczasem media zarzucają nas coraz większą liczbą reklam promujących suplementy diety na wszelkie dolegliwości, w tym suplementy witaminowe podawane profilaktycznie przez cały rok. Natomiast z badań Instytutu Matki i Dziecka wynika, że w Polsce mamy do czynienia z nadmiarem u dzieci witamin A, B, E i K; brak dotyczy jedynie witaminy D i wapnia. Dobrym momentem do przyjmowania suplementów diety są np. okresy większej podatności na przeziębienia. Szczególną uwagę należałoby zwrócić na takie elementy jak: właściwe odżywianie, unikanie stresu, ubiór odpowiedni do pogody, uprawianie sportu, przebywanie na świeżym powietrzu. Należy dodać, że suplementy diety mogą zawierać tylko składniki stosowane jako żywność, gdyż w żadnym wypadku nie mogą posiadać cech przysługujących tylko substancjom leczniczym. Zatem nadal istnieje potrzeba ciągłego dokształcania się i edukacji w zakresie suplementacji diety.
W kolejnym wystąpieniu pt. „Kaszel – czy tylko objaw infekcji dróg oddechowych?” prof. A. Fall z Wrocławia omówił mechanizm powstawania kaszlu, jego charakterystykę, podział i objawy towarzyszące. Biorąc pod uwagę kryterium czasu trwania kaszlu, możemy wyróżnić kaszel ostry (poniżej 3 tygodni), podostry (3-8 tygodni od momentu rozpoczęcia infekcji) i przewlekły (powyżej 8 tygodni). Powodem przedłużającego się kaszlu poinfekcyjnego może być m.in. nadreaktywność oskrzeli, nadprodukcja śluzu, choroby zatok, alergiczny nieżyt nosa, pokrzywka czy astma. Prelegent omówił ponadto przyczyny występowania kaszlu u dzieci i sposoby postępowania w różnych przypadkach klinicznych związanych z kaszlem. Spośród leków roślinnych na uwagę zasługują preparaty zawierające Primula veris, Thymus vulgaris (Bronchosol), Plantago lanceolata (Sir. Plantaginis lanceolatae). Wykazują one właściwości typowe dla leków łagodzących kaszel, tj. sekretolityczne, wykrztuśne, bronchospazmolityczne i antyoksydacyjne. Należy dodać, że przedłużający się kaszel jest często odpowiedzią na głębsze procesy patologiczne toczące się w organizmie, stąd potrzeba jego wnikliwej obserwacji i identyfikacji.
Pierwszy dzień Konferencji zakończył wykład prof. J. Woy-Wojciechowskiego pt. „Tylko nie pal”. Prelegent scharakteryzował tło historyczne związane ze stosowaniem od stuleci na świecie tytoniu. Stopniowa jego ekspansja miała miejsce od Ameryki Południowej poprzez kraje Europy, kraje Bliskiego i Dalekiego Wschodu, w tym Chiny i Rosję. W Polsce tytoń znany był początkowo jako roślina ozdobna, a jego palenie nie było uznawane za szkodliwe; miało raczej charakter leczniczy, towarzyski. Obecnie uważa się, że nie ma dawki nikotyny bezpiecznej dla zdrowia. Mimo to liczba palaczy tytoniu ciągle rośnie, a urządzenia produkcyjne wytwarzają obecnie 8 mln papierosów dziennie. Do ujemnych skutków intensywnego palenia tytoniu zaliczyć można m.in.: wzrost ryzyka zachorowań na nadciśnienie, cukrzycę, nowotwory, przykry zapach z ust, coraz gorszy wygląd, niedobór tlenu w organizmie spowodowany obecnością trucizn (benzenu, formaldehydu, berylu, amoniaku), wprowadzanie do organizmu wolnych rodników (uszkadzanie DNA, mitochondriów i lizosomów w komórce). Już jedno zaciągnięcie się dymem tytoniowym powoduje wytwarzanie w organizmie ok. 10 000 wolnych rodników tlenowych. Palenie tytoniu przyczynia się do 72% zgonów w Polsce, będących następstwem nowotworów i chorób układu krążenia. Stąd w każdym wieku warto sięgnąć po dobrą motywację, chęć i mocne postanowienie zaprzestania palenia tytoniu.
Wieczór pierwszego dnia Konferencji uświetnił występ zespołu „U Studni”, który spotkał się z bardzo dobrym odbiorem zebranych osób.
Drugi dzień obrad zainaugurował wykład pt. „Rośliny lecznicze stosowane w profilaktyce i terapii chorób z przeziębienia” wygłoszony przez dr. J. Jambora. Dziedziną bardzo przydatną w leczeniu tych najczęstszych chorób na świecie jest fitoterapia. W charakterze środków leczniczych stosowane są tylko rośliny posiadające swoje monografie, wydawane przez ESCOP w Londynie, a także przez zespół ekspertów WHO w Genewie. Terminu „racjonalna fitoterapia” użył po raz pierwszy Niemiec Schulz-Hänsel Blumenthal Tyler, natomiast za twórcę nowoczesnego zielarstwa w Polsce uważany jest prof. J. Lutomski. Paradoksalnie szeroko rozwijające się dyscypliny chemiczne, mające wyeliminować lek roślinny, dały podwaliny pod analizy chemiczne bogatych i zróżnicowanych struktur roślin leczniczych. Z kolei twórcą polskiej szkoły fitofarmakologii okazał się prof. L. Samochowiec. Do roślin leczniczych stosowanych z dobrymi efektami w eliminacji objawów przeziębienia i grypy, w tym istotnego ich objawu – kaszlu, można zaliczyć takie rośliny jak: Echinacea purpurea (jeżówka purpurowa), Aloe arborescens (aloes drzewiasty), Pelargonium sidoides (pelargonia przylądkowa), Tilia platyphyllos (lipa szerokolistna), Sambucus nigra (bez czarny), Rubus idaeus (malina właściwa), Polygala senega (krzyżownica wirginijska), Hedera helix (bluszcz pospolity), Primula vera (pierwiosnek lekarski), Eucalyptus globulus (eukaliptus gałkowy), Thymus vulgaris (tymianek właściwy), Althaea officinalis (prawoślaz lekarski), Tussilago farfara (podbiał pospolity), Plantago lanceolata (babka lancetowata), Salvia officinalis (szałwia lekarska), Matricaria chamomilla recutita (rumianek pospolity) oraz Cetraria islandica (tarczownica islandzka). Preparaty uzyskane na bazie tych roślin dają szerokie możliwości łagodzenia i eliminacji nieprzyjemnych objawów związanych z przeziębieniem. Wykazują one m.in. działanie przeciwkaszlowe, osłaniające, odnawiające błony śluzowe dróg oddechowych, immunostymulujące, antybiotyczne, przeciwzapalne i sekretolityczne.
W kolejnym wystąpieniu pt. „Wpływ witamin D i K oraz kwasów omega-3 na zdrowie i rozwój dziecka” dr hab. J. Mazela ocenił udział różnych składników żywieniowych dostarczanych dziecku wraz z mlekiem matki bądź preparatami mlecznymi na jego wzrost i rozwój. Według najnowszych badań bardzo istotne jest podawanie dziecku do 1. roku życia NNKT, w tym głównie kwasu DHA (kwas dokozaheksaenowy) i ARA (kwas arachidonowy). Dzięki tej suplementacji uzyskuje się znacznie lepsze wskaźniki rozwoju psychoruchowego dziecka (wskaźnik Bayleya i PDI). Niezbędne jest również dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dostarczanie noworodkom od 1. do 12. miesiąca życia witaminy D3 z uwagi na jej obniżone poziomy u 30% wcześniaków oraz dzieci z zespołem złego wchłaniania. Podkreśla się również ważną rolę witaminy K po urodzeniu i do 3. miesiąca życia dziecka z uwagi na niskie jej stężenie w mleku matki. Brak tej witaminy skutkuje chorobą krwotoczną noworodka, biegunką i słabymi przyrostami masy ciała.
Kolejny wykład Konferencji pt. „Mikrobiologiczne aspekty choroby przeziębieniowej” przedstawił prof. B. Kędzia. Prelegent podał szczegółową definicję i charakterystykę chorób z przeziębienia i grypy, a także wykazał różnice między nimi. Wskazał ponadto na możliwość zabezpieczenia organizmu przed zachorowaniem, m.in. poprzez podwyższanie odporności immunologicznej organizmu, w tym za pomocą preparatów z aloesu.
Część wykładową Konferencji zakończył wykład prof. W. Buchwalda, który zapoznał zebranych z historią powstania Sekcji Fitoterapii PTL, głównymi kierunkami jej działalności i możliwościami jej rozwoju w przyszłości. Dlatego też Sekcja ma zamiar skoncentrować się w podejmowanych przedsięwzięciach na upowszechnianiu wiedzy dotyczącej leku roślinnego i racjonalnej fitoterapii wśród lekarzy i farmaceutów. Działania te będą prowadzone przy współpracy z organizacjami międzynarodowymi, takimi jak: Europejska Agencja Leków (EMEA) oraz European Scientific Cooperation of Phytotherapy (ESCOP). Udział Sekcji będzie także dotyczył ustalania i porządkowania listy suplementów diety oraz wprowadzania ujednoliconych, naukowych kryteriów związanych z lekiem roślinnym.
Na tym zakończyła się II Konferencja Naukowo-Szkoleniowa z cyklu „Racjonalna fitoterapia”, która, miejmy nadzieję, przyczyni się do popularyzowania wiedzy dotyczącej stosowania przez lekarzy leków roślinnych w zapobieganiu i leczeniu chorób z przeziębienia i grypy.
Mgr Elżbieta Hołderna-Kędzia
Postępy Fitoterapii 2/2015
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii