Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 10/2009, s. 811-816
*Władysław Sułowicz
Czynniki warunkujące wieloletnią adekwatną dializę otrzewnową**
Factors provided long-term adequate peritoneal dialysis
Katedra i Klinika Nefrologii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie
Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. med. Władysław Sułowicz
Streszczenie
Dializa otrzewnowa jako metoda leczenia nerkozastępczego ma swoje zalety i ograniczenia. W wybranych przypadkach winna być proponowana jako pierwsza opcja leczenia dializacyjnego. Do czynników warunkujących jej wieloletnie stosowanie należy zaliczyć właściwą kwalifikację chorych z uwzględnieniem wskazań i przeciwwskazań do jej stosowania, efektywne szkolenie pacjentów oraz personelu sprawującego opiekę nad leczonymi pacjentami, stałe monitorowanie efektywności leczenia i zwalczanie powikłań podczas terapii, a zwłaszcza dializacyjnego zapalenia otrzewnej. Wraz z postępującą utratą ultrafiltracji należy modyfikować dializę poprzez zwiększenie liczby i objętości wymian, wprowadzenie wymiany z ikodekstryną względnie zmiana formy terapii z ciągłej ambulatoryjnej dializy otrzewnowej (CADO) na dializę z wykorzystaniem cyklera (ADO).
Summary
Peritoneal dialysis as a mode of renal replacement therapy, has its´ positive sides and barriers. In certain cases this method should be proposed as the first option of dialysis therapy. Proper patient qualification taking into consideration the pro´s and con´s of this treatment method, specifically aimed patient and staff teaching programs, periodic monitoring of the methods effectiveness, as well as the battle with complications during therapy (mainly peritonitis) are significant factors that influence its´ successful, long-term application. As ultrafiltration decreases, therapy modifications – such as increasing number and volume of dialysate exchanges, introduction of icodextrine and change of therapy mode from continuous ambulatory peritoneal dialysis (CAPD) to automatic peritoneal dialysis (APD) should be made.
Dializa otrzewnowa (DO) jest uznaną metodą leczenia nerkozastępczego i winna być proponowana jako pierwsza opcja terapii u chorych ze schyłkową niewydolnością nerek z zachowaną diurezą resztkową, motywowanych do samodzielnych dializ, samoedukacji i samokontroli (1). Taką opinię wyraziła również grupa 6595 respondentów (57% lekarzy i 28% pielęgniarek), uczestników pięciu międzynarodowych kongresów w 2007 roku (2). Proponując DO jako pierwszą metodę leczenia nerkozastępczego, należy rozważyć korzyści i niedogodności związane z tą formą terapii.
Do korzyści wynikających z wprowadzenia DO jako pierwszej opcji leczenia nerkozastępczego w ramach zintegrowanej opieki nefrologicznej należą (1, 3, 4):
? mniejsze niż podczas hemodializy (HD) obciążenie dla układu sercowo-naczyniowego, zwłaszcza u osób starszych i chorych na cukrzycę,
? utrzymywanie stabilnych stężeń toksyn mocznicowych oraz nawodnienia,
? skuteczniejsze usuwanie średnich cząsteczek (B2M),
? lepsza kontrola niedokrwistości nerkopochodnej,
? dłuższe zachowanie resztkowej czynności nerek,
? możliwość stosowania bardziej liberalnej diety,
? realizacja leczenia w przyjaznych warunkach domowych,
? mniejsze narażenie na zakażenia wirusowe przenoszone drogą krwi (HBV, HCV),
? wyższy odsetek dobrej czynności nerki przeszczepionej po zabiegu transplantacji.
Do czynników ograniczających przydatność DO jako metody długotrwałego leczenia nerkozastępczego zalicza się (1, 3, 4):
– mniejszą skuteczność u pacjentów z bezmoczem i dużą masą mięśniową,
– gorsze rokowanie u pacjentów cechujących się wysokim transportem otrzewnowym,
– stosunkowo wysoka częstotliwość powikłań technicznych i zapalnych,
– ograniczoną przydatność metody w populacji chorych starszych, niesprawnych, niechętnych lub nie mogących sprostać wymogom samodzielnych dializ (16).
Wskazaniem do leczenia metodą DO jest każda schyłkowa niewydolność nerek wymagająca leczenia nerkozastępczego. Przy braku przeciwwskazań do którejkolwiek z dostępnych metod leczenia dializami, takich jak DO czy hemodializa, decydować powinny preferencje chorego uwzględniające obok czynników medycznych także czynniki natury ekonomicznej, społecznej i psychologicznej (5, 6). Wybierając DO, należy rozważyć, która z odmian tego leczenia (ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa – CADO czy automatyczna dializa otrzewnowa – ADO) jest dla chorego najkorzystniejsza po uwzględnieniu jego warunków anatomicznych, współchorobowości, stylu życia, zamiaru kontynuowania aktywności zawodowej, uwarunkowań rodzinnych itp.).
Wyróżnia się wskazania medyczne i logistyczne do leczenia DO (3)
Do wskazań medycznych należą:
? problemy z uzyskaniem dostępu naczyniowego, zwłaszcza u osób starszych z zaawansowanymi zmianami naczyniowymi, uszkodzonym łożyskiem żylnym w wyniku wielokrotnych iniekcji dożylnych oraz małych dzieci,
? niestabilność hemodynamiczna oraz niestabilna choroba wieńcowa, które zagrażają potencjalnie złą tolerancją ultrafiltracji w trakcie HD,
? nadkrzepliwość i skazy krwotoczne,
? zła tolerancja hemodializy z innych niż wyżej wymienione przyczyny,
? czynne infekcje wirusowe zagrażające zakażaniem personelu lub/i pacjentów oddziałów hemodializ.
Wskazania „logistyczne” to:
? duża odległość do najbliższego ośrodka hemodializ,
? chęć prowadzenia niezależnego od ośrodka dializ trybu życia.
Za bezwzględne przeciwwskazanie do leczenia metodą DO uważa się:
? stany po rozległych zabiegach operacyjnych na jamie brzusznej z pozostawieniem dużych blizn, zrostów i stomii,
? udowodniona nabyta utrata ultrafiltracji oraz przebyte liczne zapalenia otrzewnej, a zwłaszcza otarbiające stwardnienie otrzewnej u chorych dializowanych otrzewnowo w przeszłości.
Nie zaleca się również podejmowania leczenia CADO u chorych z:
? znaną przed decyzją o wyborze metody dializy uchyłkowatością jelita grubego,
? stanami zapalnymi jelit (np. colitis ulcerosa) oraz niedokrwiennymi chorobami jelit,
? rozległymi zmianami zapalnymi na skórze brzucha,
? przewidywanym brakiem współpracy z chorym w zakresie wykonywania wymiany płynu dializacyjnego według procedury, realizacji przepisanego schematu dializy, prowadzenia samodzielnego bilansu płynów przy braku odpowiedzialnego opiekuna,
? ciężką chorobą psychiczną,
? znaczną otyłością, uniemożliwiającą właściwą opiekę nad miejscem ujścia cewnika na skórę,
? znacznym niedożywieniem,
? dużym ciężarem ciała i masą mięśniową pacjentów przy współwystępowaniu bezmoczu,
? przepuklinami powłok jamy brzusznej o dowolnej lokalizacji,
? chorobami płuc ze znacznym spadkiem ich podatności (1, 3).
O sukcesie leczenia metodą dializy otrzewnowej decyduje sposób wdrożenia przewlekłego programu dializacyjnego. Edukację potencjalnych kandydatów do tej formy terapii winno rozpocząć się już w 4 okresie przewlekłej choroby nerek, gdy GFR spada poniżej 30 ml/min. Chorzy i ich rodziny winni być informowani o istocie przewlekłej niewydolności nerek, możliwościach leczenia zachowawczego i dostępnych opcjach leczenia nerkozastępczego. Tak przygotowani wstępnie chorzy powinni być szczegółowo informowani o zaletach i ograniczeniach poszczególnych metod, tj. HD i DO oraz jej odmian CADO i ADO (1, 7, 8, 9). Dializa otrzewnowa winna być zalecana jako pierwsza opcja terapii. Po wyborze DO chorzy, względnie ich pomocnicy, winni być szkoleni praktycznie w wykonywaniu wymian lub obsługi cyklera (1, 7). O wpływie szkolenia na wybór metody leczenia oraz uzyskiwanych wynikach terapii wskazują liczne publikacje (8, 10).
Implantacja cewnika Tenckhoffa winna być dokonana wcześniej, zwykle dwa – trzy tygodnie przed planowanym rozpoczęciem dializ.
Należy z całym naciskiem podkreślić, że tylko odpowiednio zakwalifikowany, wyszkolony i umotywowany pacjent i/lub jego pomocnik może gwarantować sukces przewlekłego, wieloletniego leczenia DO.
Podstawowy schemat leczenia metodą DO w odmianie CADO zakłada wykonywanie 4 wymian płynu dializacyjnego w ciągu doby, z czego trzy wymiany zalegają w jamie otrzewnej od 4 do 6 godzin, natomiast wymiana nocna jest dłuższa i wynosi 7-9 godzin. Objętość pojedynczej wymiany wynosi zwykle 2 litry, chociaż u dorosłych może się wahać od jednego do trzech litrów. Programując schemat dializy otrzewnowej metodą CADO zarówno przy rozpoczynaniu terapii, jak i podczas jego modyfikacji w trakcie trwania leczenia, należy uwzględniać pomiary klirensów mocznika i kreatyniny, test równoważenia otrzewnowego PET, bilans płynów oraz wartość diurezy resztkowej (1, 3).
Ze względu na niekorzystny wpływ osmolarności płynu i zawartej w nim glukozy w wysokich stężeniach na czynność i strukturę błony otrzewnej CADO, należy zawsze rozpoczynać program od płynów dializacyjnych o najniższej osmolarności (11, 12, 13). U chorych z dobrze zachowaną diurezą resztkową możliwe jest prowadzenie dializy wyłącznie z wykorzystaniem płynów o najniższym stężeniu glukozy (1,36-1,5%). W trakcie realizacji programu konieczne jest zazwyczaj zwiększanie osmolarności, szczególnie w odniesieniu do wymian stosowanych w nocy. Gdy ten wzrost osmolarności nie pozwala na uzyskanie adekwatnej objętości ultrafiltracji, korzystne jest stosowanie na wymianę nocną płynów zawierających ikodekstrynę jako czynnik osmotyczny.
Ultrafiltracja otrzewnowa w warunkach prawidłowego programu CADO z zastosowaniem płynu dializacyjnego o zawartości 1,36% glukozy winna wynosić od 700-1100 ml/dobę. Spadek ultrafiltracji (UF) do wartości 700-400 ml/dobę nie odbija się jeszcze znacząco na stanie klinicznym pacjenta. Natomiast spadek UF<400 ml/dobę pociąga już za sobą szybko narastające przewodnienie. Przyczyną spadku ultrafiltracji otrzewnowej podczas leczenia mogą być zarówno powikłania infekcyjne, jak i nieinfekcyjne (3).
Dializę otrzewnową można rozpoczynać od CADO, niezależnie od typu przepuszczalności przezotrzewnowej zidentyfikowanej testem PET. W przypadku chorych cechujących się wysokoprzepuszczalną otrzewną w teście PET, zwłaszcza tracących diurezę resztkową, zachodzi niebezpieczeństwo przewodnienia (niedostatecznej ultrafiltracji) przy stosowaniu standardowych odstępów pomiędzy wymianami. Z kolei w przypadku pacjentów cechujących się niską przepuszczalnością otrzewnej, nawet przy braku diurezy resztkowej, uzyskanie adekwatnej ultrafiltracji będzie zazwyczaj możliwe, aczkolwiek u takich chorych mogą pojawić się trudności z efektywną eliminacją toksyn mocznicowych. Wraz ze wzrostem przepuszczalności otrzewnej w teście PET istotnie pogarsza się rokowanie chorych leczonych CADO, podczas gdy rokowanie pacjentów leczonych ADO w znacznie mniejszym stopniu zależy od wartości D/P dla kreatyniny w teście równoważenia otrzewnowego. Z tego względu w chwili obecnej uzasadnionym jest wybór metody automatycznej DO u chorych z wysokoprzepuszczalną otrzewną w teście PET nie tylko w miarę tracenia resztkowej czynności nerek, ale także jako pierwsza opcja DO (14, 15).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Wańkowicz Z, Lichodziejewska-Niemierko M, Sułowicz W: Standardy postępowania w dializie otrzewnowej. [W:] Rozpoznawanie i leczenie chorób nerek – wytyczne, zalecenia i standardy postępowania. Red. B. Rutkowski, S. Czekalski, Wyd. Med. Termedia, Poznań 2008: 319-33.
2. Ledebo I, Ronco C: The best dialysis therapy? Results from an international survey among nephrology professionals. NDT Plus 2008; 6: 403-8.
3. Stompór T, Olszowska A, Sułowicz W: Ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa. [W:] Leczenie nerkozastępcze. Red. B. Rutkowski. Wyd Czelej 2007; 205-11.
4. Wańkowicz Z: Ambulatoryjna dializa otrzewnowa – korzyści, ograniczenia i nadzieje. Pol Merk Lek 2008; 24: 285-8.
5. Chow KM et al.: Impact of social factors on patients on peritoneal dialysis. Nephrol Dial Transplant 2005; 20: 2504-10.
6. Just PM et al.: Reimbursement and economic factors influencing dialysis modality choice around the world. Nephrol Dial Transplant 2008; 23: 2365-73.
7. Finkelstein FO et al.: Perceived knowledge among patients cared for by nephrologists about chronic kidney disease and end-stage renal disease therapies. Kidney Int 2008; 74: 1178-84.
8. Goovaerts T, Jadoul M, Goffin E: Influence of a pre-dialysis education programme (PDEP) on the mode of renal replacement therapy. Nephrol Dial Transplant 2005; 20: 1842-7.
9. Lee A et al.: Patients´ views regarding choice of dialysis modality. Nephrol Dial Transplant 2008; 23: 3953-9.
10. McLaughlin K et al.: Why do patients choose self-care dialysis? Nephrol Dial Transplant 2008; 23: 3972-6.
11. Bargman JM: What are the problems with using the peritoneal membrane for long-term dialysis. Semin Dial 2008; 21: 11-3.
12. Ito T, Yorioka N: Peritoneal damage by peritoneal dialysis solutions. Clin Exp Nephrol 2008; 12: 243-9.
13. Goffin E: Peritoneal membrane structural and functional changes during peritoneal dialysis. Semin Dial 2008; 21: 258-65.
14. Baczyński D, Lichodziejewska-Niemierko M, Rutkowski B: Adekwatność dializy otrzewnowej. [W:] Leczenie nerkozastępcze. Red. B. Rutkowski, Wydawnictwo Czelej 2007; 233-247.
15. Rumpsfeld M, Mc Donald SP, Johnson DW: Higher peritoneal transport status is associated with higher mortality and technique failure in the Australian and New Zealand peritoneal dialysis patients populations. J Am Soc Nephrol 2006; 17: 271-8.
16. Brinble KS et al.: Meta-analysis: peritoneal membrane transport, mortality and technique failure in peritoneal dialysis. J Am Soc Nephrol 2006; 17: 2591-8.
17. Konings CJAM et al.: Fluid status in CAPD patients is related to peritoneal transport and residual renal function. Nephrol Dial Transplant 2003; 18: 797-803.
18. Lee HY et al.: Superior peritoneal survival for continuous ambulatory peritoneal dialysis patients treated with a peritoneal dialysis fluid with neutral pH and low glucose degradation product concentration (Balance). Perit Dial Internat 2005; 25: 248-55.
19. Mortier S et al.: Benefits of switching from a conventional to a low-GDP bicarbonate/lactate-buffered dialysis solution in a rat model. Kidney Int 2005; 67: 1559-65.
20. Williams JD et al.: The Euro-Balance Trial: The effect of a new biocompatible peritoneal dialysis fluid (balance) on the peritoneal membrane. Kidney Int 2004; 66: 408-18.
21. Wang AY et al.: Independent effect of residual renal function and dialysis adequacy on actual dietary protein intake in patients on continuous ambulatory peritoneal dialysis. J Am Soc Nephrol 2001; 12: 2450-7.
22. Han SH et al.: Long-term clinical outcomes of peritoneal dialysis patients: single center experience from Korea. Perit Dial Int 2008; 28 (Suppl. 3): S21-6.
23. Van Biesen W et al.: Residual renal function and volume status in peritoneal dialysis patients: a conflict of interest. J Nephrol 2008; 21: 299-304.
24. Van Biesen W et al.: Why less success of the peritoneal dialysis programmes in Europe? Nephrol Dial Transplant 2008; 23: 1478-81.
25. Lameire N et al.: Peritoneal dialysis in Europe: An analysis of its rise and fall. Blood Purif 2006; 24: 107-14.
26. Gen S et al.: Close association of vascular and valvular calcification and prognosis of patients on continuous ambulatory peritoneal dialysis. Adv Perit Dial 2008; 24, 60-4.
27. Lam MF et al.: Hyperleptinaemia and chronic inflammation after peritonitis predicts poor nutritional status and mortality in patients on peritoneal dialysis. Nephrol Dial Transplant 2007; 22: 1445-50.
28. Ratazzi M et al.: New markers of accelerated atherosclerosis in end-stage renal disease. J Nephrol 2003; 16: 11-20.
29. Zoccali C et al.: Clinical epidemiology of major nontraditional risk factors in peritoneal dialysis patients. Perit Dial Int 2005; 25 (Suppl. 3): S84-7.
30. Hendriks MP, de Seveus RGL, Hilbrands LB: Encapsulating peritoneal sclerosis in patients on peritoneal dialysis. Netherl J Med 2008; 66: 269-74.
31. Rigby RJ, Hawley CM: Sclerosing peritonitis: the experience in Australia. Nephrol Dial Transplant 1998; 13: 154-9.
32. Kropp J et al.: Laparoscopy in the early diagnosis and management of sclerosing encapsulating peritonitis. Semin Dial 2009; 22: 304-7.
33. Huang CC, Cheung KF, Isaac Wu HD: Survival analysis: comparison peritoneal dialysis and hemodialysis in Taiwan. Perit Dial Internat 2008; 28 (Suppl. 3): S15-20.
34. Ginieri-Coccossis M et al.: Quality of life, menthal health and health beliefs in hemodialysis and peritoneal dialysis patients: Investigating differences in early and later years of current treatment. BMC Nephrology 2008; 9: 1-9.
35. Oreopoulos D, Thodis E, Paraskevas KI: The promising future of long-term peritoneal dialysis. Int Urol Nephrol 2008; 40: 405-10.
36. Oreopoulos DG, Ossareh S, Thodis E: Peritoneal dialysis: past, present, and future. Iran J Kidney Dis 2008; 2: 171-82.
37. Fang W et al.: Patient and technique survival of diabetics on peritoneal dialysis: one-center´s experience and review of the literature. Clin Nephrol 2008; 69: 193-200.
38. Lee CC, Syn CY, Wu MS: Long-term modality-related mortality analysis in incydent dialysis patients. Perit Dial Int 2009; 29: 182-90.
39. Mehrothra R: Long-term outcomes in automated peritoneal dialysis: similar or better than in continuous ambulatory peritoneal dialysis? Perit Dial Int 2009; 29 (Suppl. 2): S111-4.
otrzymano: 2009-07-17
zaakceptowano do druku: 2009-09-02

Adres do korespondencji:
*Władysław Sułowicz
Katedra i Klinika Nefrologii CM UJ
ul. Kopernika 15c, 31-501 Kraków
tel.: (0-12) 424-78-92
e-mail: wladsul@mp.pl

Postępy Nauk Medycznych 10/2009
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych

Pozostałe artykuły z numeru 10/2009: