Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2018, s. 257-266 | DOI: 10.25121/PF.2018.19.4.257
*Danuta Sobolewska1, Dagmara Wróbel1, Klaudia Michalska2
Bauhinia forficata Link – brazylijskie drzewo storczykowe
Bauhinia forficata Link – Brazilian orchid tree
1Katedra Farmakognozji, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum, Kraków
Kierownik Katedry: dr hab. Irma Podolak
2Instytut Farmakologii, Zakład Fitochemii, Polska Akademia Nauk, Kraków
Dyrektor Instytutu: prof. dr hab. Władysław Lasoń
Streszczenie
Bauhinia forficata jest gatunkiem szeroko rozpowszechnionym na obszarze Brazylii. Ze względu na jej dekoracyjne, podobne do storczyków kwiaty często nazywana jest brazylijskim drzewem storczykowym. W medycynie tradycyjnej liście tej rośliny stosowane są powszechnie jako środek obniżający poziom glukozy we krwi w leczeniu cukrzycy. Uważa się, że związkiem czynnym surowca, odpowiedzialnym za efekt hipoglikemiczny, jest glikozyd flawonoidowy kemferytryna. Badania zawartości tego flawonoidu w liściach wykazały, że w dużym stopniu zależy ona od miejsca zbioru oraz sposobu ekstrakcji materiału roślinnego. Oprócz leczenia cukrzycy wyciągi z liści są również wykorzystywane w terapii kamicy moczowej i hipercholesterolemii. W artykule przedstawiono cechy morfologiczne Bauhinia forficata oraz warunki siedliskowe, jakie preferuje. Zaprezentowano wyniki badań składu chemicznego rośliny ze szczególnym uwzględnieniem frakcji flawonoidowej. Skrótowo opisano kierunki aktywności farmakologicznej, w tym hipoglikemicznej, przeciwdrobnoustrojowej i przeciwutleniającej. Przedstawiono zastosowanie wyciągów z B. forficata w brazylijskiej medycynie ludowej, tradycyjne formy aplikacji ekstraktów sporządzanych z różnych części morfotycznych rośliny oraz inne potencjalne możliwości wykorzystania tego gatunku w lecznictwie.
Summary
Bauhinia forficata is a widely distributed species in Brazil. Because of its decorative, orchid-like flowers, it is often called the Brazilian orchid tree. In traditional medicine, the leaves of this plant are widely used as glucose-lowering agent in the treatment of diabetes mellitus. The flavonoid glycoside – kaempferitrin is believed to be the active compound responsible for the hypoglycaemic effect. Quantitative studies of this flavonoid in the leaves have shown that its content depends to a large extent on the place of harvest and the method of extraction of plant material. Apart from their application to diabetic patients, leaf extracts are also used in the treatment of urolithiasis and hypercholesterolemia. The article presents the morphological characteristics of Bauhinia forficata and its preferred habitat conditions. The results of the chemical composition study on this plant species are presented, with particular reference to the flavonoid fraction. Moreover, pharmacological activities reported for this plant species, including hypoglycemic, antimicrobial and antioxidative activity, are briefly described. The use of B. forficata extracts in Brazilian folk medicine, traditional forms of application of extracts made from various morphotic parts of the plant and other potential uses of this species in medicine are also presented.
Bauhinia forficata Link – brazylijskie drzewo storczykowe
Rodzaj Bauhinia, obejmujący według różnych źródeł piśmiennictwa od 300 do 350 gatunków, jest jednym z liczniejszych w rodzinie Fabaceae (Bobowate) (1-3). Aczkolwiek zgodnie z klasyfikacją Wunderlina z 2010 roku dotyczącej plemienia Cercideae liczebność tego rodzaju (na podstawie badań molekularnych sekwencji ITS rDNA) jest szacowana jedynie na 150-160 gatunków (4).
Nazwa rodzajowa Bauhinia została wprowadzona do nomenklatury botanicznej w 1753 r. przez Karola Linneusza na cześć francusko-szwajcarskich botaników Gasparda i Jeana Bauhin (5, 6).
Rodzaj Bauhinia pochodzi prawdopodobnie z Azji (7). Obecnie jego przedstawiciele występują powszechnie w strefie tropikalnej naszego globu. Są to najczęściej drzewa (np. Bauhinia malabarica) i krzewy (np. B. galpinii), rzadziej pnącza (np. B. corymbosa). Niektóre gatunki mogą występować zarówno w formie drzewiastej, jak i krzewiastej, względnie jako krzewy i pnącza. Ze względu na atrakcyjne dwuklapowe liście oraz różnobarwne kwiaty rośliny te często są sadzone jako ozdobne. Podobieństwo ich kwiatów do kwiatów storczyków sprawia, iż w odniesieniu do przedstawicieli Bauhinia stosuje się określenie orchid tree – drzewo storczykowe (8). Dużą zaletą tych roślin jest szybki wzrost, co ma szczególne znaczenie w renowacji zdegradowanych użytków zielonych czy w pozyskiwaniu drewna (6, 9).
Różne gatunki Bauhinia są wykorzystywane w medycynie tradycyjnej w leczeniu stanów zapalnych i zakażeń górnych dróg oddechowych, skóry oraz układu moczowo-płciowego. Stosuje się je również jako środki ułatwiające usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii, moczopędne, obniżające poziom cukru, a także przeciwbólowe (2, 10).
Charakterystyka Bauhinia forficata
Bauhinia forficata jest gatunkiem drzewiastym, czasem wysokim krzewem, szeroko rozpowszechnionym na obszarze Brazylii (11). Występuje również w północno-wschodniej części Argentyny oraz tropikalnych rejonach Peru i Paragwaju. Jej stanowiska są także spotykane w innych krajach Ameryki Południowej: Boliwii, Urugwaju, Surinamie, a także w południowych rejonach Ameryki Północnej – Meksyku i na Florydzie (10, 12). Przedstawiciele tego gatunku rosną również poza Ameryką, np. w Australii i Hiszpanii.
Bauhinia forficata jest typową rośliną dla atlantyckiego lasu deszczowego, spotykaną głównie na obrzeżach lasów, także wzdłuż dróg. Gatunek ten występuje najczęściej na terenach wilgotnych, równinach aluwialnych, rzadziej w rejonach pagórkowatych (13, 14).
W piśmiennictwie anglojęzycznym B. forficata często nazywana jest Brazilian orchid tree – brazylijskie drzewo storczykowe (15). Jak wspomniano wcześniej, wynika to z obecności niezwykle dekoracyjnych, podobnych do storczyków kwiatów oraz szerokiego rozprzestrzenienia na obszarze Brazylii. W kraju tym potocznie roślinę tę nazywa się także pata de vaca lub unha de vaca (tłumaczone jako „krowie kopyto/racica”). Nazwy zwyczajowe oraz łacińska nazwa gatunkowa (forficata, którą można tłumaczyć jako „nożyczkowata”) wiążą się z charakterystycznym dwudzielnym kształtem liści. Czasem stosowane są inne nazwy tradycyjne: insulina vegetal, casco de vaca, mororó, pata de boi, unha de boi, unha de anta (16).
Dekoracyjne, intensywnie zielone liście ułożone są naprzemianlegle. Określane są jako ogonkowe – dł. ogonka to ok. 2-3 cm (17). Blaszka liściowa, o wymiarach 5-6 cm szerokości i 7-12 cm długości, ma wcięcie od górnej krawędzi do około połowy długości liścia. Jest całobrzega. Liście są gładkie lub ich dolna strona jest delikatnie omszona. Unerwienie liścia jest dłoniaste.
W Brazylii roślina najczęściej kwitnie od października do stycznia (13). Białe lub kremowe kwiaty kształtem przypominają kwiaty storczyków. Są duże – osiągają długość 8-13 cm. Korona kwiatów jest 5-płatkowa. Płatki są wydłużone, lancetowate, na brzegach poszarpane. Od późnych godzin popołudniowych (17-18) aż do świtu wydzielają słodki, lekko cytrynowy zapach, najintensywniejszy około godziny 21. Są zapylane przez ćmy (13). Pręcikowie tworzą dwa okółki złożone z 5 krętych, białych pręcików, których długość jest równa lub większa od długości płatków korony. Słupek jest dłuższy niż pręciki (18).
Roślina wytwarza owoce w postaci suchych, płaskich strąków, podobnych do owoców mimozy, osiągających długość średnio od 15 do 23 cm i szerokość 2-3 cm (6, 19). Zawierają od 10 do 18 owalnych nasion (0,5-1 cm długości oraz 0,3-0,5 cm szerokości), których barwa zależy od terminu zbioru owoców (20). Zbierane w listopadzie są oliwkowe, natomiast nasiona grudniowe są ciemnobrązowe.
Pień drzewa pokryty jest szarobrązową, głęboko spękaną korą, na której obecne są ciernie rozmieszczone co kilkanaście centymetrów. Ciernie, wykształcone z przylistków, obecne są również na pędach bocznych. Roślina wytwarza pozakwiatowe, niewidoczne z zewnątrz nektarniki, które są osadzone w kolcach (21).
W obrębie gatunku wyróżnia się podgatunki (1):
Bauhinia forficata Link subsp. forficata (sect. Pauletia), syn.: Bauhinia forficata Link var. longiflora (Bong.) Benth., Bauhinia brasiliensis Vogel, Bauhinia breviloba Benth., Bauhinia forficata Link var. latifolia Benth. Jest to drzewo (13-15 m wysokie) lub krzew (5-7 m wysoki) szeroko rozpowszechniony we wschodnich stanach Brazylii: Alagoas, Bahia, Espírito Santo, Minas Gerais, Paraná, Pernambuco, Piauí, Rio de Janeiro, Santa Catarina i São Paulo. Występuje głównie w lesie atlantyckim, lasach deszczowych na południu stanu Bahia i obszarach płaskowzgórzowych Espírito Santo. Roślina jest spotykana na przydrożach, pastwiskach i plantacjach kakaowca. Wytwarza pąki kwiatowe z ostrymi wierzchołkami; liście u podstawy są ścięte lub zaokrąglone.
Bauhinia forficata Link var. platypetala (Burch. ex Benth.) Wunderlin = Bauhinia platypetala Burch. ex Benth. Występuje jako drzewo osiągające 4-10 m wysokości lub krzew (1,5-3 m wysokości) na obszarze Boliwii i Brazylii: w stanach Goiás, Maranhão, Mato Grosso, Pará, Piauí i Tocantins. Rośnie głównie na obszarze amazońskiego lasu deszczowego, w strefie Mata dos Cocais i przyległym cerrado. Szerokość liści jest większa niż długość; mają kształt odwróconego serca; kielich kwiatowy w postaci cienkiej rurki.
Bauhinia forficata Link subsp. pruinosa (Vogel) Fortunato & Wunderlin (sect. Pauletia, ser. Aculeatae); syn.: Bauhinia pruinosa Vogel, Bauhinia candicans Benth. Podgatunek ten może mieć postać drzewa (do 10 m wysokości), małego drzewka (1-4 m wysokości) lub krzewu. Rośnie na obszarach Argentyny, Paragwaju, Urugwaju, Boliwii oraz w Brazylii w stanach Paraná, Rio Grande do Sul, Santa Catarina i São Paulo. Występuje głównie w klimacie podzwrotnikowym, jest spotykany w lesie atlantyckim, na skraju lasów, polanach, przydrożach. Wytwarza duże, efektowne kwiaty, z szerokimi jajowatymi płatkami, dlatego jest uprawiany w Brazylii jako roślina ozdobna. Ma zaokrąglone lub sercowate u podstawy liście.
Skład chemiczny
Pomimo szerokiego zastosowania w medycynie tradycyjnej, Bauhinia forficata jest stosunkowo słabo zbadana pod kątem składu chemicznego. Analizy fitochemiczne tego gatunku rozpoczęły się dopiero w latach 80 XX wieku. Iribarren i Pomilio wyizolowali z B. candicans (=Bauhinia forficata Link subsp. purinosa) 3-O-β-D-ksylopiranozyd sitosterolu (22). Poza tym w 1987 r. wyodrębnili oni z tego samego podgatunku 3-O-α-D-ksyluronofuranozyd sitosterolu i 3-O-α-riburonofuranozyd sitosterolu (23).
Wstępna analiza fitochemiczna liści B. forficata przeprowadzona przez Miyake i wsp. (24) wskazywała na obecność w surowcu alkaloidów, flawonoidów, śluzów, olejku eterycznego oraz garbników. W badaniach z 2000 r. prowadzonych na ekstraktach z różnych części morfotycznych B. forficata – pni, gałęzi i liści, stwierdzono obecność steroidów i terpenów we wszystkich analizowanych surowcach (25). Kemferytrynę –
3,7-di-O-ramnozyd kemferolu (ryc. 1), zidentyfikowano jedynie w liściach.
Ryc. 1. Kemferytryna – 3,7-di-O-ramnozyd kemferolu
W późniejszych latach większość badań fitochemicznych poświęcono obecnym w liściach flawonoidom, w tym głównie kemferytrynie, którą uważa się za najważniejszy składnik czynny surowca. Zawartość tych polifenoli w ekstraktach może różnić się zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym, w zależności od miejsca zbioru surowca oraz sposobów ekstrakcji. Wyniki badań analizy jakościowej flawonoidów, zidentyfikowanych w liściach zebranych z roślin w różnych regionach Ameryki Południowej (oraz poza nią), zestawiono w tabeli (tab. 1) (26-29). Stwierdzono, że flawonoidy z podstawnikiem przy węglu C-7, które stanowią główną frakcję tej grupy związków w Bauhinia forficata Link (ponad 70%), nie występowały w liściach B. forficata subsp. purinosa pochodzących z Portugalii (28).
Tab. 1. Związki flawonoidowe występujące w liściach brazylijskiego drzewa storczykowego, pozyskanych z różnych stanowisk (26-29)
Związek flawonoidowyB. forficata (26) Brazylia, Santa CatarinaB. platypetala (27) Brazylia, PiauíB. forficata (28) Brazylia, Santa CatarinaB. forficata subsp. purinosa (28) PortugaliaB. forficata subsp. purinosa (29) Argentyna
3-O-(2-ramnozylo)-rutynozyd-7-O-ramnozyd kwercetyny  +  
3-O-(2-ramnozylo)-glukozyd-7-O-ramnozyd kemferolu  +  
3-O-(2-ramnozylo)-rutynozyd-7-O-ramnozyd 3-kemferolu  +  
3-O-rutynozyd-7-O-ramnozyd kwercetyny  +  
3-(2/3/4-di-ramnozylo)-glukozyd kemferolu  ++ 
3-O-(6-ramnozylo)-glukozyd]-7-O-ramnozyd kemferolu+    
3-O-(2-ramnozylo)-rutynozyd kemferolu    +
3-O-(2-ramnozylo)-rutynozyd kemferolu + 3-O-arabinopiranozyd mirycetyny  ++ 
3-O-rutynozyd-7-O-ramnozyd kemferolu  +  
3,7-di-O-ramnozyd kwercetyny + 3-O-rutynozyd kwercetyny  ++ 
3,7-di-O-ramnozyd kwercetyny +    
3-O-robinozyd kemferolu  ++ 
3,7-di-O-ramnozyd kemferolu (kemferytryna)+++ +
3-O-rutynozyd kemferolu  +++
3-O-ramnozyd kemferolu  +  
3-O-(2-ramnozylo)-rutynozyd kwercetyny    +
3-O-rutynozyd kwercetyny +  +
3-O-(6-ramnozylo)-glukozyd-7-O-ramnozyd kwercetyny+    
Badania zawartości kemferytryny w materiale roślinnym zebranym w dwóch rejonach Brazylii wykazały znaczne różnice ilościowe tego flawonoidu (15). Duży wpływ na zawartość związku w wyciągach miał również rozpuszczalnik użyty do ekstrakcji: w rejonie Telemaco Borba, Parana w wyciągu wodnym zawartość kemferytryny wyniosła 368,68 g/ml, a w wodno-alkoholowym – 1952,59 g/ml, natomiast w rejonie Itajai, Santa Catarina w wyciągu wodnym 77,91 g/ml, a w wodno-alkoholowym zawartość kemferytryny wyniosła 211,61 g/ml.
Analiza jakościowa flawonoidów liści wydaje się dość istotna w identyfikacji próbek (28). Wykazano między innymi, że surowiec sprzedawany w Portugalii jako B. forficata wykazywał zupełnie inny profil flawonoidowy niż oryginalny pochodzenia brazylijskiego.
W badaniach fitochemicznych opublikowanych w 2012 r., prowadzonych z użyciem z suszonych liści B. platypetala – syn. Bauhinia forficata Link var. platypetala (Burch. ex Benth.) Wunderlin, w ekstraktach etanolowych zidentyfikowano: dodekanol, kwas palmitynowy, kemferytrynę i kwercytrynę, natomiast we frakcji eterowej, wyodrębnionej z tego ekstraktu, głównymi składnikami były: fytol, γ-sitosterol i witamina E; oprócz tego były tam obecne: (-)-loliolid, neofitadien, kwas stearynowy, kwas palmitynowy, skwalen i stigmasterol (27). W tym samym roku w innej publikacji poświęconej B. platypetala w różnych frakcjach ekstraktu etanolowego z liści stwierdzono obecność: we frakcji eterowej: p-cymen, fytol, kwas D-mlekowy, kwas palmitynowy, we frakcji octanowej: kwas stearynowy, kwas palmitynowy, mio-inozytol, neo-inozytol oraz we frakcji wodnej: mio-inozytol i eskulinę (30).
Z liści Bauhinia forficata wyodrębniono dwa związki azotowe: HY52 (C17H30O2N2) i HY53 (C17H32O2N2) (ryc. 2) (31, 32).
Ryc. 2. Związki azotowe wyodrębnione z liści B. forficata: a) HY52 i b) HY53
W liściach stwierdzono także obecność baupainy, enzymu podobnego do papainy, który hamuje agregację płytek wywoływaną trombiną. Enzym ten wykazuje aktywność kinazową, osiągając pełnię aktywności w temperaturze 37°C (33).
Olejek eteryczny, wyizolowany z liści Bauhinia forficata metodą destylacji z parą wodną, poddano analizie metodą GC/MS i zidentyfikowano 15 składników (34). Wśród związków o najwyższej zawartości znalazły się γ-elemen (38,4%), α-bulnezen (17,3%), tlenek kariofillenu (9,4%) i (Z)-β-farnezen (9,1%).
Jedynie kilka prac fitochemicznych jest poświęconych kwiatom Bauhinia forficata. Zidentyfikowano w nich 7-O-ramnozyd kemferolu (26). Średnia zawartość cukru w nektarze kwiatowym szacowana jest na 26% (13).
Nasiona brazylijskiego drzewa storczykowego są bogatym źródłem białek i lipidów, których zawartość wynosi odpowiednio około 21 i 19% (35). Olej jest bogaty w kwas linolowy, stanowiący około 46% frakcji lipidowej. Głównymi aminokwasami frakcji białkowej są glutamina (16%) i walina (11%). Z nasion wyizolowano również lektynę BfL o masie cząsteczkowej 27,850 Da. Jest to glikoproteina, której pierwszorzędowa struktura jest podobna do struktury lektyn izolowanych z innych gatunków Bauhinia (6, 36). Zawartość cukrów w BfL wynosi 6,24%. Aktywność hemaglutynacyjna lektyny BfL była hamowana przez fetuinę, asialofetuinę, tyroglobulinę i azokazeinę, natomiast cukry nie zmieniały jej działania. Właściwości BfL utrzymywały się na stałym poziomie w temp. 100°C przez 30 minut, przy czym lektyna była niezależna od metali, lecz zależna od pH – najwyższa aktywność przy pH 6,0.
Właściwości biologiczne
i działanie lecznicze

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2018-07-27
zaakceptowano do druku: 2018-08-09

Adres do korespondencji:
dr n. farm. Danuta Sobolewska,
Katedra Farmakognozji
Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum
30-688 Kraków, ul. Medyczna 9
e-mail: dsobolew@cm-uj.krakow.pl

Postępy Fitoterapii 4/2018
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii