Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 10/2009, s. 789-793
Andrzej Książek, *Wojciech T. Załuska, Sławomir Mozul, Jolanta Szeliga-Król
Ocena stanu nawodnienia jako czynnika rokowniczego za pomocą techniki bioimpedancji elektrycznej u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek**
The measurement of hydration state as risk factor using bioimpedance analysis in patients with chronic kidney disease
Katedra i Klinika Nefrologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie
Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. med. Andrzej Książek
Streszczenie
Określenie optymalnego stanu nawodnienia i odżywienia u pacjentów hemodializowanych jest jednym z najbardziej dyskusyjnych problemów we współczesnej dializoterapii. Szczególne komplikacje związane są z usankcjonowaniem optymalnej wagi (tzw. „wagi oczekiwanej”) u pacjentów leczonych hemodializami. Wieloczęstotliwościowa bioimpedancji elektrycznej (BIS) jest przez wielu autorów postulowana jako nieinwazyjna, praktyczna w użyciu oraz stosunkowo tania metoda w określaniu stanu nawodnienia i odżywienia pacjentów leczonych w przewlekłym programie hemodializ. Metoda bioimpedancji elektrycznej pozwala na ocenę wielkości przestrzeni wodnych, takich jak: wielkość całkowitej wody ustroju (TBW), wielkości przestrzeni zewnątrzkomórkowej (ECW) oraz przestrzeni wewnątrzkomórkowej (ICW) oraz parametrów stanu odżywienia; wielkości masy tłuszczowej (FM) wielkości liniowej masy tkankowej (LTM) oraz oszacowanej całkowitej masy komórkowej (BCM). W niniejszym opracowaniu dokonano podsumowania istotnych aplikacji techniki bioimedancji elektrycznej w ocenie stanu odżywienia i nawodnienia pacjentów z rozpoznaniem przewlekłej choroby nerek (PChN) w okresie 1-5 studium rozwoju, w grupie pacjentów dializowanych oraz u osobników po przeszczepie nerki.
Summary
The prescription of optimal hydration status in hemodialysis patients remains a much disputed topic in dialysis treatment. In particular, assessment of the patients optimal weight (”target weight”) poses considerable difficulties. Multifrequency bioimpedance spectroscopy analysis (BIS) has been recommended as a non invasive, practical, and relative non expensive method to determine hydration and nutritional status in patients on maintenance hemodialysis (HD). Using bioimpedance analysis is possible to determine following parameters of hydration staus: total body water (TBW), extracellular water compartment (ECW), and intracellular water compartment (ICW). The parameters of nutritionon as measured by BIS including: fat mass compartment (FM), lean tissue mass (LM), and estimated body cell mass (BCM).
Metoda bioimpedencji elektryczneJ w pomiarze składu ciała ludzkiego (body composition)
Jednymi z podstawowych czynników warunkujących długość życia pacjentów z rozpoznaniem schyłkowej niewydolności nerek leczonych dializami są zaburzenia stanu odżywienia oraz stanu nawodnienia. Pacjenci z przewlekłą chorobą nerek, a zwłaszcza w stadium 4 oraz 5 PChN przewlekłej choroby nerek oraz ostrej niewydolności nerek, wymagają ciągłej oceny stanu nawodnienia (1, 2, 3).
W okresie przeddializacyjnym nadmierne przyjmowanie płynów stanowi poważne zagrożenie rozwoju przewodnienia i wynikających z niego stanów klinicznych stanowiących zagrożenie życia pacjenta: nasilenie przewlekłej niewydolności serca, ostry obrzęk płuc, nadciśnienie tętnicze oporne na leczenie.
Pomiar składu ciała ludzkiego, w tym przestrzeni wodnych u pacjentów leczonych dializami z powodu schyłkowej niewydolności nerek, jest niezwykle istotny z powodu trudności w klinicznej ocenie optymalnego stanu nawodnienia w tej grupie pacjentów. Właściwa ocena stanu nawodnienia u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek wymaga dostarczenia istotnych informacji, jakie daje precyzyjna ocena pojemności oraz wielkości przestrzeni wodnych, takich jak: całkowitej wody ustroju (TBW), przestrzeni zewnątrzkomórkowej (ECW) oraz przestrzeni wewnątrzkomórkowej (ICW) oraz z drugiej strony, zawartości jonów sodu wpływających na szybki przepływ płynu pomiędzy ECW a ICW oraz wielkość przyrostu wagi w okresie międzydializacyjnym. Leczenie nadciśnienia tętniczego związane z komponentą przewodnienia (objętościowozaleznego) jest czynnikiem warunkującym przerost lewej komory m. sercowego – bardzo ważnego czynnika rokowniczego u pacjentów dializowanych (4, 5).
Jedną z metod nieinwazyjnych służących do oceny stanu nawodnienia, która obecnie znajduje coraz większe uznanie, jest bioimpedancja całego ciała pacjenta oraz/lub bioimpedancja poszczególnych jego segmentów (segmentalna) (6, 7, 8).
Mianem bioimpedancji elektrycznej (BIA)nazywamy opór stawiany prądowi zmiennemu przez tkanki żywe. Podstawową zasadą BIA jest to, że opór geometrycznego, izotropowego przewodnika jest wprost proporcjonalny do jego długości i specyficzny dla każdej substancji współczynnika oporności, a odwrotnie proporcjonalny do pola przekroju tego przewodnika. Pomiary BIA oparte są na podstawowej zasadzie, że opór elektryczny cylindra jest wprost proporcjonalny do jego długości, a odwrotnie proporcjonalny do pola przekroju poprzecznego cylindra pomnożonego przez jego gęstość. Prąd zmienny o niskiej częstotliwości (około 1 kHz) przenika tylko przestrzeń zewnątrzkomórkową, z kolei przy zastosowaniu prądu o wysokich częstotliwościach (powyżej 1 MHz) przenika on zarówno do przestrzeni zewnątrzkomórkowej, jak i wewnątrzkomórkowej. Przy granicznych wartościach częstotliwości, niskiej i wysokiej, odpowiada to odpowiednio oporowi przestrzeni zewnątrzkomórkowej i oporowi całkowitej wody ustroju. Pomiar z użyciem wielu częstotliwości daje znacznie większą dokładność w ocenie wielkości przestrzeni zewnątrzkomórkowej (9, 10) oraz stanowi znaczny postęp w precyzji oceny nawodnienia wnętrza komórki, jakkolwiek obecne rezultaty oraz poprzednie własne doniesienia wskazują na ograniczenie tej metody w ocenie przestrzeni wewnątrzkomórkowej. Dostępne na rynku aparaty do pomiaru bioimpedancji wykorzystują częstotliwość od 5 do 500 kHz. Wydaje się, że praktycznym aspektem wykorzystania pomiarów bioimpedancyjnych jest powtarzalna ocena TBW, ECW normalizowanych do wagi ciała oraz wskaźnika ECW/TBW u poszczególnych pacjentów w korelacji z parametrami klinicznymi i wartościami ciśnienia tętniczego, szczególnie przed dializą (11, 12, 13, 14).
Ocenę wielkości TBW (BIS) równoważnej do wielkości dystrybucji mocznika wykorzystano w modelu kinetycznym mocznika. Badania wykonano przez Załuską, Schneditz i wsp. u 209 pacjentów w czasie 254 pomiarów, w trakcie HD wykazały, iż wielkość V obliczono za pomocą pomiarów antropometrycznych z użyciem wzoru wg. Watson jest dokładniejsza od pomiaru TBW za pomocą wieloczęstotliwościowej bioimpedancji elektrycznej (15, 16).
Celem pracy Carter i wsp. było zbadanie, czy wskaźnik indeksu masy ciała (BMI) wpływa na oszacowanie wielkości przestrzeni zewnątrzkomórkowej (ECV) u hemodializowanych pacjentów (HD) z użyciem opcji segmentalnej (SBIA) oraz opcji całego ciała ludzkiego w analizie bioimpedancyjnej (WBIA). Badania przeprowadzone u 25 pacjentów podzielonych na dwie grupy z wysokim BMI (>25 kg m-2) oraz niskim BMI (<25 kg m-2), wykazały, iż wielkość ECV mierzona za pomocą opcji bioimpedancyjnej SBIA jest znacznie dokładniejsza od opcji WBIA (7, 17). Niezwykle interesującymi wydają się ostanie doniesienia Zhu i wsp., w których autorzy wskazują na precyzję oceny stanu wolemii poprzez pomiar sumy bioimpedancji poszczególnych segmentów ciała ludzkiego, przy czym pomiar ten jest niezależny od efektu ortostatycznego (9). Bardzo ważnym badaniem przeprowadzonym przez Moissl i wsp. było oszacowanie dokładności oceny bioimpedancyjnych parametrów ECW oraz TBW w odniesieniu do złotych standardów metod izotopowych, które wykazało po raz pierwszy w szerokim spektrum wysoką zgodność pomiarów bioimpedancyjnych oraz pomiarów izotopowych (18). Ta obserwacja posłużyła do konstrukcji BCM-Body Composition Monitor opracowanego przez Fresenius Medical Care, Bod Homburg Niemcy we współpracy z zespołem Kliniki Nefrologii UM w Lublinie. Wabel wykazał, że różnica w wielkości ECW, mierzona pomiędzy okresem przed-dializacyjnym oraz 30 minut po dializie, odpowiada wielkości całkowitej ultrafiltracji (UFV), a uśredniona różnica UFV-OH wynosi 0,05±0,7 L, gdzie OH oznacza wielkość przewodnienia (19).
Bioimpedancja elektryczna w ocenie wagi oczekiwanej u pacjentów z rozpoznaniem przewlekłej choroby nerek, w tym dializowanych
Pacjenci leczeni hemodializami powinni mieć tak indywidualnie dobraną wielkość eliminacji wody w czasie dializy, aby osiągnąć tzw. „suchą wagę” (dry weight) określaną przez innych autorów również jako tzw. „wagę oczekiwaną” (target weight). Większość autorów definiuje „wagę oczekiwaną” jako najniższą wagę, jaką pacjent może uzyskać po hemodializie bez istotnych powikłań w czasie dializy, bez objawów hipotonii śróddializacyjnej oraz symptomów klinicznych hipo- lub hiperwolemii. Ważnymi parametrami klasycznymi, pomocnymi w ocenie wagi oczekiwanej są wielkość przybytku wagi ciala w okresie miedzydializacyjnym oraz wielkość ultrafiltracji w czasie dializy. Wg Wizemanna, „waga oczekiwana” określana jest jako najniższa waga, jaką pacjent toleruje bez żadnych objawów w trakcie dializy, czy też hipotonii na końcu sesji dializacyjnej (2, 11, 20).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2009-07-17
zaakceptowano do druku: 2009-09-02

Adres do korespondencji:
*Wojciech T. Załuska
Katedra i Klinika Nefrologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie
ul. Jaczewskiego 8, 20-850 Lublin
tel.: (0-81) 724-45-37, fax: (0-81) 724-45-37
e-mail: wtzaluska2@poczta.onet.pl

Postępy Nauk Medycznych 10/2009
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych

Pozostałe artykuły z numeru 10/2009: