Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Anestezjologia Intensywna Terapia 1/2001, s. 41-46
Tomasz Gaszyński, Wojciech Gaszyński
Ekonomika i szacowanie kosztów w praktyce anestezjologicznej
Economics and cost-benefit analysis in anaesthesiology
z Katedry Anestezjologii i Intensywnej Terapii;
kierownik: prof. dr hab. W. Gaszyński – AM w Łodzi.
Słowa kluczowe: ekonomika, szacowanie kosztów.
Systemy finansowania ochrony zdrowia na świecie są bardzo zróżnicowane jeśli chodzi o sposoby pozyskiwania środków oraz ich dystrybucję. We wszystkich systemach jednak istnieje zasada kupowania świadczeń medycznych, a co za tym idzie potrzeba wyraźnego określenia kosztów, kryteriów ich refundacji oraz zasad korzystania pacjenta z systemu. Płatnik – państwo lub instytucje ubezpieczeniowe – oczekuje od usługodawcy czyli szpitali i innych placówek ochrony zdrowia odpowiedniej ilości usług medycznych o jak najwyższej jakości, po możliwie najniższych kosztach. Dwa podstawowe sposoby refundacji przedstawia tabela I. Budżetowe finansowanie szpitali, niezależne od wydajności, czyli ilości wykonanych usług i ich jakości, pozostaje w wyraźnym konflikcie z podstawowymi zasadami rynku usług. W Polsce funkcjonują różne modele naliczania kosztów znieczulenia: anestezjologia i intensywna terapia stanowią całość i są rozliczane łącznie, albo koszty zużywanych leków anestezjologicznych i amortyzacja sprzętu obciążają chirurgię liczoną całościowo, lub też anestezjologia i intensywna terapia obciążają wszystkie jednostki lecznicze szpitala. W ten sposób realne koszty anestezji nie są wciąż oszacowane. W artykule przedstawiono ogólne teoretyczne zasady szacowania kosztów w praktyce anestezjologicznej.
Tab. I. Sposoby refundacji kosztów świadczeń medycznych [6]
Model retrospektywnej refundacjiopiera się o faktycznie poniesione koszty i zapewnia zwrot rzeczywiście poniesionych nakładów. Model ten jednak może powodować wzrost kosztów przez nieuzasadniony wzrost ilości świadczeń (wzrost liczby pacjentów, średniej długości pobytu w szpitalu, liczby procedur chirurgicznych i badań diagnostycznych)
Model prospektywnej refundacjiopiera się o z góry ustalone, standardowe koszty jednostek usługowych. Jednostką usługową może być np.: dzień pobytu w szpitalu, hospitalizacja, procedura medyczna lub standard postępowania klinicznego przypisany danej jednostce chorobowej
1. Anestezjologia w perspektywie ekonomicznej
Współczesna anestezjologia ma do wypełnienia różne zadania, jak polepszenie wyników leczenia, stosowanie nowych technik znieczulania i obniżenie kosztów. Anestezjolog musi wybierać metody znieczulenia mając na uwadze oczekiwania pacjenta, chirurga, zarządcy szpitala i płatników. Nowoczesna anestezjologia jest kosztowna: wymaga różnorodnych przedoperacyjnych badań, drogich leków i dodatkowo korzysta z szeregu usług szpitala, jak badania radiologiczne i konsultacje. Wydatki kontrolowane przez anestezjologów wykonujących znieczulenie obejmują 3-5% całkowitych kosztów opieki zdrowotnej w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, co stanowi około 9 miliardów dolarów rocznie [1]. W Polsce zużycie środków anestetycznych i sprzętu anestezjologicznego nie jest oszacowane.
Rynek usług anestezjologicznych nie kieruje się konwencjonalną zasadą podaży i popytu, ani równowagi kosztów i zysków. Specyfika tego rynku wymaga specjalnych strategii dla kontrolowania kosztów i szacowania wydatków [2]. Analiza kosztów i ich wyznaczników, jak również ryzyka i zysków opieki anestezjologicznej jest ważna dla jej polepszenia i harmonijnej współpracy z innymi działami opieki zdrowia. Aktualny system opieki zdrowotnej podniósł znacznie kontrolę kosztów. Niezdolność do określenia kosztów często powoduje wymuszanie przez zarządców szpitali na anestezjologach, by stosowali technologie o niższym standardzie, co może stanowić zagrożenie dla jakości świadczonych usług.
2. Znaczenie kosztów i czynników je determinujących
Dobre decyzje co do opieki anestezjologicznej wymagają poznania kosztów i czynników je identyfikujących [1]. Należy wiedzieć, jak bardzo każdy czynnik kształtuje koszty i jak zmienia się rynek, gdy dany czynnik się zmienia. Badania naukowe nad anestezją dotyczą zastosowania leków albo techniki znieczulenia, ale nie biorą pod uwagę kosztów. W piśmiennictwie medycznym tylko około 2% prac klinicznych włączało jakiekolwiek użyteczne informacje dotyczące kosztów. Rozważanie tylko medycznych wyników bez ich kosztów, lub kosztów bez wyników leczenia, może prowadzić do błędnych a nawet zgubnych decyzji.
Koszty i opłacalność mogą stawać się dominującym kryterium, jeśli płatnik odmawia powiększania wydatków, nawet w celu polepszenia jakości usługi.
Opierając się na ekonomicznych rozważaniach wybór pośród alternatywnych metod znieczulenia staje się kwestią lepszej oferty. Podejmowanie decyzji wymaga ilościowych i godnych zaufania danych. Kiedy oceniane są koszty i korzyści znieczulenia, trudno jest wyznaczyć monetarną wartość ludzkiego życia i dobrostanu jak również bólu i cierpienia.
Problemy związane z określeniem stosownej metody oszacowania znieczulenia zawsze będą zależeć od uwarunkowań danego systemu opieki zdrowotnej. Wymagają one obiektywnej analizy dającej informacje o dynamice kosztów i zysków oraz efektywności poszczególnych usług medycznych. Jednakże zyski i ich znaczenie mogą pozostawać trudniejsze do określenia niż koszty .
3. Specyfika rynku usług anestezjologicznych
Rynek usług anestezjologicznych nie jest zdeterminowany jedynie przez życzenia pacjentów i techniczne możliwości usługodawcy czyli anestezjologów [1]. To Kasy Chorych płacące za znieczulenie decydują o tym, co każdy pacjent potrzebuje i co otrzymuje. Pacjenci są jedynie stroną oczekującą i oceniającą usługi anestezjologiczne, ale to płatnicy mają kontrolę nad zastosowanymi metodami znieczulenia. Usługodawcy opierają się na potrzebach pacjenta i dostępnych zasobach. Mając do dyspozycji wiele metod znieczulenia, a jednocześnie będąc ograniczanym dostępnymi środkami finansowymi, świadome ekonomicznie decydowanie o zastosowaniu technik znieczulenia staje się wymogiem obecnej rzeczywistości.
4. Koszty w anestezjologii
Ogólne definicje typów kosztów podano w tabeli II. Koszty, które są na wejściu w modelu usług anestezjologicznych, muszą być poniesione lub zaniechane aby otrzymać zysk [1]. Składniki kosztu zależą bezpośrednio od wykorzystanej technologii i są uwidaczniane w dokumentacji. Wyznacznikami kosztów są czynniki, które wpływają na koszt znieczulenia, ale są trudne do bezpośredniego określenia. Kluczem do zrozumienia jak można wpływać na koszty, jest rozkład kosztów w służbie zdrowia (tab. III). Najlepiej jest wpływać na bezpośrednie koszty zmienne przez lepsze wykorzystanie potencjału instytucji.
Tab. II. Definicje ogólne typów kosztów [19]
KosztPoniesiony nakład jako cena za nieodwracalne wykorzystanie pewnych zasobów
Koszt bezpośredniKoszt materiałowy i wykonanej pracy użyte w procesie wytworzenia (zawiera także koszt napoczętych niewykorzystanych leków, wykorzystanie sprzętu jednorazowego, płace, koszt leczenia objawów niepożądanych)
Koszt niebezpośredniKoszt związany z konsekwencjami danego działania dla społeczeństwa lub jednostki np. niezdolność do pracy zawodowej
Koszt ukrytyWydatki związane z niematerialnymi aspektami np. motywacja pracowników
Koszty stałeKoszty, które pozostają niezmienione niezależnie od zapewnionych usług np. płace, renty
Koszty marginalneZmiana w kosztach związana z dodatkowym elementem w wyniku końcowym
Koszty częściowo zmienneWydatki, które pozostają niezmienne tylko w pewnym zakresie końcowego wyniku np.: koszty osobowe w bloku operacyjnym: pozostają takie same niezależnie od ilości wykonanych usług w godzinach pracy, ale wzrastają przy pracy w nadgodzinach
Koszty zmienneKoszty, które zmieniają się zależnie od liczby wykonanych usług np.: ilość zużytego leku, wykorzystanego sprzętu jednorazowego
Tab. III.Typy kosztów spotykane w służbie zdrowia [24]
Bezpośrednie stałe kosztyspowodowane wielkością instytucji; są związane z personelem i sprzętem niezbędnym do pracy szpitala
Bezpośrednie koszty zmiennena te koszty można wpływać; są związane z ruchem pacjentów, kosztami operacji, znieczulenia i opieki pooperacyjnej
Niebezpośrednie kosztyte koszty są trudne do przewidzenia np. remonty, rachunki za naprawy, rachunki za media itd.
Opłaty za znieczulenie obejmują następujące czynniki: sprzęt i miejsce wykonania usługi (sala operacyjna, gabinet zabiegowy), technikę i materiał oraz obciążenie z tytułu dostawcy usługi czyli zespołu anestezjologicznego. Na koszty znieczulenia powinny wpływać ewentualne powikłania i sposób ich leczenia, które włącza się jako wyznaczniki, ale nie składniki kosztów. Chociaż indywidualne powikłania są niespodziewane, to jednak zdarzają się z nieco przewidywalną regularnością. Przykładami powikłań wpływających na koszty znieczulenia są: niezaplanowana konieczność pooperacyjnej mechanicznej wentylacji płuc pacjenta i niezaplanowana konieczność przyjęcia do szpitala po zabiegu chirurgii jednego dnia z powodu nasilonych objawów niepożądanych. Na makroekonomicznym poziomie owe powikłania mogą znacznie powiększać spodziewany koszt znieczulenia, nawet powyżej zdolności finansowej płatnika.
4.1. Współzależność składników kosztów
Istnieją ścisłe zależności pomiędzy pierwotnymi składnikami kosztów znieczulenia i decydującym płatnikiem [1]. Na przykład usługodawca i metoda znieczulenia są połączeni, ponieważ dostawca usługi czyli znieczulenia jest pierwszym kontrolerem zastosowanej metody znieczulenia. Decyzje dotyczące znieczulenia mogą być podejmowane z pacjentem i chirurgiem, np. znieczulenie przewodowe zamiast ogólnego, lub też jedynie przez anestezjologa opierającego się na ocenie ryzyka, doświadczeniu i wiedzy, np. podanie tańszej morfiny zamiast drogiego sufentanylu. Niektórzy usługodawcy i metody przez nich stosowane są silnie połączone np. anestezjolodzy w ginekologii z analgezją przewodową.
Dana instytucja też jest połączona z technologią i usługodawcą, np. chirurgia ambulatoryjna zwykle wymaga metod znieczulenia umożliwiających szybkie budzenie i wyklucza inwazyjne monitorowanie. Szpitale często są zmuszone podpisywać kontrakty, które ograniczają istotnie działalność anestezjologa. Płatnicy próbując zmniejszać ogólne koszty wpływają na wybór metod znieczulenia przez anestezjologów, np. niechętnie płacą za pooperacyjną analgezję kontrolowaną przez pacjenta ze względu na jej koszty, co prowadzi do częstszego użycia tradycyjnych metod leczenia bólu. Anestezjolodzy czyli usługodawcy i szpitale nie mogą jednak zmieniać płatników, co ma bezpośredni wpływ na proponowane usługi. Gdyby zgodnie z prawami rynku istniała taka możliwość, usługodawca zmieniając płatnika mógłby wpływać na jakość i zakres proponowanych przez siebie usług. W obecnie obowiązującym systemie różnorodność usług anestezjologicznych a często i ich jakość, zależy w znaczącym stopniu od dostępnych środków a nie od oczekiwań pacjenta.
4.2. Elementy kształtujące koszty

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Johnstone R.E., Martinec C.L.: Cost of anesthesia. Anesthesia and Analgesia 1993, 76,840-848.
2. Wessel D., Bogdanich W.: Closed market – laws of economics don´t often apply in health care field. Wall Street Journal 1992, Jan 22, A1.
3. Lonsdale M., Hutchinson G.L.: Patients desire for information about anaesthesia. Anaesthesia 1991, 46,410-412.
4. Cheney F.W., Posner K., Caplan R.A., Ward R.J.: Standard of care and anaesthesia liability. JAMA 1989, 261, 1599-1603.
5. Resolution. American Society of Anaesthesiologists. Newsletter 1992, 56, 13.
6. Janusz M., Herman-Dyaczyńska A.: Rozliczanie kosztów anestezji w szpitalach. Eter 1999, 3,7-9.
7. Watcha M.F., White P.F.: Economics of anesthetic practice. Anesthesiology 1997, 86, 1170-1196.
8. Vitez T.: Principles of cost analysis. Journal of Clinical Anesthesia 1994, 6,357-363.
9. White P.F., Watcha M.F.: Are new drugs cost effective for patients undergoing ambulatory surgery ? Anesthesiology 1993, 78,2-5.
10. Tait A.R., Tuttle D.B.: Preventing perioperative transmission of infection: a survey of anesthesiology practice. Anesthesia and Analgesia 1995, 80,764-769.
11. Weiskopf R.B., Eger E.I.: Comparing the costs of inhaled anesthetics. Anesthesiology 1993, 79, 1413-1418.
12. Rowe W.L., Kasnowski Z.: Anaesthetic costs in day surgery. The Journal of One-Day Surgery 1995, 4, 7-8.
13. Eakes M.: Economic considerations for epidural anesthesia in childbirth. Nursing Economics 1990, 8,329-332.
14. Rhode S.P., Ridely S.: Economic aspects of general anaesthesia. Pharmacoeconomics 1993, 3, 124-130.
15. Bass E.B., Pitt H.A., Lillemae K.D.: Cost effectiveness of laparoscopic cholecystectomy versus open cholecystectomy (Review). American Journal of Surgery 1993, 165,466-471.
16. Kurpiers E.M., Scharine J., Lovell S.L.: Cost– effective anesthesia: desflurane versus propofol in outpatient surgery. Anesthesia Analgesia North American Journal 1996, 64, 69-75.
17. Cohen S.E., Subah L.L., Brose W.G., Halpern J.: Analgesia after cesarean delivery: patient evaluations and costs of five opioid techniques. Regional Anesthesia 1991, 16,141-149.
18. Munk S., Pedersen K.M.: Knee arthroscopy under local anesthesia with or without anesthesiologic assistance. Cost-benefit analysis (Danish) Ugeskr Laeger 1994, 156,313-316.
19. Rowe W.L.: Economics and anaesthesia. Anaesthesia 1998, 53,782-788.
20. Broadway P.J., Jones J.G.: A method of costing anaesthesia practice. Anaesthesia 1995, 50,56-63.
21. Dexter F., Tinker J.H.: Analysis of strategies to decrease postanesthesia care unit costs. Anesthesiology 1995, 82, 94-101.
22. Abenstein J.P., Warner M.A.: Anesthesia providers, patient outcomes, and costs. Anesthesia and Analgesia 1996, 82,1273-1283.
23. Martin J.L., Hopkins J.: Fast-track anesthesia. Emerging issues and opportunities. Anesthesiology News Special Report 1999, 6, 14.
Adres do korespondencji:

Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM
Szpital Kliniczny nr 1 im. Barlickiego
ul. Kopcińskiego 22, 90-153 Łódź

Anestezjologia Intensywna Terapia 1/2001