Legionella – doświadczenia Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Jastrzębiu Zdroju – przypadki kliniczne

Legionella znana jest od roku 1976 jako czynnik etiologiczny zapalenia płuc po epidemii wśród uczestników konwentu Legionu Amerykańskiego zorganizowanego w Filadelfii w rocznicę podpisania Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych.

Są to krótkie pałeczki Gram (-). Najważniejszym gatunkiem w patologii człowieka są pałeczki Legionella pneumophilia. Większość zakażeń wywołują pałeczki serogrupy 1. Legionella rozkłada β-laktamy.

Jest to drobnoustrój szeroko rozpowszechniony w przyrodzie. Rezerwuarem są środowiska wodne – stawy, rzeki, potoki. Szczególnie chętnie gromadzi się w zbiornikach wody ciepłej, klimatyzacji.

W wodzie zimnej przybiera postać uśpioną.

Nie stwierdzono przenoszenia się z człowieka na człowieka.

Zakażenie Legionellą ma ciężki przebieg u chorych z niedoborami odporności – najczęściej w podeszłym wieku.

Śmiertelność zakażonych jest wysoka i może sięgać 30%, a w przypadku leczenia immunosupresyjnego 80%.

Czynnikami sprzyjającymi zakażeniu są:

– choroby nowotworowe – głównie krwi i w trakcie chemioterapii,

– chorzy na cukrzycę,

– w trakcie leczenia immunosupresyjnego,

– alkoholicy,

– z zaawansowaną niewydolnością krążenia.

Pałeczki Legionella powodują chorobę legionistów, która manifestuje się jako zapalenie płuc. Okres wylęgania choroby wynosi 2 do 10 dni – choć może być dłuższy.

W szpitalu Wojewódzkim w Jastrzębiu Zdroju wykryto ognisko epidemiologiczne zakażenia Legionellą u 4 chorych. Wszyscy byli hospitalizowani w Oddziale Okulistyki. Ze względu na schorzenie podstawowe, chorzy leczeni byli dużymi dawkami sterydów (60 mg Encortonu w dawkach malejących).

U wszystkich chorych rozwinęło się zapalenie płuc o ciężkim przebiegu i szybko postępującą niewydolnością krążeniowo-oddechową. Początkowo zapalenia płuc traktowane były jako nabyte szpitalne. U chorych stosowano antybiotyki β-laktamowe, karbapenemy. Wykonano szereg badań bakteriologicznych w środowisku Oddziału (wymazy z pościeli, stolików, umywalek, ścian itp.). W badaniach bakteriologicznych krwi, plwociny– mimo ciężkiego stanu pacjentów nie wyhodowano ww. patogenów. Wobec tego pojawiło się podejrzenie o ww. możliwości infekcji atypowej – pałeczką Legionnella. Potwierdzono to badaniami moczu i krwi. W dalszej terapii u chorych stosowano już makrolidy i chinolony. Niestety przebieg schorzeń był szybki, z dramatyczną progresją zmian w płucach i u 3 leczonych nastąpił zgon w wyniku niewydolności oddechowo-krążeniowej. Przyczyną zachorowania było namnożenie się pałeczek Legionella w instalacji wody ciepłej w Szpitalu.

Warto przytoczyć też przykład hospitalizacji pacjenta, u którego po powrocie z kraju nad Morzem Śródziemnym rozwinęło się zapalenie płuc o ciężkim przebiegu. W oparciu o ww. doświadczenia oraz wywiad od pacjenta (klimatyzowany hotel, fontanny w jego otoczeniu) wysunięto podejrzenie infekcji Legionella.Badania potwierdziły to i mimo ciężkiego stanu w początkowej fazie schorzenia pacjenta uratowano.