Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 2/2011, s. 122-126
*Dominika Król
Głóg (Crataegus monogyna (L.), Crataegus oxyacantha (L.)) – cenną rośliną leczniczą
Hawthorn (crataegus monogyna (L.), crataegus oxyacantha (L.)) – valuable medicinal plant
Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu
Dyrektor Instytutu: prof. dr hab. Grzegorz Spychalski
Summary
Hawthorn is a traditional medicinal plant known and used by people in medicine for thousands of years. The results of modern research confirms the hypolipidemic, hypocholesterolemic, antiatherosclerotic and antioxidant activity of this plant. Clinical trials prove the lack of validity of using hawthorn in case congestive heart failure (CHF). This herbal plant indicates beneficial therapeutic effects in patients with reduced left ventricular ejection fraction (LVEF).
Wprowadzenie
Głóg Crataegus jest rośliną znaną i stosowaną w leczeniu i profilaktyce różnych schorzeń od najdawniejszych czasów. Rodzaj Crataegus obejmuje około 280 gatunków. Pochodzi z północnej strefy umiarkowanej. Występuje powszechnie w zachodniej Azji, Ameryce Północnej i Europie (1). W Polsce głóg rośnie pospolicie na niżu, zwłaszcza zachodnim oraz w niższych partiach górskich. Jest rośliną ozdobną, często nasadzaną w parkach i ogrodach. Nazwa Crataegus pochodzi od greckiego słowa kratos, co znaczy o twardości drewna (2).
Uważany jest za jedną z najstarszych roślin farmaceutycznych w kulturze zachodniej, mającą swoje monografie w różnych farmakopeach (1). W farmakopeii niemieckiej wyszczególnione zostało pięć gatunków głogu (C. monogyna, C. leavigata, C. pentagyna, C. nigra i C. azarolus) (3).
Opis rośliny
Głóg należy do rodziny Różowatych (Rosaceae). Występuje w postaci ciernistych 3-4-metrowych krzewów lub niewielkich drzew osiągających do 8 metrów wysokości. Gałęzie mają małe kolce z ostrymi końcówkami. Liście wyrastają spiralnie na długich pędach. Są ciemnozielone, lśniące, okrągławe lub odwrotnie jajowate, o zmiennych wcięciach. Na dolnej powierzchni liścia wyraźnie zaznacza się siateczka nerwów. W zależności od gatunku liście mogą być gładkie lub gęsto owłosione. Kwiaty są białe, rzadziej różowe. Rosną zgrupowane w rozłożyste baldachogrona o pięciu trójkątnych działkach kielicha, pięciu płatkach i 15-20 pręcikach. Przyrośnięta do kielicha zalążnia, w zależności od gatunku, składa się z 1-5 owocolistków (4, 5). Owoc pozorny ma ciemnoczerwoną lub czerwonawobrunatną barwę, dołeczkowaną powierzchnię oraz kulisty lub elipsoidalny kształt. Owoc stanowi żółtawobrunatna, jajowata pestka (4, 6).
Surowiec
Surowcem zielarskim, zgodnie z FP VII, jest kwiatostan głogu z 2-5 szczytowymi liśćmi (Crataegi folium cum flore) oraz owoc głogu (Crataegi fructus) (4).
Kwiatostany pozyskiwane są z dziko rosnącego głogu jednoszyjkowego (Crataegus monogyna L.), głogu dwuszyjkowego (Crataegus oxyacantha L.) lub ich mieszańców.
Rzadziej surowiec otrzymuje się z głogu pięcioszyjkowego (Crataegus pentagyna), głogu czarnego (Crataegus nigra) i głogu włoskiego (Crataegus azarolus). Kwiaty zbiera się w maju lub czerwcu w początkowym okresie kwitnienia. Surowiec suszy się w temperaturze pokojowej nie przekraczającej 30°C (4, 7).
Owoce otrzymuje się z głogu jednoszyjkowego (Crataegus monogyna L.), głogu dwuszyjkowego (Crataegus oxyacantha L.) oraz ich mieszanin lub hybryd. Dojrzałe owoce zbiera się w okresie jesiennym, w okolicach września i października. Suszy się je początkowo w temperaturze 30°C, a następnie dosusza w temperaturze 50°C (4, 7).
Skład chemiczny
Głównymi składnikami chemicznymi głogu są flawonoidy i związane z nimi proantocyjanidyny. Należą do nich m.in. rutyna, hyperozyd, witeksyna i ramnozyd. W kwiatostanie znajdują się glikozydy flawonowe, takie jak hyperozyd, spireozyd, rutyna. Głównymi pochodnymi flawonoidów znalezionymi w liściach jest katechina i epikatechina oraz związane z nimi procyjanidyny powstałe w wyniku kondensacji monomerów powyższych związków razem z oligomerycznymi procyjanidynami (5). Ponadto w głogu znajdują się: saponiny, taniny, krateginy, antocyjanidyny i proantocyjanidyny, aminy, cholina i acetylocholina, pochodne purynowe (adenozyna, adenina, guanina), kwas kawowy, amygdalina, pektyny, a także kwasy triterpenowe (kwas urosolowy, kwas oleinowy, kwas głogowy). W głogu znajdują się także znaczne ilości witamny C (2).
Skład chemiczny owocu i kwiatostanu głogu jest bardzo podobny. Występują różnice w ilości poszczególnych flawonoidów i oligomerycznych procyjanidyn. Owoc zawiera większą ilość hyperozydu, natomiast liście charakteryzują się większą zawartością ramnozydu witeksyny (5). Strukturę chemiczną wybranych związków występujących w surowcu przedstawiono na rycinie 1.
Ryc. 1. Struktura chemiczna wybranych składników głogu.
Zastosowanie
Głóg w medycynie ludowej jest dobrze znany i używany od najdawniejszych czasów. Ze względu na działanie przeciwskurczowe podawano go w przypadku astmy. W postaci płukanek stosowany był w zapaleniu błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Jego lecznicze właściwości wykorzystywano w przypadku biegunki i niestrawności. Uznawano go także za środek działający korzystnie w przypadku bezsenności (5). W medycynie chińskiej głóg stosuje się, aby usprawnić trawienie, zapobiegać zaleganiu pożywienia w żołądku oraz poprawić krążenie. Preparaty z liści głogu stosuje się w celu poprawy funkcji serca, przepływu krwi w naczyniach wieńcowych oraz w przypadku arytmii (8).
Głóg tradycyjnie jest wykorzystywany w przeciwdziałaniu i wspomaganiu leczenia chorób układu krążenia. Jednakże ostatnie badania kliniczne podważają częściowo celowość jego stosowania w każdym przypadku niewydolności serca. Sprawdzony został wpływ działania ekstraktu z głogu na pracę serca i funkcje metaboliczne. Badania przeprowadzono na wyizolowanych, pracujących sercach szczurów, w których utrzymywano przepływ krwi. W badaniu najpierw wywoływano niedokrwienie serca, poprzez usunięcie ciśnienia następczego (15 min), a następnie przywracano ciśnienie, wznawiając przepływ krwi (20 min). W grupie kontrolnej niedokrwienie powodowało obniżenie funkcji mechanicznej serca do niższego poziomu, która nie została przywrócona nawet po zakończeniu reperfuzji. W grupie eksperymentalnej zaaplikowano wyciąg z głogu na dwóch poziomach stężeń 0,01 i 0,05%. W grupie, w której podano wyższe stężenie wyciągu funkcja mechaniczna serca została przywrócona, bez pełnego zwiększenia przepływu wieńcowego. Przy podaniu niższej dawki nie zaobserwowano takiego działania. Wyższe stężenie wyciągu z głogu spowodowało przyspieszenie metabolizmu podczas indukowania reperfuzji, natomiast podczas niedokrwienia poziom mleczanów był niższy niż w grupie kontrolnej. W badaniach wykazano ochronny wpływ wyciągu z głogu na serce podczas niedokrwienia i reperfuzji, któremu nie towarzyszył wzrost przepływu wieńcowego (9).
Wpływ wyciągów z liści, kwiatostanów i owoców głogu na rozwój niewydolności serca oceniano podczas licznych badań klinicznych. W badaniu skuteczności wyciągu z liści i kwiatostanu głogu (Crataegus Special Extract WS 1442) (CSE) 120 pacjentom z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością serca, podzielonym losowo na 2 grupy, podawano ekstrakt (900 mg dziennie) bądź placebo. Stan zdrowia chorych sprawdzono po 3 i 6 miesiącach od rozpoczęcia kuracji (10).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2011-05-27
zaakceptowano do druku: 2011-06-04

Adres do korespondencji:
*mgr inż. chemii Dominika Król
Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich Zakład Badania Jakości Produktów Leczniczych i Suplementów Diety
ul. Libelta 27, 61-707 Poznań
tel. (61) 665-95-50, fax: 665-95-51
e-mail: dominika.krol@iwnirz.pl

Postępy Fitoterapii 2/2011
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii