Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2019, s. 199-203 | DOI: 10.25121/PF.2019.20.3.199
Izabela Czapska-Pietrzak, Elżbieta Studzińska-Sroka, *Wiesława Bylka
Skład chemiczny i właściwości biologiczne Geum urbanum L. – aktualny stan badań
Chemical composition and biological properties of Geum urbanum L. – current state of research
Katedra i Zakład Farmakognozji, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Kierownik Katedry i Zakładu Farmakognozji: dr hab. Judyta Cielecka-Piontek
Streszczenie
Geum urbanum L. (kuklik pospolity) należący do rodziny Rosaceae, jest wieloletnią byliną występującą w umiarkowanej strefie obu półkul. Korzenie i kłącza zawierają: garbniki, zwłaszcza z grupy elagotanoidów (głównie geminę), olejek eteryczny (głównie geinę), flawonoidy, proantocyjanidyny, triterpeny, węglowodany. W medycynie ludowej stosowano go w chorobach żołądkowo-jelitowych i wątroby oraz w celu indukowania kardiogenezy, również zewnętrznie dla zmniejszenia zapalenia dziąseł. W pracy przedstawiono wyniki eksperymentów wskazujących na działanie: przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne, kardiogenne oraz przeciwutleniające.
Summary
Geum urbanum L. (St. Benedict’s herb, Wood Avens) belonging to Rosaceae family, is a perennial herb occuring in the moderate zone of both Hemispheres. The roots and rhizomes containing: tannins, especially ellagitannins (mainly gemin), essential oil (mainly gein), flavonoids, proanthocyanidins, triterpenes, carbohydrates. In folk medicine it was used in gastro-enteritis and liver disorders, and to induce cardiogenesis also externally for reducing the gingivitis. The results of experiments on: antimicrobial, anti-inflammatory, cardiogenic and antioxidant effects were presented.



Wstęp
Systematyka botaniczna, budowa morfologiczna
Rodzaj Geum należy do rodziny Rosaceae (Różo-wate) i obejmuje około 70 gatunków roślin zielnych występujących w strefie umiarkowanej obu półkul (1, 2). Na terenie Polski w stanie naturalnym obecnych jest pięć gatunków: Geum urbanum L. (kuklik pospolity), G. montanum L. (kuklik górski), G. reptans L. (kuklik rozesłany), G. aleppicum Jacq. (kuklik sztywny) i G. rivale L. (kuklik zwisły) (3).
Angielskie nazwy G. urbanum to: St. Benedict’s herb, Wood Avens (synonimy: Avens Root, Colewort, Herb Bennet, City Avens, Way Bennet, Goldy Star, Blessed Herb) (4). W Polsce kuklik pospolity znany jest pod nazwami ludowymi: kuklik goździk, ziele goździkowe, Benedykt (5).
Kuklik pospolity jest wieloletnią byliną spotykaną na niżu i w niższych partiach gór, w lasach liściastych i mieszanych, w zaroślach, rowach, na śmietniskach. Ma delikatnie owłosioną, wyprostowaną, sztywną łodygę wysokości około 60 cm, niekiedy do 120 cm, liście dolne pierzaste, górne trzylistkowe, z długimi szypułkami, również owłosione. Kuklik pospolity kwitnie od maja do czerwca, wykształcając żółte kwiaty o pięciokrotnych płatkach korony długości 3-8 mm i kielich z kieliszkiem. Owoc stanowi niełupka z charakterystycznym haczykowatym owłosieniem, dzięki któremu nasiona przyczepiają się do sierści zwierząt, ubrań ludzi. Kłącze jest czerwonobrunatne, dość grube, o gorzkim smaku i zapachu goździków (1, 4, 6).
Tradycyjne zastosowanie lecznicze
Surowcem leczniczym jest kłącze i korzeń kuklika. Był on stosowany już w czasach starożytnych w leczeniu chorób żołądkowo-jelitowych, zaburzeń czynności wątroby, dróg żółciowych i macicy, a także przeciwko hemoroidom (1). Odwar z korzeni i kłączy zalecano w leczeniu biegunki, czerwonki, w niestrawności, zapaleniu żołądka i jelit (1, 4, 6), natomiast napary z części nadziemnych wykorzystywano w przypadku upławów, krwotoków, także w reumatyzmie, dnie moczanowej, czerwonce i w gorączce (1, 7).
Zewnętrznie odwary z korzeni używane były do płukania dziąseł i w stanach zapalnych błon śluzowych oraz do przemywań przy odmrożeniach i w chorobach skóry (2, 4), a żucie korzeni zalecane było w zapaleniu przyzębia oraz jako środek wzmacniający dziąsła i zęby (2). W piśmiennictwie opisywane jest stosowanie G. urbanum w leczeniu chorób serca, podobnie do azjatyckiego gatunku G. japonicum, z którego wyciąg lub otrzymany z niego związek kardiogenny wpływał na szybszą odnowę mięśnia sercowego po zawale (8). Surowiec podawany był także w dreszczach, co sugeruje jego skuteczność w leczeniu choroby Parkinsona (9).
Związki czynne
Korzenie zawierają garbniki jako główną grupę związków odpowiedzialnych za działanie surowca, w starszych pracach określane są one jako galotaniny (do 18% w korzeniach i do 28% w kłączach). Stwierdzono także obecność D-katechiny, kwasu galusowego, kwasu elagowego i 6-galoiloglukozy (4, 6, 10) oraz kwasu kawowego i chlorogenowego (1, 11). Korzenie bogate są w rzadki w świecie roślinnym disacharyd – wicjanozę oraz inne cukry: sacharozę, glukozę, fruktozę, stachylozę (11). Związkiem charakterystycznym jest geina, stanowiąca połączenie eugenolu z wicjanozą (wicjanozyd eugenolu), z którego podczas suszenia tworzy się eugenol (4, 6). Olejek eteryczny występujący w ilości 0,02-0,15%, jako główny składnik: zawiera eugenol, a także cis- i trans-myrtanal oraz cis- i trans-myrtanol (4, 6).
Dopiero prace prowadzone w ostatnich latach (1, 2, 11-13) doprowadziły do identyfikacji szeregu związków z grupy elagotanoidów, proantocyjanidyn oraz triterpenów. Prace Piwowarskiego i wsp. (14) obejmowały izolację z wysuszonych korzeni sześciu związków o charakterze elagotanoidów, które zidentyfikowano jako: geminę A i geminę G, a także monomeryczne elagotaniny: pendukulaginę, stachyurynę, kasuaryninę oraz stenofyllaninę A. Gemina A jest elagotaniną obecną w kilku gatunkach rodzaju Geum, geminę G wcześniej wykryto wyłącznie w G. japonicum (11).
Następnie wyizolowano i zidentyfikowano we frakcji octanu etylu uzyskanej z wyciągu wodnego: (+) katechinę, procyjanidyny: B6, B3, C2, afzelechino-(4α-8)-katechinę, 3’-O-galusan procyjanidyny C2, 3-O-galusan procyjanidyny B3 oraz kolejne elagotanoidy: geminę C, geminę A, kasuaryninę, stenofyllininę A, kwas agrimonowy B, potentillinę, koriarynę B, kasuaryktynę, urabaninę A, tellimagrandynę II, a także lakton kwasu waloneoikowego i kwas wanilinowy. Dominującą grupę związków w ekstrakcie stanowiły elagotaniny, głównie gemina A, pendukulagina, stachyuryna, kazuarynina i pochodne kwasu elagowego, natomiast procyjanidyny i kompleks tanin obecne były w mniejszej ilości. Badano także metodą HPLC-DAD-MSn wyciąg wodny oraz otrzymane z niego frakcje: eterową, octanu etylu, n-butanolu i wodną pozostałość, stwierdzając w nich obecność: kwasu galusowego, pendukulaginy 1 i pendukulaginy 2, stenofyllininy A, stachyuryny, kasuaryniny, kilku pochodnych kwasu elagowego o nieznanej dokładnie budowie (o charakterze heksozydów, pentozydów, ramnozydu kwasu elagowego i ich metylowych pochodnych), kwasu elagowego, geminy A, a także galusanu procyjanidyny (2).
Z ekstraktu metanolowego z korzeni G. urbanum Dymitrova i wsp. (1) wyizolowali i zidentyfikowali: kwas tormentowy (kwas 2,3,19-trihydroksyursolowy – pentacykliczny triterpen o działaniu przeciwnowotworowym, przeciwzapalnym, przeciwmiażdżycowym), 3?-O-α-3?-O-acetyloramnopiranozyd kwasu 3-O-metyloelagowego, 3?-O-α-2?-O-acetyloramnopiranozyd kwasu 3-O-metyloelagowego, katechinę, 4-O-β-glukopiranozyd kwasu 3,3?-di-O-metyloelagowego (o działaniu hamującym peroksydację lipidów w mikrosomach wątroby szczura) oraz niga-ichigozyd F1 (glikozyd triterpenowy o właściwościach kardiogennych i przeciwzapalnych) oraz geinę.
Badania ilościowe obejmowały oznaczenie w ekstrakcie metanolowym z ziela i z korzeni oraz w otrzymanych frakcjach (octanu etylu, eteru naftowego, butanolowej) zawartości sumy polifenoli za pomocą odczynnika Folin-Ciocalteu. Zawartość sumy polifenoli we frakcji octanu etylu, ekstrakcie metanolowym, frakcji n-BuOH i eteru naftowego wynosiła kolejno: 61,0; 19,0; 16,1; 2,8% z korzeni oraz 32,0; 11,3; 13,0 i 1,0% z ziela (1).
Owczarek i wsp. (11) oznaczyli metodą HPLC w częściach nadziemnych oraz podziemnych G. urbanum zawartość kwasów: elagowego (EA) oraz galusowego (GA) wolnego, a także obecnego w ekstraktach po hydrolizie kwasowej, która wynosiła w przypadku wolnego EA 0,57 i 0,44 mg/g i po hydrolizie 46,7 i 32,19 mg/g, wolnego kwasu galusowego nie stwierdzono, a w hydrolizatach ekstraktu występował on w ilości 8,35 i 5,25 mg/g w zielu i w korzeniach, odpowiednio.
Z ekstraktu etanolowego z korzeni G. urbanum Ton i wsp. (12) wyodrębnili metylową pochodną kwasu dehydrodigalusowego, a także kwasy fenolowe (galusowy, wanilinowy, izowanilinowy), geinę, pochodne kwasu metyloelagowego, triterpeny, kwas ursolowy i jego pochodne (niga-ichigozyd, kwas pomonowy) oraz kwas oleanolowy i jego pochodne (robuzydy A i D, arjunglukozyd I), a także β-sitosterol i jego 3-O-β-glukopiranozyd.
Aktywność biologiczna
Aktywność przeciwdrobnoustrojowa

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Dimitrova L, Zaharieva MM, Popova M i wsp. Antimicrobial and antioxidant potential of different solvent extracts of the medicinal plant Geum urbanum L. Chem Central J 2017; 11:113-24.
2. Granica S, Kłębowska A, Kosiński M i wsp. Effects of Geum urbanum L. root extracts and its constituents on polymorphonuclear leucocytes functions. Significance in periodontal diseases. J Ethnopharmacol 2016;188:1-12.
3. https://pl.wikipedia.org/wiki/Kuklik (data dostępu: 8.03.2019).
4. Gruenwald J, Brendler T, Jaenicke C. PDR for Herbal Medicines. 3rd ed. Med Econ Comp, New Yersey 2004.
5. http://encyklopedia.naukowy.pl (data dostępu: 7.03.2019).
6. Wichtl M (ed.). Herbal drugs and phytopharmaceuticals. A handbook for practice on a scientific basis. Medpharm Scientific Publishers, Stuttgart 2004.
7. Vogl S, Picker P, Mihaly-Bison J i wsp. Ethnopharmacological in vitro studies on Austria’s folk medicine – An unexplored lore in vitro anti-inflammatory activities of 71 Austrian traditional herbal drugs. J Ethnopharmacol 2013; 149:750-71.
8. Neshati V, Mollazadeh S, Sedigheh B i wsp. Cardiogenic effects of characterized Geum urbanum extracts on adipose-derived human mesenchymal stem cells. Biochem Cell Biol 2018; 96(5):610-8.
9. Lobbens ES, Breydo L, Skamris T i wsp. Mechanistic study of the inhibitory activity of Geum urbanum extract against α-synuclein fibrillation. Biochim Biophys Acta 2016; 1864:1160-9.
10. Owczarek A, Olszewska MA, Gudej J. Quantitative determination of ellagic acid and gallic acid in Geum rivale L. and G. urbanum L. Acta Biol Cracov Ser Botan 2014; 56(2):74-8.
11. Piwowarski JP, Granica S, Kosiński M i wsp. Secondary metabolites from roots of Geum urbanum L. Biochem System Ecol 2014; 53:46-50.
12. Ton QT, Van Nguyen Thien T, Dang HP i wsp. Chemical constituents of Geum urbanum L. roots. Nat Prod Res 2018; 32(21):1-6.
13. Owczarek A, Gudej J, Olszewska MA. Antioxidant activity of Geum rivale L. and Geum urbanum L. Acta Polon Pharm 2015; 72:1239-44.
14. Piwowarski JP, Granica S, Zwierzyńska M i wsp. Role of human gut microbiota metabolism in the anti-inflammatory effect of traditionally used ellagotannin-rich plant materials. J Ethnopharmacol 2014; 155:801-9.
otrzymano: 2019-04-16
zaakceptowano do druku: 2019-05-24

Adres do korespondencji:
*prof. dr hab. n. farm. Wiesława Bylka
Katedra i Zakład Farmakognozji Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
ul. Święcickiego 4, 60-781 Poznań
e-mail: wieslawabylka@tlen.pl

Postępy Fitoterapii 3/2019
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii