Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 10/2009, s. 771-775
*Jan Duława
Ostre uszkodzenie i ostra niewydolność nerek – problem interdyscyplinarny**
Acute injury and acute renal failure – interdysciplinary problem
Klinika Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Jan Duława
Streszczenie
Ostra niewydolność nerek (ONN) oznacza nagłe upośledzenie czynności nerek, powodujące retencję ciał azotowych. Określenie to zostało użyte po raz pierwszy przez HW Smitha w roku 1951. W pracy podjęto próbę opisania różnic między ONN i ostatnio wprowadzonym określeniem „ostre uszkodzenie nerek” (OUN). Ostra niewydolność nerek wymagająca leczenia nerkozastępczego ciągle jest przyczyną śmiertelności u około 50% chorych. Od niedawna wiadomo, że zwiększenie kreatynemii jedynie o 25% po podaniu środka cieniującego również wielokrotnie zwiększa śmiertelność szpitalną.
W ostatnich latach poznano wiele nowych wskaźników ostrego uszkodzenia nerek. Należą do nich, m.in. lipokaina związana z żelatynazą neutrofilów (NGAL), interleukina 18 (Il-18) i białko typu wątrobowego wiążącego kwasy tłuszczowe (L-FABP) oraz uszkodzenia nerek (KIM-1).
Ponadto artykuł zawiera krótki opis sposobów zapobiegania ONN oraz identyfikacji czynników ryzyka ONN/OUN, podkreśla rolę utrzymania prawidłowej wolemii i płynoterapii u zagrożonych chorych. Zaproponowano podział ONN/OUN na „odpowiadającą” i „nieodpowiadającą” na uzupełnienie wolemii.
Lekiem wazoaktywnym, z którym można wiązać pewne nadzieje, to selektywny agonista receptorów typu I dopaminy – fenoldopam. Z kolei acetylocysteina (ACC) może być skuteczna w zapobieganiu OUN po podaniu środków cienujących.
Zarówno zapobieganie, jak i leczenie ONN/OUN wymaga uwagi i współdziałania lekarzy różnych specjalności opiekującymi się chorymi wysokiego ryzyka.
Summary
Acute renal failure (ARF) is defined as an abrupt decrease in renal function resulting in retention of nitrogenous waste in the body, and was introduced by HW Smith in 1951. The paper makes an effort to describe the differences between ARF and acute kidney injury (AKI) introduced recently. AKI requires renal replacement therapy is still the cause of death in about 50% of patients. Recently it was shown that also a small ca. 25% increase of serum creatinine after contrast media injection is followed by increased rate of hospital mortality. Same new markers of AKI were also described like neutrophil gelatinase associated lipocain (NGAL), interleukin 18 (Il-18), liver-fatty acid binding protein (L-FABP) and kidney injury molecule-1 (KIM-1).
Moreover this paper describes general prevention measures, including identification of individuals at high risk for AKI/ARF, the role of volume expansion and fluid therapy, and possible pharmacological therapy in the patients at risk. The useful classification on volume – responsive AKI/ARF and volume – unresponsive AKI/ARF is proposed.
Both prevention and treatment of ARF/AKI requires attention and co-operation of different specialists taking care of patients at risk.
Według klasycznej definicji, ostra niewydolność nerek (ONN) oznacza nagłe (w ciągu godzin lub dni) upośledzenie czynności nerek, powodujące retencję ciał azotowych i zwiększenie stężenia w surowicy produktów przemiany azotowej, jak np. azotu mocznika i kreatyniny. Niezależnie od bardzo zróżnicowanej etiologii, zaburzeniem bezpośrednio powodującym zwiększenie kreatyniny jest upośledzenie przesączania kłębuszkowego.
Definicja ONN
Pojęcie „ostrej niewydolności nerek” zostało użyte po raz pierwszy przez Homera W. Smitha w roku 1951 (1). Od tamtego czasu w piśmiennictwie pojawiło się kilkadziesiąt definicji tej jednostki chorobowej. Niektórzy autorzy określali tym mianem zwiększenie kreatyninemii o 25%, inni dopiero potrzebę leczenia nerkozastępczego. Wielość definicji powoduje, że opisywane do tej pory grupy chorych na ONN są bardzo niejednorodne.
Początkowo uwaga badaczy skupiona była na chorych wymagających leczenia nerkozastępczego, wśród których śmiertelność przekraczała 50%. Dopiero w ostatniej dekadzie ubiegłego wieku wykazano, że zwiększenie kreatyninemii tylko o 25% u chorych po podaniu radiologicznego środka cieniującego zwiększa śmiertelność śródszpitalną pięciokrotnie (2). Podobne zależności stwierdzono 8 lat później u chorych po zabiegach kardiochirurgicznych (3).
Wymienione okoliczności były przyczyną powołania w roku 2002 grupy roboczej dla opracowania obowiązującej definicji ONN (Acute Dialysis Quality Initiative = ADQI). Definicja ta była kilkakrotnie modyfikowana, a obecnie obowiązującą można znaleźć w polskich podręcznikach (4).
Wyróżnia ona trzy stopnie ciężkości choroby wg klasyfikacji RIFLE: ryzyko (Risk), uszkodzenie (Injury) i niewydolność (Failure). Choremu przypisuje się klasę R, I lub F na podstawie zmian kreatyninemii lub wielkości diurezy. Skala RIFLE przewiduje również możliwość niekorzystnego rozwoju choroby w postaci przedłużającej się ONN (konieczność leczenia nerkozastępczego>4 tygodnie, ang. Loss of function) oraz schyłkowej niewydolności nerek (konieczność leczenia nerkozastępczego>3 miesięcy, ang. End Stage Renal Failure).
Różnorodność określeń jest przyczyną dużych rozbieżności w badaniach epidemiologicznych. W tabeli 1 podano częstość występowania ONN u chorych hospitalizowanych na różnych oddziałach i u chorych ambulatoryjnych. Z analizy piśmiennictwa wynika, że częstość występowania ONN ciągle wzrasta, nie maleje natomiast śmiertelność związana z tą chorobą, która pozostaje szczególnie wysoka u chorych hospitalizowanych na oddziałach intensywnej opieki medycznej. ONN wymagająca leczenia nerkozastępczego chorego, przebywającego na OIOMie, powoduje pięciokrotne zwiększenie śmiertelności (z 5,5% do 26,3%) (7).
Tabela 1. Częstość występowania ostrej niewydolności nerek w wybranych populacjach chorych (5).
Badana populacja Odsetek chorych na ONN Odsetek chorych wymagających dializy
Chorzy po koronarografii 14% 1%
Chorzy po resuscytacji brak danych 29%
Chorzy z urazami wielonarządowymi 20-40% 10-30%
Chorzy po rozległych oparzeniach 15-30% 1-5%
Chorzy na schyłkową niewydolność wątroby 20-40% 10-20%
Chorzy na oddziałach internistycznych i chirurgicznych 1-4% 0,1-1,0%
Chorzy na OIOMach 10-30% 1-5%
Chorzy po operacji z powodu tętniaka aorty 10-30% 2-10%
Chorzy po operacji z powodu żółtaczki zaporowej 5-10% 2-3%
Populacja ogólna (6) 322-522/100 000 mieszk./rok 19,5-29,5/100 000 mieszk./rok
Przyczyny i podział kliniczny ONN
Badania ostatnich lat nad patogenezą i patofizjologią nie zmieniły w sposób zasadniczy klasyfikacji klinicznej ostrej niewydolności nerek. Najczęstszym typem jest przednerkowa ONN, stanowiąca wg różnych źródeł ok. 40-80% przypadków wszystkich ONN i spowodowana głównie zmniejszeniem wolemii (w tym utratą płynów do trzeciej przestrzeni), zmniejszeniem rzutu serca lub hipotensją z innych przyczyn.
Nerkowa ONN, stanowiąca ok. 10-30% wszystkich przypadków ONN, może być spowodowana zapaleniem kłębuszków nerkowych, chorobami cewkowo-śródmiąższowymi nerek (zapaleniem lub chorobami rozrostowymi) lub chorobami naczyń nerkowych. Swoistym rodzajem nerkowej ONN jest ostra martwica cewek nerkowych (ang. ATN = acute tubular necrosis), która może być następstwem przedłużającego się niedokrwienia lub bezpośredniego działania nefrotoksyn egzogennych lub endogennych (np. mioglobinurii czy hemoglobinurii).
Zanerkowa ONN występuje u ok. 5-15% chorych na ONN. Wyróżnia się jej postać pozanerkową, której przyczyna zlokalizowana jest w miedniczce, moczowodzie, pęcherzu lub w cewce moczowej oraz obstrukcję wewnątrznerkową, spowodowaną głównie wytrącaniem się w obrębie cewek moczowych substancji białkowych (np. uromoduliny u chorych po podaniu radiologicznego środka cieniującego) lub krystalicznych (np. kwasu moczowego u chorych w przebiegu chemioterapii). W praktyce klinicznej postać przednerkowa i zanerkowa często przechodzi w postać nerkową, która charakteryzuje się cięższym i dłuższym przebiegiem.
W rozwoju klinicznie jawnej ONN wyróżnić można dwa okresy. Wczesny okres zaburzenia czynności komórek (głównie cewkowych), który w dużym stopniu jest odwracalny, określa się mianem ostrego uszkodzenia nerek (OUN) (ang. Acute Kidney Injury = AKI). Rozpoznanie choroby w tym okresie możliwe jest za pomocą tzw. wskaźników wczesnego uszkodzenia nerek („troponin nerkowych”).
Do najlepiej przebadanych wskaźników należy wielkość wydalania z moczem takich substancji, jak: lipokaliny związanej z żelatynazą neutrofilów (ang. neutrophil gelatinase associated lipocalin = NGAL), cząsteczki-1 uszkodzenia nerek (ang. kidney injury molecule-1 = KIM-1), interleukiny-18 (IL-18) i białka typu wątrobowego wiążącego kwasy tłuszczowe (ang. liver – type fatty acid binding protein = L-FABP) (8, 9, 10). Wymienione wskaźniki okazały się bardziej swoiste i czułe niż znane wcześniej sposoby określania uszkodzenia cewek nerkowych za pomocą, np. enzymurii, wydalania z moczem N-acetyloglukozaminidazy lub innych białek niskocząsteczkowych (β-2 mikroglobuliny czy α-1 mikroglobuliny).
Wystarczająco długo utrzymujące się ostre uszkodzenie nerek powoduje upośledzenie ważnych czynności tego narządu, głównie przesączania kłębuszkowego, następstwem którego jest zwiększenie wartości takich wskaźników, jak stężenie w surowicy kreatyniny, cystatyny C oraz zmniejszenie klirensu kreatyniny. Klinicznie okres ten określany jest jako klasyczna ostra niewydolność nerek (ang. Acute Renal Failure = ARF).
Jeżeli uszkodzenie komórek nerkowych i upośledzenie ich czynności staje się nieodwracalne, choroba przechodzi w okres przewlekły (przewlekła niewydolność nerek).
Czynniki ryzyka ONN

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Smith HW: Acute renal failure related to traumatic injuries, in: The Kidney: Structure and Function in Health and Disease, Cory, Oxford University Press, 1951.
2. Levy EM, Viscoli CM, Horwitz RI: The effect of acute renal failure on mortality. A cohort analysis, JAMA 1996; 275: 1489-1494.
3. Lassnigg A et al.: Minimal changes of serum creatinine predict prognosis in patients after cardiothoracic surgery: a prospective cohort study. J Am Soc Nephrol 2004; 15: 1597-1605.
4. Myśliwiec M, Hryszko T: Ostra niewydolność nerek. [W:] Choroby nerek. Red.: Michał Myśliwiec. Warszawa, PZWL, 2008; 168-187.
5. Lee VWS et al.: Acute Renal Failure. [In:] Diseases of the Kidney and Urinary Tract. Ed.: Robert Schrier. Filadelfia, Lippincott 2007; 986-1034.
6. Hsu C et al.: Community – based incidence of acute renal failure, Kidney Int 2007; 72: 208-212.
7. Uchino S et al.: An assessment of the RIFLE criteria for acute renal failure in hospitalized patients, Crit Care Med 2006; 34: 19-13-1917.
8. Edelstein CL: Biomarkers of acute kidney inpiry, Advances in Chronic Kidney Dis 2008; 15: 222-234.
9. Nickolas TL, Barasch J, Devarajan P: Biomarkers in acute and chronic kidney disease, Curr Opin Nephrol Hypertens 2008; 17: 127-132.
10. Hyla-Klekot L, Kokot F: Biomarkery uszkodzenia nerek, Postępy Nauk Medycznych, 2009; 22: 28-33.
11. Lameire N et al.: The prevention of acute Kidney Injury: an in – depth narrative veview. Part 1: volume resuscitation and avoidance of drug – and nephrotoxin – induced AKI, NDT Plus 2008; 6: 392-402.
12. Basile DP: Novel approaches in the investigation of acute kidney injury, J AM Soc Nephrol 2007; 18: 7-9.
13. Askenazi DJ et al.: 3-5 year longitudinal follow-up of pediatric patients after acute renal failure, Kidney Int 2006; 69: 184-189.
14. Arona P, Rajagopalam S, Ranjan R: Preperative use of angiotensin – converting enzyme inhibitors/angiotensin receptor blockers is associated with increased risk for acute kidney injury after cardiovascular surgery. Clin J Am Soc Nephrol 2008; 3: 1266-1273.
15. Bellomo R, Wan L, May C: Vasoactive drugs and acute kidney injury, Crit Care Med 2008; 36: 179-186.
16. Lameire N et al.: The prevention of acute kidney injury and in – depth narrative review 2009; NTD Plus, 1: 1-10.
17. Landoni G, Biondi-Zoccai GG, Marino G: Fenolodopam reduces the need for renal replacement therapy and in – hospital death in cardiovascular surgery: a meta – analysis. J Cardiothorac Vasc Anesth 2008; 22: 27-33.
18. Van Den Berghe G, Wouters P, Weekers F: Intensive insulin therapy in the critically ill patients. N Engl J Med 2001; 345: 1359-1367.
otrzymano: 2009-07-17
zaakceptowano do druku: 2009-09-02

Adres do korespondencji:
*Jan Duława
Klinika Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych
ul. Ziołowa 45-47, 40-635 Katowice
tel.: (0-32) 252-35-93
e-mail: jdulawa@sum.edu.pl

Postępy Nauk Medycznych 10/2009
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych

Pozostałe artykuły z numeru 10/2009: