Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2018, s. 149-156 | DOI: 10.25121/PF.2018.19.3.149
*Anna Muzykiewicz, Joanna Zielonka-Brzezicka, Adam Klimowicz
Aktywność przeciwutleniająca ekstraktów z wybranych roślin należących do rodziny Rosaceae**
Antioxidant activity of extracts of selected plants belonging to Rosaceae family
Katedra i Zakład Chemii Kosmetycznej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. med. Adam Klimowicz
Streszczenie
Wstęp. Rośliny są cennym źródłem związków biologicznie czynnych, w tym przeciwutleniaczy, które wykazują zdolność zapobiegania rozwojowi tzw. stresu oksydacyjnego. Należące do rodziny Rosaceae: Sorbus aucuparia L. oraz Cydonia oblonga Mill. są przykładami roślin zawierających przeciwutleniacze.
Cel pracy. Celem pracy była ocena potencjału przeciwutleniającego ekstraktów z liści i owoców jarzębu pospolitego i pigwy pospolitej z uwzględnieniem wpływu rozpuszczalnika i metody ekstrakcji na badane właściwości uzyskanych ekstraktów.
Materiał i metody. Ekstrakty sporządzono klasycznymi metodami ekstrakcji – poprzez wytrząsanie oraz z wykorzystaniem aparatu Soxhleta. Jako rozpuszczalniki wykorzystano: metanol, aceton oraz 70 i 96% (v/v) etanol. Oceny aktywności przeciwutleniającej dokonano metodami DPPH, FRAP, Folin-Ciocalteu (F-C) oraz ABTS.
Wyniki. Najwyższą aktywnością przeciwutleniającą odznaczały się ekstrakty sporządzone z liści obu roślin. W większości przypadków ekstrakty z jarzębu pospolitego wykazywały wyższy potencjał niż odpowiadające im ekstrakty z pigwy pospolitej. Najskuteczniejszym sposobem ekstrakcji okazał się proces w aparacie Soxhleta z wykorzystaniem metanolu (w przypadku jarzębu i pigwy) oraz 96% (v/v) etanolu (pigwa) i 70% (v/v) etanolu (jarząb). Najwyższe wyniki uzyskano metodą FRAP, natomiast najniższe metodą DPPH.
Wnioski. Przedstawione wyniki analiz in vitro potwierdziły, że ekstrakty z liści oraz owoców wybranych roślin należących do rodziny Rosaceae charakteryzują się aktywnością przeciwutleniającą i mogą zostać wykorzystane w różnych dziedzinach przemysłu.
Summary
Introduction. Plants are a valuable source of biologically active compounds, including antioxidants, which could prevent the development of oxidative stress. The members of Rosaceae family such as Sorbus aucuparia L. and Cydonia oblonga Mill. are the examples of plants contained antioxidants.
Aim. The aim of the study was to evaluate the antioxidant potential of leaves and fruits extracts of rowan and quince, taking into account influence of the extrahent as well as extraction method on this activity.
Material and methods. The extracts were obtained by classic extraction methods – shaking and extraction in Soxhlet apparatus. Methanol, acetone as well as 70 and 96% (v/v) ethanol were used as solvents. Antioxidant activity was estimated by DPPH, FRAP, Folin-Ciocalteu (F-C) and ABTS methods.
Results. The highest antioxidant activity was found in leaf extracts of both plants. In most cases, rowan extracts showed higher potential than appropriate extracts of quince. The most effective extraction method was extraction in Soxhlet apparatus using methanol (in case of rowan and quince) as well as 96% (v/v) ethanol (quince) and 70% (v/v) ethanol (rowan). The highest results were obtained with FRAP method, whereas the lowest – with DPPH.
Conclusions. The presented in vitro results confirmed, that the leaves and fruits extracts of selected plants belonging to the Rosaceae family showed antioxidant activity and could be applied in various industry branches.
Wprowadzenie
Rośliny towarzyszą człowiekowi od zarania dziejów, bowiem już ludzie pierwotni wykorzystywali je jako pożywienie. Najstarsze zachowane zapiski o stosowaniu roślin w ziołolecznictwie pochodzą z ok. 3000 roku p.n.e. i opisują zwyczaje ludów Mezopotamii. Z czasem postęp naukowy doprowadził do rozwoju przemysłu chemicznego, który pozwolił na syntezę leków, w wyniku czego lecznicze znaczenie roślin uległo marginalizacji. Wraz z rozwojem produkcji preparatów syntetycznych zaczęto obserwować coraz więcej działań niepożądanych związanych z ich stosowaniem, co spowodowało, że obecnie obserwujemy powrót do naturalnych środków leczniczych (1). Bogactwo związków biologicznie czynnych, takich jak: flawonoidy, glikozydy, garbniki, śluzy, alkaloidy, pektyny, gorycze, sole mineralne, witaminy oraz olejki eteryczne, sprawia, że rośliny wykorzystywane są nie tylko w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym, ale również coraz częściej są składnikami kosmetyków.
W opinii wielu badaczy prawidłowo skomponowane mieszanki świeżych bądź suszonych ziół, stosowane zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie, mogą zapobiegać rozwojowi wielu chorób, działać przeciwbakteryjnie, wspomagać odnowę organizmu oraz pracę wielu układów, m.in. nerwowego, krążenia, oddechowego czy pokarmowego (2). Na szczególną uwagę zasługują przeciwutleniające właściwości roślin. Stres oksydacyjny, wywołany nadmierną ilością wolnych rodników w organizmie, przyczynia się do rozwoju wielu chorób, m.in. nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych, chorób układu sercowo-naczyniowego oraz narządu wzroku, jak również zaburzeń metabolicznych (np. cukrzyca, miażdżyca) i ich powikłań (3, 4). Ponadto zjawisko to jest jedną z przyczyn starzenia się organizmu (5). W piśmiennictwie można znaleźć wiele doniesień o korzystnym wpływie przeciwutleniaczy zawartych m.in. w pożywieniu (6), preparatach kosmetycznych (7) oraz wyrobach farmaceutycznych (8).
Cennym źródłem związków biologicznie aktywnych, w tym składników o potencjale przeciwutleniającym, są rośliny należące do rodziny różowatych (Rosaceae), która obejmuje ok. 3000 gatunków roślin okrytozalążkowych (drzew i krzewów), bardzo ważnych z punktu gospodarczego, ze względu na częste ich wykorzystanie w celach farmaceutycznych, spożywczych oraz kosmetycznych (9-11). Przedstawicielami tej rodziny są jarząb pospolity (Sorbus aucuparia L.) oraz pigwa pospolita (Cydonia oblonga Mill.). Rośliny te, występujące pospolicie na terenie naszego kraju, są bogate m.in. w związki o potencjale przeciwutleniającym (3, 12).
Cel pracy
Celem pracy była ocena potencjału przeciwutleniającego ekstraktów z liści oraz owoców dojrzałych jarzębu pospolitego i pigwy pospolitej, które pozyskano klasycznymi metodami ekstrakcji – z wykorzystaniem wytrząsania oraz w aparacie Soxhleta. Analizie poddano wpływ metody ekstrakcji, rodzaj zastosowanego rozpuszczalnika i surowca oraz metody oceny aktywności przeciwutleniającej na badaną aktywność uzyskanych ekstraktów.
Materiał i metody
Odczynniki użyte do badań pochodziły z firm: Sigma Aldrich, USA: 2,2-difenylo-1-pikrylohydrazyl (DPPH), kwas 6-hydroksy-2,5,7,8-tetrametylochromano-2-karboksylowy (troloks), 2,4,6-tripirydylo-S-triazyna (TPTZ), kwas 2,2-azyno-bis(etylobenzotiazolino-6-sulfonowy) (ABTS); Merck Darmstadt, Niemcy: chlorek żelaza(III) heksahydrat, odczynnik Folin-Ciocalteu; Chempur, Piekary Śląskie, Polska: węglan sodu bezwodny, kwas solny 36%, octan sodu bezwodny, potasu nadsiarczan, metanol, aceton oraz kwas octowy 99,5%, wszystkie o czystości cz.d.a. oraz Linegal Chemicals, Polska: alkohol etylowy skażony izopropanolem.
Surowiec rośliny wykorzystywany w procesie ekstrakcji stanowiły liście oraz owoce dojrzałe (miąższ i skórka) jarzębu pospolitego oraz pigwy pospolitej, które zebrano na terenie Świnoujścia (woj. zachodniopomorskie). Zbioru liści jarzębu dokonano w czerwcu, a owoców we wrześniu 2016 roku, natomiast liści pigwy w czerwcu, a owoców w listopadzie 2015 roku. Świeży surowiec poddawano ekstrakcji w aparacie Soxhleta oraz wytrząsaniu. W przypadku pierwszej metody, ekstrakcję prowadzono do momentu 5-krotnego obiegu rozpuszczalnika przez ekstraktor, natomiast proces wytrząsania kontynuowano przez 4 godziny, przy częstotliwości 400 obrotów/min (wytrząsarka SK-O330-PRO, Chemland). Jako rozpuszczalniki wykorzystano: 96 i 70% (v/v) etanol (EtOH), 99,85% (v/v) metanol (MeOH) oraz aceton.
Otrzymane 5% ekstrakty poddawano ocenie aktywności przeciwutleniającej z wykorzystaniem metod DPPH, FRAP, ABTS oraz Folin-Ciocalteu (F-C) według schematu opisanego w poprzednich pracach (3, 13, 14). W przypadku wszystkich metod wyniki wyrażano w postaci równoważników troloksu [mg troloksu/g surowca] (średnia arytmetyczna wyliczona z trzech niezależnych pomiarów ± odchylenie standardowe – SD). Oceny statystycznej dokonano przy użyciu programu Statistica 12 (StatSoft, Polska), wykorzystując jednoczynnikową analizę wariancji ANOVA (poziom istotności p = 0,05). Różnice międzygrupowe, osobno dla ekstraktów z jarzębu i pigwy, oceniono testem Tuckeya (n = 3), dzieląc uzyskane wyniki na grupy pod względem metody oceny aktywności przeciwutleniającej (DPPH, FRAP, F-C, ABTS) oraz surowca poddawanego ekstrakcji (liść i owoc). Ponadto, obliczono współczynniki korelacji Pearsona (r) pomiędzy wynikami uzyskanymi różnymi metodami dla ekstraktów z poszczególnych surowców roślinnych. Dodatkowo, oceniono istotność statystyczną różnic pomiędzy aktywnością przeciwutleniającą ekstraktów z liści i owoców obu roślin, z wykorzystaniem testu Wilcoxona, przyjmując poziom istotności p = 0,05 (program Prostat 5.5. – Poly Software International Inc., USA).
Wyniki
Uzyskane wyniki aktywności przeciwutleniającej badanych ekstraktów, otrzymane metodami DPPH, FRAP, F-C i ABTS, zamieszczono w tabeli 1. W grupie ekstraktów przebadanych metodą DPPH najwyższe wartości, niezależnie od surowca poddawanego ekstrakcji, uzyskano dla prób otrzymanych w aparacie Soxhleta, najniższe zaś dla ekstraktów sporządzonych z wykorzystaniem wytrząsania. Spośród ekstraktów z liści i owoców jarzębu najwyższe badane właściwości stwierdzono dla ekstraktów metanolowych, odpowiednio 4,13 ± 0,01 i 1,85 ± 0,03 mg troloksu/g surowca. Najniższą aktywność w przypadku tych surowców stwierdzono dla prób otrzymanych za pomocą 70% (v/v) etanolu (2,92 ± 0,02 mg troloksu/g surowca –
ekstrakt z liści i 0,39 ± 0,01 mg troloksu/g surowca –
ekstrakt z owoców). W grupie ekstraktów z liści pigwy najwyższą aktywnością odznaczał się ekstrakt sporządzony za pomocą 96% (v/v) etanolu – 4,53 ± 0,01 mg troloksu/g surowca, natomiast najniższą ekstrakt uzyskany za pomocą 70% (v/v) etanolu – 2,48 ± 0,07 mg troloksu/g surowca. W przypadku ekstraktów z owoców pigwy badanych metodą DPPH najwyższą aktywność stwierdzono w przypadku ekstraktu metanolowego – 1,45 ± 0,03 mg troloksu/g surowca, najniższą natomiast dla ekstraktu sporządzonego przy użyciu acetonu – 0,56 ± 0,04 mg troloksu/g surowca.
Tab. 1. Aktywność antyoksydacyjna ekstraktów z liści oraz owoców S. aucuparia L. oraz C. oblonga Mill. otrzymanych w aparacie Soxhleta (SOX) oraz techniką wytrząsania (WYT), oceniona metodą DPPH, FRAP, F-C oraz ABTS i wyrażona w postaci równoważników troloksu (mg troloksu/g surowca) (średnia ± SD)
Metoda DPPH (mg troloksu/g surowca)
SurowiecMetoda ekstrakcjijarząb pospolitypigwa pospolita
EtOH 96% (v/v) 70% (v/v)MeOHAceton 96% (v/v) 70% (v/v)MeOHAceton
LiśćSOX3,99± 0,02b4,07± 0,03a, b4,13± 0,01a3,75± 0,04c4,53± 0,01a4,48± 0,02a4,46± 0,01a3,38± 0,06c
WYT3,36± 0,02d2,92± 0,02e4,07± 0,04a, b3,35± 0,02d4,29± 0,02b2,48± 0,07e4,27± 0,05b 2,86± 0,09d
OwocSOX1,43±0,03c1,59± 0,04b1,85± 0,03a0,98± 0,04d0,94± 0,04c1,04± 0,04b1,45± 0,03a0,69± 0,03d
WYT0,44± 0,01e0,39± 0,01e1,80± 0,04a 0,43± 0,01e0,64± 0,02d, e0,67± 0,02d1,00± 0,04b, c0,56± 0,04e
metoda FRAP (mg troloksu/g surowca)
LiśćSOX52,26± 0,59b59,62± 0,58a51,48± 0,72b41,44± 0,60c27,75± 0,24a27,18± 0,39a, b26,00± 0,33b27,10± 0,34a, b
WYT26,91± 0,32e15,02± 0,38f37,51± 0,06d 16,58± 0,39f22,89± 0,13c5,89± 0,17f 18,10± 0,40d9,68± 0,44e
OwocSOX5,41± 0,06c6,33± 0,05b6,69± 0,04a1,65± 0,04e2,89± 0,13b2,88± 0,05b 4,65± 0,12a1,97± 0,03d
WYT4,06± 0,03d0,93± 0,06g6,37± 0,14b 1,19± 0,06f1,87± 0,04d2,23± 0,03c2,19± 0,01c1,28± 0,03e
metoda Folin-Ciocalteu (mg troloksu/g surowca)
LiśćSOX24,12± 0,06a23,13± 0,24a24,21± 0,11a20,36± 0,16c23,57± 0,19a22,67± 0,28a22,54± 0,31a 12,38± 0,39d
WYT20,05± 0,21c10,53± 0,14e21,66± 0,14b16,71± 0,11d20,14± 0,16b6,84± 0,24e17,00± 0,23c13,23± 0,23d
OwocSOX0,51± 0,01d0,70± 0,02d0,63± 0,05d 0,21± 0,02e2,68± 0,15b2,75± 0,15b3,91± 0,18a1,98± 0,17c
WYT1,20± 0,17b, c1,01± 0,05c 5,60± 0,17a1,43± 0,06b1,05± 0,07d1,23± 0,09d1,56± 0,06c, d1,10± 0,04d
metoda ABTS (mg troloksu/g surowca)
LiśćSOX21,15± 0,16a21,20± 0,10a21,09± 0,00a14,40± 0,68b20,68± 0,30b19,08± 0,41c34,80± 0,22a 10,02± 0,36d
WYT9,86± 0,04c7,65±± 0,17d14,93± 0,42b 4,16± 0,27e18,51± 0,60c2,75± 0,28f9,60± 0,26d5,43± 0,13e
OwocSOX1,62± 0,08c, d2,01± 0,18a-c1,93± 0,05b, c0,77± 0,02e0,30± 0,07a, b0,11± 0,02a, b0,19± 0,04a, b0,07± 0,02b
WYT2,10± 0,06a, b2,05± 0,04a-c2,47± 0,25a 1,33± 0,11d 0,36± 0,09a0,30± 0,06a, b0,33± 0,10a0,11± 0,04a, b
Wartości średnie oznaczone różnymi literami różnią się w stopniu statystycznie istotnym w obrębie rośliny i surowca oraz metody oceny potencjału przeciwutleniającego. Poziom istotności p = 0,05; n = 3
Podobnie jak w przypadku analizy techniką DPPH, również w przypadku zastosowanej metody FRAP wyższym potencjałem przeciwutleniającym charakteryzowały się ekstrakty sporządzone w aparacie Soxhleta w porównaniu z ekstraktami uzyskanymi z wykorzystaniem wytrząsania. W grupie ekstraktów z liści jarzębu wyniki zawierały się w przedziale od 15,02 ± 0,38 do 59,62 ± 0,58 mg troloksu/g surowca (ekstrakty otrzymane za pomocą 70% (v/v) etanolu). W przypadku owoców jarzębu najwyższą aktywność stwierdzono dla ekstraktu metanolowego (6,69 ± 0,04 mg troloksu/g surowca), zaś najniższą dla ekstraktu otrzymanego przy użyciu 70% (v/v) etanolu (0,93 ± 0,06 mg troloksu/g surowca). W grupie ekstraktów z liści pigwy najwyższe wartości uzyskano dla ekstraktu uzyskanego za pomocą 96% (v/v) etanolu (27,75 ± 0,24 mg troloksu/g surowca), natomiast najniższe dla ekstraktu sporządzonego przy użyciu 70% (v/v) etanolu (5,89 ± 0,17 mg troloksu/g surowca). Oceniając ekstrakty z owoców pigwy, najwyższe wyniki uzyskane metodą FRAP otrzymano dla ekstraktu metanolowego, najniższe natomiast dla ekstraktu acetonowego (odpowiednio 4,65 ± 0,12 i 1,28 ± 0,03 mg troloksu/g surowca).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2018-07-16
zaakceptowano do druku: 2018-07-27

Adres do korespondencji:
dr n. med. Anna Muzykiewicz
Katedra i Zakład Chemii Kosmetycznej
Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
al. Powstańców Wielkopolskich 72, 70-111 Szczecin
tel.: +48 501-483-469
e-mail: anna.muzykiewicz@pum.edu.pl

Postępy Fitoterapii 3/2018
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii