Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2016, s. 59-62
*Izabela Przetaczek-Rożnowska, Monika Kuźniak
Źródła zanieczyszczeń mikrobiologicznych ziół leczniczych i przypraw oraz metody ich dekontaminacji
Source of microbiological contamination of medicinal herbs and condiments and methods of decontamination
Katedra Analizy i Oceny Jakości Żywności, Wydział Technologii Żywności, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. n. roln. Teresa Fortuna
Summary
The aim of this paper was to present the overview of selected sources of potential microbiological contamination of herbs and condiments and the factors which influent on microbial pollution of raw herbal material. The authors compiled the microorganisms which mostly appear in herbs and condiments and briefly described the effect of these microorganism on human healthy and proper functional behave. There was described chemical and physical methods which can be used for microbiological decontamination of them. The paper describes the efficiency of decontamination methods of herbs and condiments which improve their quality and microbiological safety and the defect results of using the methods. The methods were divided into chemical and physical methods which included the most effective and modern methods and also the techniques which are not recommended to apply during decontamination of microorganisms present in polluted herbs and/ condiments. Despite the benefits of using herbs and condiments as a cure factor or as natural additive to compose smell or taste of dishes, the most important is the microbiological safety and assurance of consumers healthy. The selection of the proper method during microbiological decontamination can assure the high quality and safety of raw herbal material at the same time.
Wstęp
Coraz większym zainteresowaniem wśród konsumentów cieszą się produkty naturalnego pochodzenia, nisko przetworzone, ale także te, których receptura opiera się na naturalnych składnikach, w tym ziołach leczniczych i przyprawach, bez syntetycznych dodatków. Produkty te stosowane są przez człowieka zarówno w celach kulinarnych, do podkreślenia lub polepszania smaku potraw, ale również w celach leczniczych i kosmetycznych. Rośliny te mogą pobudzać łaknienie, przyczyniać się do zwiększenia ilości wydzielanego soku żołądkowego, hamować procesy utleniania w organizmie człowieka, ale także mogą służyć do barwienia produktów czy działać bakterio- i grzybobójczo (1, 2). Jednak bez względu na korzyści, jakie przynosi użycie roślin przyprawowych lub leczniczych w naszej diecie czy profilaktyce leczniczej, istotną i niepodważalną kwestią jest utrzymanie produktów zielarskich na wysokim poziomie czystości mikrobiologicznej (2).
Na świecie rocznie wykorzystuje się około 100 tys. ton surowca zielarskiego, w tym 15-20% przypada na Polskę. Należy dodać, że znaczna część surowca wykorzystywanego w naszym kraju pochodzi z importu (3).
Źródła zanieczyszczeń mikrobiologicznych ziół leczniczych i przypraw
Zioła lecznicze, podobnie jak przyprawy mogą ulec zanieczyszczeniu w drodze pierwotnego skażenia przez drobnoustroje bytujące w glebie, ale także przez skażoną wodę, powietrze, a nawet odchody ptaków i innych zwierząt. Różnorodna mikroflora gleby jest głównym źródłem zanieczyszczenia roślin. W glebie występują bakterie Gram-dodatnie z rodzaju Proteus, Streptococcus, Rhodococcus i Corynebacterium, a także przetrwalnikujące bakterie z rodzaju Bacillus, a zwłaszcza B. subtilis, B. pumillus, B. cereus i B. licheniformis oraz przetrwalnikujące bakterie beztlenowe z rodzaju Clostridium, promieniowce i pleśnie (m.in. Penicillium, Alternaria, Fusarium, Cladosporium) (4-6). Ponadto glebę zasiedlają również pałeczki z rodzaju Escherichia, Pseudomonas, Alcaligenes, a także bakterie z rodzaju Mycobacterium, Agrobacterium oraz Xantomonas (6). Często czynnikiem determinującym skażenie roślin jest woda, gdyż poprzez powietrze i glebę mogą dostać się do niej bakterie przetrwalnikujące (z rodzaju Bacillus), grzyby pleśniowe (m.in. Mucor, Penicillium, Cladosporium) czy grzyby drożdżopodobne (Rhodotorula, Candida, Cryptococcus, Debaromyces) (7).
Z kolei mikroflora powietrza jest bardzo zmienna i uwarunkowana strefą klimatyczną, glebą, nasłonecznieniem, ilością opadów, a także porą roku. Ponadto na skład mikroflory powietrza oddziałują tereny przemysłowe i zdolność aglomeracji danego obszaru, gdyż na zdolność przeżywania drobnoustrojów w powietrzu ma znaczenie działanie promieni ultrafioletowych i wysuszenie powietrza (8).
Istotnym czynnikiem wpływającym na zakażenie surowca zielarskiego jest również człowiek, gdyż do zanieczyszczenia surowca może dojść na drodze wtórnego skażenia poprzez niewłaściwy zbiór, brak zachowanej higieny podczas przetwarzania zebranych roślin, a nawet niewłaściwie dobrane metody suszenia, składowania lub transportu (9). Człowiek może przyczynić się do zakażenia ziół leczniczych i przypraw bakteriami chorobotwórczymi, które w naturalnych warunkach nie są spotykane (lub sporadycznie) w surowcach roślinnych (10). O krzyżowym zanieczyszczeniu ziół leczniczych i przypraw ekskrementami zwierząt lub ludzi może świadczyć występowanie bakterii Salmonella typhimurium, Listeria monocytogenes, Enterococcus faecalis, Yersinia enterocolitica oraz Escherichia coli (6).
Do zakażeń ziół leczniczych i przypraw wysoką liczbą drobnoustrojów dochodzi często w wyniku niewłaściwej obróbki surowca. Wadliwy proces suszenia, poprzez zbyt długie przetrzymywanie w niskiej temperaturze, czy też składowanie niedosuszonego materiału zielarskiego w zbyt grubej warstwie, zwykle powoduje rozwój grzybów pleśniowych. Na szybkość ich rozwoju wpływają: temperatura, odczyn środowiska, stopień naświetlenia oraz wilgotność (7). Nieprawidłowy proces zbioru, magazynowania i przetwarzania prowadzi niekiedy do skażenia surowca zielarskiego Staphylococcus aureus, który po spożyciu w większych ilościach prowadzi do zatrucia pokarmowego przebiegającego w podobny sposób jak po zatruciu Escherichia coli (11).
Należy pamiętać, że zioła lecznicze i przyprawy zasiedlane są przez rodzimą mikroflorę, wśród której wyróżnić można bakterie Gram-dodatnie oraz Gram-ujemne. Pierwszą grupę bakterii najliczniej reprezentują laseczki przetrwalnikujące z rodzaju Bacillus, a zwłaszcza B. megaterium oraz B. mesentericus. W obrębie tej grupy drobnoustrojów, w surowcach zielarskich występować mogą również promieniowce z rodzaju Actinomyces, Streptomyces i Micromonospora (6). Z kolei w grupie bakterii Gram-ujemnych najpowszechniej występują Flavobacterium, Chromobacterium, Spirillum, Pseudomonas, Aerobacter, Enterobacter oraz Alcaligenes. Obok bakterii, zioła lecznicze i przyprawy w swojej rodzimej mikroflorze mogą zawierać także grzyby pleśniowe z rodzajów: Alternaria, Cladosporium, Aspergillus, Mucor, Fusarium, Penicillium, Trichoderma oraz Rhizopus (6).
Bez względu na źródło pochodzenia zanieczyszczenia mikrobiologicznego, skażony surowiec leczniczy i przyprawowy może przyczynić się do wywołania negatywnych skutków u konsumenta. Szczególnie narażone na działanie drobnoustrojów chorobotwórczych są osoby starsze, osłabione oraz dzieci. Jest to o tyle istotne, że często zioła lecznicze czy przyprawy dodawane są do potrawy po jej ugotowaniu i nie podlegają już obróbce kulinarnej. Niektóre drobnoustroje nawet po długotrwałym przechowywaniu wysuszonego surowca i przy niskiej aktywności wodnej mogą przeżyć (np. Salmonella) i wywołać zatrucia pokarmowe. Jeszcze większe niebezpieczeństwo stanowią mykotoksyny, będące produktem wtórnym metabolizmu grzybów pleśniowych (3). Metabolity te mogą powodować chorobotwórcze skutki o charakterze przewlekłym, podostrym lub ostrym oraz przejawiają działanie terato- i kancerogenne (12). Mogą one wywoływać także uszkodzenia wątroby, obniżać odporność na zakażenia, przyczyniać się do zaburzeń płodności, martwicy mózgu, a nawet intensyfikować rozwój choroby nowotworowej nerek, okrężnicy, wątroby, dwunastnicy, żołądka czy przełyku (13). Ostre zatrucia mykotoksynami nie zdarzają się często, jednak występuje niebezpieczeństwo długotrwałego działania na organizm małych dawek tych toksyn.
Metody dekontaminacji mikrobiologicznej ziół leczniczych i przypraw

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2015-06-15
zaakceptowano do druku: 2015-07-12

Adres do korespondencji:
*dr inż. Izabela Przetaczek-Rożnowka
Katedra Analizy i Oceny Jakości Żywności Wydział Technologii Żywności Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
ul. Balicka 122, 30-149 Kraków
tel. +48 (12) 662-47-46
e-mail: i.roznowska@ur.krakow.pl

Postępy Fitoterapii 1/2016
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii