Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Nowa Stomatologia 3/2003, s. 141-143
Jolanta Szymańska, Anna Piątkowska, Maria Mielnik-Błaszczak
Analiza potrzeb leczniczych w chorobach miazgi zębów mlecznych u dzieci zgłaszających się do Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego AM w Lublinie
The analysis of treatment needs in pulp diseases of milk teeth of the children treated in the Department of Paedodontics Medical University of Lublin
z Katedry i Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego AM w Lublinie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. Maria Mielnik-Błaszczak
Zwykle próchnica jest przyczyną chorób miazgi zębów, zarówno mlecznych jak i stałych. Leczenia miazgi częściej wymagają zęby mleczne i stałe niedojrzałe niż zęby stałe dojrzałe, co jest uwarunkowane cienką warstwą tkanek twardych, dużą komorą zęba, wydatnymi rogami miazgi. Cechą charakterystyczną przebiegu procesów chorobowych w zębach mlecznych jest wczesne występowanie zmian zapalnych w miazdze, i bezobjawowy ich przebieg w początkowym okresie zapalenia, a występowanie objawów chorobowych stosunkowo późno, w stanie daleko zaawansowanego procesu chorobowego (1, 2, 3).
Metody leczenia chorób miazgi zębów mlecznych są ogólnie znane, obejmują: pokrycie miazgi (pośrednie i bezpośrednie), amputację miazgi (przyżyciową i mortalną) i leczenie kanałowe. Na wybór metody leczenia mają wpływ następujące czynniki: stan miazgi, wiek dziecka, ogólny stan zdrowia dziecka, możliwość odbudowy korony zęba, warunki zgryzowe, stan uzębienia, stopień resorpcji korzenia/-i, postawa emocjonalna dziecka i stosunek rodziców dziecka do proponowanego leczenia (3, 4, 5). Leczenie endodontyczne zębów mlecznych stwarza możliwość zachowania pełnego uzębienia. Jest to istotne ze względów estetycznych, funkcjonalnych i rozwojowych.
Celem pracy była ocena potrzeb leczniczych dotyczących chorób miazgi zębów mlecznych u dzieci 4- i 5-letnich.
MATERIAŁ
W latach 1998-2002 do Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego AM w Lublinie zgłosiło się do leczenia stomatologicznego 805 dzieci w wieku 4 i 5 lat. 166 pacjentów wymagało leczenia chorób miazgi zębów mlecznych. Dzieci w tym przedziale wiekowym stanowiły najliczniejszą grupę pacjentów wymagających tego rodzaju leczenia.
WYNIKI BADAŃ
Z powodu chorób miazgi zębów mlecznych leczono ogółem 166 dzieci 4- i 5-letnich. W grupie było 79 dziewcząt i 87 chłopców. Łącznie leczono 386 zębów, w tym u dziewcząt 194 i u chłopców 192 (ryc. 1).
Ryc. 1. Liczba zębów mlecznych leczonych z powodu chorób miazgi z uwzględnieniem płci.
Tabela 1. Liczba zębów mlecznych leczonych z powodu chorób miazgi z podziałem na grupy zębów.
 4-latki5-latkin%
Siekacze684411229,0
Kły2130,8
Trzonowce11815327170,2
Razem188198386100
Tabela 1 (str. 142) przedstawia odsetek leczonych zębów mlecznych w poszczególnych grupach zębowych u obu płci w grupie dzieci 4- i 5-letnich. Najczęściej leczonymi zębami mlecznymi z powodu chorób miazgi, zarówno u dzieci 4-letnich, jak i 5-letnich, były zęby trzonowe, które stanowiły 70,2% ogółu leczonych zębów, w następnej kolejności siekacze – 29,0% i kły – 0,8%.
Ryc. 2. Odsetek leczonych zębów mlecznych z uwzględnieniem rozpoznania.
Rycina 2 obrazuje odsetek leczonych zębów z uwzględnieniem rozpoznania. Najczęściej stwierdzano zgorzel miazgi – w 124 zębach (32,1%). W 101 zębach (26,2%) stwierdzono zapalenie miazgi II stopnia, w 75 zębach (19,4%) – przewlekłe ropne zapalenie ozębnej, a w 60 zębach (15,6%) – próchnicowe obnażenie miazgi. W 26 zębach (6,7%) leczono miazgę z innych przyczyn, takich jak: polip miazgi, pulpopatia III stopnia, choroby miazgi związane z urazem, martwica miazgi, czy też kontynuowanie leczenia po dewitalizacji.
Ryc. 3. Stosowane metody leczenia.
Stosowane metody leczenia obrazuje rycina 3. Kanałowo leczono 216 zębów (56,0%). W 169 zębach (43,7%) wykonano amputację mortalną. Tylko w jednym zębie zastosowano leczenie biologiczne metodą bezpośredniego pokrycia miazgi wodorotlenkiem wapnia.
OMÓWIENIE WYNIKÓW BADAŃ I DYSKUSJA
Na ogół, u dzieci zgłaszających się do leczenia, stwierdzano rozległą utratę tkanek twardych z powodu próchnicy. Jest to zgodne z zaobserwowaną przez Fetkowską-Mielnik i wsp. w okresie 16 lat, tendencją wzrostu zapadalności na próchnicę u dzieci w Lublinie (8). Z badań Mielnik-Błaszczak i wsp. wynika, że stan uzębienia u dzieci 1-4-letnich z Lublina jest zły, odsetek dzieci z próchnicą wynosił 52,2%, a średnia puw i puwp wynosiła odpowiednio: 2,9 i 4,2 (6, 7). Najczęściej z powodu chorób miazgi leczono zęby trzonowe, w następnej kolejności siekacze i kły (tab. 1).
Odsetek leczonych zębów z uwzględnieniem rozpoznania i stosowanych metod leczenia w analizowanej grupie dzieci przedstawiają ryciny 2 i 3. Tylko w jednym przypadku zastosowano pokrycie bezpośrednie miazgi wodorotlenkiem wapnia. Do obnażenia miazgi doszło w ostatniej fazie opracowywania ubytku, powierzchnia obnażenia była niewielka i istniała możliwość prawidłowego założenia wypełnienia.
W 43,7% przypadków wykonano amputację mortalną. Zdewitalizowaną i odciętą do poziomu ujść kanałów korzeniowych miazgę najczęściej zaopatrywano Tepastą lub pastą formokrezolową wyprodukowaną przez Chemę Rzeszów. O skuteczności amputacji mortalnej z zastosowaniem past amputacyjnych o różnym składzie świadczą wyniki Wochny-Sobańskiej (9) i Daszkowskiej (10).
Wiadomo, że próchnicowe obnażenie miazgi, przypadkowe obnażenie lub zranienie miazgi na dużej powierzchni, zapalenie I i II stopnia są wskazaniami do amputacji przyżyciowej miazgi zębów mlecznych. Preparatami amputacyjnymi są zazwyczaj formokrezol, aldehyd glutarowy, wodorotlenek wapnia. O skuteczności zabiegu decyduje prawidłowe rozpoznanie i ścisłe przestrzeganie wskazań do stosowanego leczenia (4, 5, 12). W analizowanym materiale, w przypadku rozpoznania zapalenia miazgi II stopnia (26,2% leczonych zębów), przeprowadzono amputację mortalną. Nie było możliwości spełnienia wszystkich wymagań stawianych amputacji przyżyciowej. Dzieci zgłaszały się ze względu na dolegliwości bólowe. Trudno było uzyskać od rodziców wiarygodne dane na temat bólu – jego nasilenia, czasu trwania i wywołujących go bodźców. Niewspółpracujący pacjenci nie pozwalali na ustalenie rzeczywistego stanu miazgi (rodzaju, czasu trwania krwawienia), utrzymanie aseptycznych warunków pracy. Informacja o potrzebie zastosowania znieczulenia miejscowego do leczenia zęba mlecznego zazwyczaj przyjmowana była przez rodziców z zaskoczeniem. Rodzice nie wyrażali zgody na znieczulenie dowiadując się, że jest to leczenie zęba, a nie ekstrakcja, która pozwoli radykalnie wyeliminować dolegliwości. W postępowaniu leczniczym kierowano się zasadą hiperdiagnozy. Stosowano dewitalizację, jako pierwszy etap amputacji mortalnej. Należy podkreślić, że czynnikiem, który w decydujący sposób wpływał na wybór metody leczenia, było rozległe próchnicowe zniszczenie tkanek zęba, a tym samym brak możliwości odbudowy korony zęba i zapewnienie niezbędnej szczelności, co jest jednym z warunków powodzenia amputacji przyżyciowej. O zaawansowanych zmianach chorobowych miazgi zębów u dzieci zgłaszających się do leczenia świadczy konieczność zastosowania leczenia kanałowego aż w 56,0% przypadków.
Okazało się, że nie wystarczy przekonanie lekarza o pierwszoplanowym znaczeniu żywej miazgi w profilaktyce zakażeń odogniskowych. Nie można było zastosować amputacji przyżyciowej ponieważ:
– zbyt późno podejmowano leczenie,
– rodzice nie wyrażali zgody na zastosowanie znieczulenia.
Okazuje się, że aby przełamać stereotyp związany z leczeniem stomatologicznym zębów mlecznych („nie warto leczyć, bo i tak wypadną”), należy stomatologiczną edukację prozdrowotną rodziców (opiekunów) wzbogacić o informacje z zakresu profilaktyki chorób odogniskowych, uświadomić korzyści wynikające z zastosowania amputacji przyżyciowej dla zdrowia dziecka.
Piśmiennictwo
1. Szpringer-Nodzak M.: Choroby miazgi w zębach dziecięcych. Czas. Stomat. 1991, 44, 10:728-731. 2. Arabska-Przedpełska B.: Endodontologia. Med Tour Press International. Warszawa 1996. 3. Limanowska-Shaw H.: Aktualne poglądy na leczenie endodontyczne u dzieci. Czas. Stomat., 1997, 50, 11:726-732. 4. Wochna-Sobańska M.: Leczenie endodontyczne zębów mlecznych i stałych z nie zakończonym rozwojem korzeni. Stomat. Współczesna, 1994, 2:120-123. 5. Szymańska J.: Leczenie chorób miazgi zębów trzonowych mlecznych z zastosowaniem amputacji przyżyciowej. Mag. Stomat. 2001, 9:66-68. 6. Mielnik-Błaszczak M., Struska A.: Evaluation of state deciduous dentition in children in Lublin day nurseries. Ann U.M.C.S., S.D, 2002, 57, 1:299-302. 7. Mielnik-Błaszczak M. et al.: Status of deciduous dentition in children from Lublin aged 1-4. I. J. Paed. Dent. 1999, 9:97. 8. Fetkowska-Mielnik K. i wsp.: Ocena porównawcza stanu uzębienia mlecznego dzieci z Lublina na przełomie 16 lat. Czas. Stomat. 2002, 55, 3:165-168. 9. Wochna-Sobańska M.: Wyniki leczenia chorób miazgi zębów zmodyfikowaną metodą formokrezolową. Czas. Stomat. 1989, 42, 7-9:446-450. 10. Daszkowska M.: Ocena kliniczna leczenia chorób miazgi zębów trzonowych mlecznych metodą amputacji mortalnej z zastosowaniem aldehydu glutarowego. Przeg. Stomat. Wieku Rozw., 4-1996/1-1997, 16/17:4-5. 11. Wochna-Sobańska M.: Leczenie chorób miazgi zębów mlecznych chlorokamfomentolem. Czas. Stomat. 1990, 43, 3:144-147. 12. Postek-Stefańska L., Dąbal I.: Formokrezol i aldehyd glutarowy w leczeniu endodontycznym zębów mlecznych. Przeg. Stomat. Wieku Rozw. 2/3, 1998 (22/23):4-8.
Nowa Stomatologia 3/2003
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia